Heeft iedereen dit filmpje al gezien? Velen van u waarschijnlijk allang, maar de rest moet het echt nog even kijken. Het is een stukje uit het praatprogramma van de Amerikaanse komiek Bill Maher, waarin een gesprek over de islam totaal uit de hand loopt. Rechts zit Sam Harris, een schrijver die wordt gerekend tot de ‘New Atheists’, en links zit Ben Affleck, acteur en regisseur van onder andere de film ‘Argo’. Presentator Maher probeert met Harris over de islam te praten, maar al snel wordt Affleck boos. Hij blijft het gesprek onderbreken en beschuldigt de anderen zelfs onomwonden van racisme:

Wat gaat hier mis?

Het begon allemaal eind vorige maand, toen Bill Maher een betoog hield voor ‘Westerse’ idealen als vrijheid van meningsuiting en gelijke rechten voor mannen, vrouwen en minderheden. Als je die dingen belangrijk vindt, zegt Maher, en je noemt jezelf liberaal, dan moet je dus ook erkennen dat Amerika het stukken beter doet dan de moslimwereld, waar vrouwen worden besneden, of in elk geval onderdrukt, en homoseksualiteit verboden is:

Bij CNN kreeg godsdienstgeleerde (en moslim) Reza Aslan de kans om Maher op zijn nummer te zetten. Het besnijden van vrouwen is een Afrikaans probleem, zegt Aslan, niet een probleem van de islam. En sommige moslimlanden worden vrouwen weliswaar onderdrukt, maar in Indonesië en Turkije zijn vrouwen bijvoorbeeld volkomen vrij – je kunt dus niks over de ‘moslimwereld’ als geheel zeggen:

https://www.youtube.com/watch?v=PzusSqcotDw

De presentatoren hebben weinig tegen Aslan in te brengen, maar twee ex-moslims schreven een stuk waarin ze uitleggen dat de islamitische wereld wel degelijk hard aan hervormingen toe is, maar dat die hervormingen eerder geremd dan geholpen worden door ‘apologeten’ als Aslan, die steeds maar weer ontkennen dat de islam de wortel van het probleem is.

Naar aanleiding van het betoog van Aslan werd Harris uitgenodigd bij Maher, en daar illustreerde Affleck dus onbedoeld precies wat zijn opponenten steeds proberen te zeggen: zodra je iets onaardigs over de islam beweert, zijn er mensen die denken dat je alle moslims fout of gevaarlijk noemt. Uit alle macht proberen Maher en Harris duidelijk te maken dat zij best weten dat de meerderheid van de anderhalf miljard moslims een braaf, niet-jihadistisch leven lijdt, maar Affleck houdt voet bij stuk: ja, slechte ideeën moeten worden bestreden, maar om de islam de rijkste bron van slechte ideeën te noemen, zoals Harris doet, is net zoiets als ‘de sluwe jood’ zeggen, of beweren dat zwarte mensen elkaar de hele tijd neerschieten.

Je zou het kunnen afdoen als een acteur en twee atheïsten die een beetje langs elkaar heen praten, maar het is echt meer dan dat. Al was het maar omdat ook New York Times-columnist Nicholas Kristof aan tafel zit, en duidelijk de kant van Affleck kiest. Hij is een internationale expert in onrecht en onderdrukking en zeker niet dom, maar ook hij begint als weerwoord bloedserieus over Malala en andere islamitische helden die heus heel goed en dapper zijn – alsof dat ook maar iets afdoet aan een betoog tegen de islamitische ideologie.

Ook journalist Glenn Greenwald, beroemd vanwege de onthullingen van Edward Snowden die hij publiceerde, heeft zich er inmiddels mee bemoeid. Hij vindt Harris al jaren een gevaarlijke islam-basher en retweette vorige week (net als Aslan) iemand die Harris een ‘genocidale fascistische maniak’ noemde. Ook verspreidde hij een link naarzijn eigen stuk tegen Harris van vorig jaar, waarin hij hem ervan beschuldigt geen zuivere atheïst maar een ‘islamofoob’ te zijn, omdat hij de islam slechter en gevaarlijker acht dan andere religies.

Harris zelf heeft inmiddels een ‘postmortem’ geschreven over zijn aanvaring met Affleck, ‘Can liberalism be saved from itself?’, waarin hij nogmaals beleefd en geduldig uitlegt wat hij wel en niet bedoelde. Affleck en Kristof neemt hij niks kwalijk, maar uit alles blijkt hoe wanhopig het Harris stemt om steeds maar weer te zien hoe al zijn argumenten en nuanceringen het afleggen tegen de diepgewortelde overtuiging bij liberalen dat islamkritiek en moslimhaat hetzelfde zijn.

…uit alles blijkt hoe wanhopig het Harris stemt om steeds maar weer te zien hoe al zijn argumenten en nuanceringen het afleggen tegen de diepgewortelde overtuiging bij liberalen dat islamkritiek en moslimhaat hetzelfde zijn.

Terwijl dit debat zich de laatste weken ontvouwde, dacht ik steeds: gelukkig maar dat Nederland een stapje verder is dan dat politiek verkrampte Amerika. Oké, islamkritiek is hier nog lang niet zo geaccepteerd als kritiek op het christendom, zeker niet onder mensen die zichzelf als links beschouwen, maar de kans dat je door een intelligente liberaal voor racist wordt uitgemaakt als je de islam een grote bron van ellende noemt, is bij ons toch tamelijk gering.

Dacht ik.

 

femke_smallMaar dat was buiten Femke Halsema gerekend, die gisteren met een stuk kwam over iets wat zij ‘patriottische correctheid’ noemt, een soort paranoïde xenofobie die zij waarneemt in rechtse media. Haar hoofd ‘ontploft’ bij de gedachte dat er mensen zijn die (net als zij) graag ISIS willen bombarderen om de yezidi’s te redden, maar in eigen land kritiek hebben op religieuze feestdagen en hoofddoekjes. Joshua Livestro heeft daar gisteren op deze plek al vakkundig gehakt van gemaakt, maar in een van de weinige zinnetjes die hij niet citeert, gaat Halsema nog even vol overtuiging een racistische stropop te lijf. Ze schrijft, en ik verzin dit niet: ‘Voor de patriottisch correcten zijn de moslims “een vijfde colonne,” wordt Nederland kapot gemaakt door mensen met een “getint uiterlijk” en vernachelen de “negers” “onze” cultuur.’

We zijn niet verder dan Amerika: onze Ben Affleck heet Femke Halsema.