De slotakte van deze bizarre verkiezingen is begonnen. Cinton, geen briljant campaigner, heeft ook het derde debat overleefd en haar staat nu niets meer in de weg voor een overwinning op 8 november. Het vertrouwen bij Clinton is zo compleet dat er campagne wordt gevoerd in, of all places, Texas en Utah. Ook de Senaat heeft een goede kans in Democratische handen te vallen. Zijn er voor de Clintons, die onderhand al bezig zullen zijn de inrichting voor de persoonlijke vertrekken van Witte Huis uit te zoeken, dan echt geen beren meer op de weg? Misschien twee.

Clinton kan zich enige mate van zelfvertrouwen veroorloven. Trump moest altijd al heel specifieke staten winnen om in januari het Witte Huis te mogen betrekken: Florida, North Carolina en Pennsylvania. Hierbij diende vooral Pennsylvania als een soort laatste vestiging. Trump moest deze staat sowieso winnen om enige kans te maken. Volgens FiveThirtyEight leunen deze drie must-wins voor Trump, met name Pennsylvania, zich nu met een heel comfortabele marge naar de Democraten. Trump tweet met enige regelmaat peilingen waarin hij toch als grootste naar voren komt. Dit zijn echter bijna zonder uitzondering individuele peilingen terwijl de ‘polls of polls’, ofwel gemiddelden van alle peilingen met hun verschillende methoden, consistent naar Clinton wijzen.

De verrassing is eigenlijk dat Trump nog een kans van rond de 15% heeft om te winnen. En dat hij in een staat als Ohio, dat sinds 1944 slechts één keer niet voor de winnende presidentskandidaat heeft gestemd, nog zulke goede kansen heeft. Volgens 270ToWin is Ohio, ondanks de wending van de afgelopen weken, nog een echte ‘toss-up’ en heeft Trump een degelijke kans de 18 zeer belangrijke kiesmannen van Ohio te winnen.

De kansen van Trump mogen op een dieptepunt zijn beland, 35 tot 40% van de kiezers, een aanzienlijk deel van het electoraat, zal hoe dan ook op hem blijven stemmen. Trump zou, in zijn eigen woorden, inderdaad “iemand op Times Square kunnen neerschieten” en nog hun stem niet verliezen. Deels zal dat komen door de unieke aantrekkingskracht van Trump op bepaalde groepen in bijvoorbeeld de Rust Belt, anderzijds heeft Trump deze mensen er definitief van overtuigd dat de verkiezingen fundamenteel oneerlijk zijn en een speelbal van het internationale grootkapitaal en de media.

Het was dan ook hét moment tijdens het derde en laatste debat: Trump die sterk suggereert zich niet neer te leggen bij de uitkomst van de verkiezingen als hij verliest. In combinatie met een eerdere uitspraak over de uitkomsten die het grondwettelijk recht op wapenbezit (het 2de amendement van de grondwet) kunnen bieden om ‘te dealen met een overwinning van Clinton.’ Ook dit leidde tot openlijke onenigheid met het Republican National Committee, het partijbestuur, dat snel verklaarde in ieder geval zelf de uitslag te accepteren. In combinatie met de harde achterban van Trump, al jaren overtuigd van doorgestoken kaart bij, nou ja, zowat alles eigenlijk, kan dit een explosief resultaat opleveren.

Het grootste hangijzer is misschien nog wel of Paul Ryan, de hoogste Republikein, de Republikeinse meerderheid in ‘zijn’ Huis van Afgevaardigden weet te behouden. Ryan heeft zijn steun voor Trump al min of meer ingetrokken. Ze zullen geen gezamenlijke campagneoptredens meer doen en Ryan heeft Republikeinse kandidaten voor het Huis en de Senaat al op het hart gedrukt toch vooral aan hun eigen verkiezing te denken. Veel Republikeinse kandidaten moeten immers schipperen tussen de Scylla van het afwijzen van Trump en de Charybdis van het niet afwijzen van Trump. Enerzijds moeten zij gematigde onafhankelijke kiezers aan zich binden, anderzijds moeten zij de eigen achterban enthousiasmeren om te winnen. Beide opties kosten Republikeinse kandidaten kiezers en zij hebben dan ook de grootste moeite het beste van twee werelden te vinden. Het heeft geleid tot woordkunsten die hoe dan ook als zeer ongeprincipeerd overkomen. Repubikeinse ‘down-ballot’ kandidaten hebben het lastig. De Democraten hebben op het moment een kans van zo’n zestig procent om een meerderheid in de Senaat te winnen.

Er zijn mijns inziens nog twee onzekerheden voor Clinton: de eerste is een massale fout in de peilingen die steevast de ‘undercover Trump voter’ niet in hun modellen zouden weten te krijgen. De tweede is een ‘October surprise’ uit het kamp van Julian Assange en de zijnen.

Lees voor een perspectief over hoe de verborgen Trump-stemmer toch de verkiezing voor de Clintons zou kunnen verstieren dit artikel uit de Washington Examiner, een conservatieve, gratis krant uit Washington DC. Een model dat sinds 1988 alle presidentiële verkiezingen correct heeft voorspeld geeft Trump een kans van 66% op de overwinning. Allahpundit, een anonieme maar bekende conservatieve blogger, heeft zo zijn kritiek op het model, dat volgens hem uitgaat van een generieke Democraat tegen een generieke Republikein. Dat komt overeen met het model van Prof. Allan Lichtman, politicoloog, die op basis van dertien True/False beweringen tot een nipte overwinning van Trump komt. Lichtman en Allahpundit wijzen echter op een terecht punt: Trump is allesbehalve een generieke kandidaat. Juist uitgaan van precendenten uit het verleden heeft geleid tot de onderschatting van Trump door de Republikeinse Partij en is de kern van zijn kandidatuur. Ook de Britse zakenkrant de Financial Times deed er onderzoek naar, maar kon geen bewijs vinden voor ‘verborgen Trump-stemmers’.

Het tweede mogelijke obstakel is een veelbesproken oktoberverrassing: een konijn uit de hoge hoed van Assange die nog een appeltje met Clinton te schillen heeft. Wikileaks is al aan een slordige 50.000 emails van Clinton’s campagneleider John Podesta gekomen en lekt dagelijks emails uit het hart van de Clinton campagne. Clinton gaat hierbij zeker niet vrijuit: de uitwisselingen suggereren samenheulen tussen Clinton en het Democratic National Committee, dat eigenlijk neutraal hoort te zijn, in haar strijd tegen Sanders. De emails lijken echter weinig impact te hebben, ondanks dat er hier en daar artikelen over verschijnen. Een mogelijkheid is dat verslaggevers nu te weinig tijd hebben om deze virtuele treinladingen aan informatie door te kammen – mocht dat een reden zijn dan hoop ik dat ze dat later, tijdens een eventuele regering-Clinton, wel doen. Een andere, meer voor de hand liggende mogelijkheid is dat de zelfdestructie van Trump gewoon een te smakelijk verhaal is. Ook de beschuldiging aan het adres van Assange te heulen met Poetin zal zijn zaak geen goed doen.

Deze twee mogelijke obstakels zijn bovendien ‘known unknowns’. Complete verrassingen liggen niet meer voor de hand. Het moet gek lopen als de Clintons in januari niet voor de tweede keer het Witte Huis betreden.