Na Nevada is het duidelijk dat het komende dinsdag op Super Tuesday voor twee kandidaten erop of eronder wordt. Rubio en Cruz zullen die dag goed moeten scoren of accepteren dat de partij – luidkeels – zal eisen dat een van hen onmiddellijk de strijd zal staken. Doen ze dat niet, dan wint Donald Trump vrijwel zeker de nominatie.

Four down, fifty one to go. Het voelt misschien anders, maar in feite hebben we met de Nevada caucus van afgelopen nacht pas de vierde van vijfenvijftig races gehad. Naast de vijftig staten mogen immers ook Washington DC en vier onder Amerikaanse vlag vallende eiland(groep)en meestemmen: Puerto Rico, Guam, De Mariana Eilanden en Amerikaans Samoa.

Toch is de consensus onder Amerikaanse commentatoren dat de race al bijna voorbij is, tenzij komende dinsdag op de zogeheten Super Tuesday het veld radicaal wordt uitgedund. Gebeurt dat niet, dan zal Trump vrijwel zeker de nominatie winnen. Let wel: de kans dat hij meer dan de helft van het benodigd aantal kiesmannen haalt is dan niet eens zo heel groot. Na dinsdag zal hij op hooguit een kwart van het benodigde aantal kiesmannen staan, en waarschijnlijk zelfs minder. Hij zal daarna moeten doorgroeien van de 30-35% steun die hij momenteel heeft in landelijke peilingen naar 40-45% om een serieuze kans te maken de absolute meerderheid aan kiesmannen binnen te halen. Maar om de nominatie te bemachtigen hoeft hij niet eens een absolute meerderheid te halen. Gewoon als eerste eindigen is al genoeg. Fantasiescenario’s over het aanwijzen van een kandidaat in de conventie zijn precies dat: fantasie. In praktijk zou het zelfmoord zijn voor de GOP om Trump te negeren als hij de meeste stemmen heeft behaald. Niet alleen omdat daarmee tegen een pluraliteit van het eigen electoraat wordt gezegd dat ze voor niks zijn komen stemmen, maar ook omdat Trump in dat geval vrijwel zeker als onafhankelijke kandidaat verder gaat.

Om de nominatie te bemachtigen hoeft Trump niet eens een absolute meerderheid te halen. Gewoon als eerste eindigen is al genoeg. Fantasiescenario’s over het aanwijzen van een kandidaat in de conventie zijn precies dat: fantasie.

Alles of niets

Voor de vier overgebleven uitdagers van Trump is het dinsdag dus alles of niets. Ze hebben maar een kans: de andere kandidaten uit de race drukken en vervolgens in het tweede deel van het primary seizoen Trump achterhalen door de grote ‘winner take all’ staten op te eisen. Voor Kasich en Carson zou het eigenlijk allang over en sluiten moeten zijn geweest, maar beide zijn bezig met een soort persoonlijke kruistocht waarin voor rationele overwegingen geen ruimte is. Kasich is volmaakt kansloos voor de eindzege, maar zijn plan lijkt te bestaan uit het spelen van de ‘spoiler’ kaart. Door Rubio in de weg te zitten, hoopt hij hem te dwingen tot een voortijdigde keuze voor een vicepresident – inderdaad, Kasich zelf. Voor Carson lijkt wraak de belangrijkste motivatie. Hij beschuldigt de Cruz-campagne van vuil spel in Iowa en lijkt vastbesloten Cruz zo lang mogelijk dwars te zitten bij diens poging om enige vorm van momentum te ontwikkelen.

Voor Cruz is de blijvende aanwezigheid van Carson extra pijnlijk omdat hij het zonder diens 5 tot 7 procent van de stemmen in elke staat wel eens heel lastig zou kunnen gaan krijgen op 1 maart. Zijn strategie was geheel gericht op de zogeheten ‘Southern Primary’: de zes zuidelijke staten die komende dinsdag naar de stembus gaan. Als ‘meest conservatieve’ kandidaten hoopte hij in die staten een forse slag te slaan en daarmee Rubio (ook conservatief, maar net wat minder uitgesproken) uit de race te drukken. Zijn thuisstaat Texas zou sowieso naar hem moeten gaan, liefst met absolute meerderheid zodat hij alle 155 kiesmannen in zijn kolom kon bijschrijven.

Het zou een zonder meer een haalbare strategie zijn geweest als Cruz een vlekkeloze campagne had gehad. In werkelijkheid struikelt hij al een week over zijn eigen benen. Hij was gedwongen zijn woordvoerder te ontslaan nadat die was betrapt op een smadelijke leugen over Marco Rubio. Daarmee nogmaals de verhaallijn over zijn campagne bevestigend, namelijk dat Cruz met voorsprong de meest ‘gemene’ van de kandidaten is – een label waar kiezers niet echt warm van worden. Dat hij bovendien in het uitgesproken conservatieve South Carolina achter Rubio op plek drie eindigde, maakte zijn strategie er ook niet geloofwaardiger op. Inmiddels ligt hij in een zuidelijke staat als Georgia duidelijk achter op Rubio, terwijl ze in North Carolina nek aan nek gaan. Zelfs in zijn thuisstaat Texas is hij in een lijf aan lijf gevecht met Rubio verwikkeld (Cruz 29, Trump 28, Rubio 25). Als dit zo doorgaat, eindigt Cruz dinsdagavond als tamelijk kansloze derde, op ruime achterstand van Trump en Rubio. De druk op hem om de dag erna uit de race te stappen zou dan aanzienlijk zijn.

Tenzij…

Tenzij Rubio een net zo slechte avond heeft als Cruz. Een reeks tweede plekken zou Rubio komende dinsdag in principe 175 tot 200 kiesmannen moeten kunnen bezorgen. Daarmee zou hij dan wel ruim 100 kiesmannen achterliggen op Trump, maar met zo’n score zou hij wel verreweg de beste papieren hebben om Trump in de maanden daarna alsnog in te halen. Vooral omdat in de rest van de race een paar grote ‘blauwe’ en ‘paarse’ (Democratische of gemengde) staten zouden volgen waarin de winnaar alle op het spel staande kiesmannen kan claimen. Enig probleem is dat Rubio in de enige ‘blauwe’ staat tot nu toe, New Hampshire, ronduit slecht scoorde. Sterker nog: hij eindigde zelfs achter de voor die staat veel te conservatief geachte Cruz. Als dat komende dinsdag opnieuw gebeurt in staten als Massachusetts en Vermont, zal Cruz – terecht – weigeren zich terug te trekken. Om van het scenario waarin Cruz inderdaad in het hele Zuiden een grote slag slaat nog maar te zwijgen. Het valt immers moeilijk vol te houden dat jij degene bent die de steun van de hele partij verdient als jouw rivalen in de race om de kiesmannen al bijna uit zicht zijn verdwenen.

Het gaat dus spannend worden komende dinsdag. Van de twee kemphanen zal er vrijwel zeker een moeten afvallen. Het debat van morgenavond is een laatste kans voor beiden om nog iets van momentum voor zichzelf te genereren. Verplicht kijkvoer dus voor politieke junkies…