Vandaag gaan de Turken in Turkije, Duitsland, Nederland en andere landen naar de stembus om de Turkse president Recep Tayyip Erdogan meer macht te geven. De uitkomst van het referendum ligt immers al vast: Erdogan krijgt dictatoriale macht.

 

In de kritische Turkse krant Zaman Vandaag stond gisteren een boeiend artikel. De Duitse inlichtingenexpert Erich Schmidt-Eenboom had op ZDF verteld dat niet Gülen maar Erdogan zelf achter de coup zou zitten. Schmidt-Eenboom komt tot deze conclusie op basis van rapporten van de CIA en andere inlichtingsdiensten. Erdogan zou een nepcoup hebben laten plegen om op die manier een echte staatsgreep te voorkomen. In de nasleep van de coup voerde Erdogan een heksenjacht tegen de al dan niet vermeende coupplegers en hun bondgenoten, om op die manier de Turkse maatschappij aan de islamistische AKP gelijk te schakelen.

Alles goed en wel, maar uiteraard hebben de beschuldigen van Erich Schmidt-Eenboom geen enkel effect op de uitkomst van het Turkse referendum. Hij kan ze a) niet hard maken en b) zullen de Turkse staatsmedia dit verhaal toch afdoen als een Joods-Gülenistisch complot, of iets in die richting. Dat Erdogan het referendum wint is een uitgemaakte zaak.

Maar waarom organiseert hij dan toch dit referendum? Erdogan heeft de steun van de meerderheid van het Turkse volk nodig om aan de macht te blijven. Een dictator is niet almachtig. Hij kan straffeloos (politieke) tegenstanders in de gevangenis gooien, naar werkkampen verbannen en zelfs uit de weg laten ruimen, maar als de overgrote meerderheid van het volk tegen hem is is het snel met zijn macht gedaan. Natuurlijk zijn de mensen in Turkije niet vrij – ze worden gemanipuleerd door de staatsmedia, scholen en moskeeën en politieke tegenstanders worden keihard geïntimideerd – maar dit betekent niet dat ze daarom tegen Erdogan zijn. Ook Poetin en Hitler worden en werden door de overgrote meerderheid van het volk gesteund. Om zijn steun te behouden heeft de dictator successen nodig, ook schijnsuccessen, die zijn superioriteit tegenover het volk bevestigen. ‘Panem et circenses’ zou Thierry Baudet zeggen.

Even los van de vraag of Erdogan zelf achter de coup van vorig jaar juli zat heeft hij de mislukte coup maximaal uitgebuit om alle macht naar zich toe te trekken. Zoals Erdogan in het verleden de EU-voorwaarden tot toetreding heeft gebruikt om de macht van het leger en de seculiere kemalisten te breken. Erdogan smeedt coalities die hij vervolgens weer breekt. De bondgenoten van gisteren zijn de vijanden van vandaag, en de bondgenoten van vandaag de vijanden van morgen. Erdogan als een moslimfundamentalist zien doet hem tekort. Erdogan is veel meer. Zijn voorganger Erbakan was een moslimfundamentalist. Erbakan mislukte als politicus totaal en zijn partij, de voorloper van de AKP, werd door de kemalisten verboden. Erdogan is uit ander hout gesneden. Veel sluwer. Veel achterbakser. Hij is de perfecte machiavellist. Het doel heiligt de middelen. Alleen Poetin kan zich qua sluwheid en gewetenloosheid met hem meten.