Veel Amerikanen verkeren in dubio over de vraag op wie zij op 8 november zouden moeten stemmen. Velen beschouwen Hillary Clinton als een belichaming van erg veel kwaad, maar Donald Trump lijkt geen goed alternatief als vijfenveertigste president van Amerika. De media doen hem af als een losgeslagen gek die aan de lopende band racistische en discriminerende uitspraken doet en die je niet kunt vertrouwen met de atoomknop onder handbereik. Maar is dit wel zo?

Vanaf het moment dat Trump zich kandidaat stelde voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen is hij in de media afgeschilderd als een clown die volslagen idiote dingen zegt. Of het nu ging over Mexicanen, Chinezen of andere immigranten, nooit werd hij serieus genomen. In de Nederlandse media ziet men geen andere oorzaak van de nog steeds groeiende aanhang van Trump dan de persoonlijkheid Trump. De persoon Trump, die veel geld heeft en elke dag op televisie verschijnt, was de enige reden waarom men zich achter Trump schaarde. Zonder twijfel zal zijn flamboyante verschijning meehelpen, maar de redenen voor Trumps electorale gewin zijn legio.

De grote ontevredenheid

Ten eerste heerst er onvrede onder de (lagere) middenklasse. Veel arbeiders in de industrie, maar ook werknemers die het niet al te breed hebben, zien de ongelijkheid onverminderd toenemen en zien hun leven duurder en duurder worden, terwijl de rijkste 1 procent in Amerika het beter heeft dan ooit tevoren. Als één presidentskandidaat belichaamt waar deze grote groep tegen is, is dat Hillary Clinton wel. De kandidate wordt in verband gebracht met e-mails die haar in de gevarenzone houden, met het draaien op cruciale punten en aan beleid dat Amerika niet gelijker, niet groter en al helemaal niet stronger together maakte.

Het conservatieve geheugen

Ten tweede is er een grote groep conservatieven die geen kant op kunnen. Voor Hillary Clinton zouden zij nooit kunnen kiezen vanwege het beleid dat zij de voorbije jaren heeft gevoerd. In Europa mag Clinton dan bekend staan om haar evenwichtige buitenlandbeleid, in de Verenigde Staten wordt dit beleid nog steeds in verband gebracht met de aanslag op de diplomatieke post in Libië waarbij ambassadeur Christopher Stevens omkwam. Wat de precieze reden voor de aanslag en het overlijden van Stevens ook was, Amerikanen wijten het vernederende incident aan het falende beleid van Clinton, verergerd door haar zwakke optreden in de dagen na het incident. Bovendien draagt Hillary nu eenmaal de naam Clinton, en die roept sinds haar mans presidentschap bij geen enkele conservatief nostalgische herinneringen op.

It’s the economy, stupid!

Ten derde is er een belangrijke reden waarom Donald Trump in de komende machtsstrijd in het voordeel is. Hillary Clinton maakte in de voorbije weken een grote draai rondom TTP, het handelsverdrag tussen twaalf landen uit de Pacific, Azië en de Verenigde Staten. Eerst was de Democratische presidentskandidate voor dit verdrag, maar toen zij zag dat dit standpunt echt onhoudbaar was veranderde haar mening plotseling. Onbegrijpelijk is dat overigens niet. Bernie Sanders, de kandidaat voor de Democraten die het uiteindelijk moest afleggen tegen Clinton, had de negatieve en destructieve werking van dit soort vrijhandelsverdragen op de Amerikaanse economie tot speerpunt van zijn campagne gemaakt. Mede om die reden kreeg Sanders een schare vaste aanhanger achter zich. De grote taak die nu voor Clinton ligt is om deze kiezers bij het kamp van de Democraten te houden.

Dit wordt sterk bemoeilijkt omdat Trump zich in zijn campagne ook richtte op de vrijhandelsverdragen en de negatieve invloed daarvan op de nationale economie. Nog moeilijker wordt het als je er zelf nauwelijks in gelooft en eerder medeontwerpster was van NAFTA, het vrijhandelsverdrag tussen Amerika, Canada en Mexico. Het gevolg van dit verdrag was dat veel bedrijven zich verplaatsten naar Mexico, waar de lonen aanzienlijk lager zijn dan in Amerika, wat weer een toenemende werkloosheid tot gevolg had. Trump schilderde dit verdrag gedurende zijn campagne geregeld af als een als voorteken van hoe het met de economie en met de banen van de Amerikanen zou gaan als Clinton het daadwerkelijk tot presidente zou schoppen. In toespraken voor een groep fabrieksarbeiders in Massachusetts zei hij dat het zelfs een derde van de banen in de industrie had gekost. Cijfers die hij weliswaar niet hard kon maken, maar die wel bleven hangen. Liever een vastgoedmagnaat die weet hoe je banen moet scheppen dan een vrijhandelspropagandiste als Clinton.

Een ander probleem is dat Clinton denkt dat deze kiezers onderzoeken van Moody Analytics tot zich nemen. Uit dit onderzoek bleek dat de werkloosheid van 5,5 procent tot 7 procent zou stijgen onder het presidentschap van Trump. Ook zou de inflatie van 1 procent stijgen tot 4,2 procent en de overheidsschuld van 75 procent tot 130 procent van het BBP, maar wat kunnen deze kiezers met deze abstracte cijfers als je baan in het gedrang is en je de inflatie niet direct in je portemonnee voelt? Niets.

Als conclusie kunnen we dus met gegronde redenen zeggen dat Trump als president van Amerika helemaal niet zo onvoorstelbaar is. Omdat Clinton wel een heel negatief imago heeft gunnen vele Amerikanen hem wellicht het voordeel van de twijfel. Voor velen in Europa misschien onbegrijpelijk, in Amerika reeëler dan we vaak geneigd zijn te denken. Wanneer we ook nog in ogenschouw nemen dat de electorale winden op wel heel opmerkelijke plaatsen kunnen opsteken wordt het beeld van de inauguratie van de vijfenveertigste president Donald Trump steeds scherper. Een stem die wellicht tot onzekerheid zal leiden, maar die voor velen het wagen waard is. Een sprong in het duister in de hoop er met elkaar uit te kunnen komen en van Amerika weer de grootmacht te maken die het lange tijd geweest is.

Als we iets geleerd hebben van de electorale wendingen in Europa, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten is dat men niet meer bang is om een onconventionele sprong in het duister te wagen, en misschien is het beeld van Trump op vergaderingen van de G20 of de NAVO, zij aan zij met Boris Johnson, dan wel een spannend genoeg vooruitzicht.