In antwoord op vragen van Jalta benadrukt het Openbaar Ministerie nogmaals dat de kwalificaties “Jihadistische terreurbeweging, een kalifaat nastrevend” wat haar betreft voor de Syrische rebellenbeweging al-Jabha al-Shaamiya alleen golden voor de periode medio 2014 – 2015. Over de periode erna, waarin de door het Ministerie van Buitenlandse Zaken geleverde steun viel, wilde het geen uitspraak doen. Internationale Syrie-experts trekken zelfs dit beperktere oordeel van het OM in twijfel. “Total bullshit” aldus een verslaggever van Der Spiegel die in 2014-15 met de beweging had gereisd. Het lijkt er sterk op dat niet het Ministerie van Buitenlandse Zaken maar het Openbaar Ministerie zelf de organisatie was die blunderde in deze zaak.

Deze week ontstond er veel commotie door de berichtgeving in Trouw en Nieuwsuur over Nederlandse steun aan strijdgroepen in Syrie die Jihadistisch zouden zijn volgens het OM. Het werd door vrijwel alle media in binnen- en buitenland klakkeloos overgenomen. Politici gingen er vervolgens gretig mee aan de haal.

Het ging er hierbij om de groep al-Jabha al-Shaamiya, ofwel het Levant Front. In de uitzending van Nieuwsuur stelde een medewerker van het OM dat al-Jabha al-Shaamiya een terroristische beweging met Jihadistisch oogmerk zou zijn die het stichten van een kalifaat nastreefde. Nieuwsuur koppelde die claim aan de in 2017 verleende hulp en maakte vervolgens de optelsom: “Nederland steunde ‘terreurbeweging’ in Syrie“.

Op die conclusie valt nogal het een en ander af te dingen. Zo benadrukt het OM nu in antwoord op vragen van onze kant dat de door hen gebruikte kwalificatie alleen gold voor de periode medio 2014 – 2015: “Over de periode daarna hebben wij nooit iets gezegd. Daar hebben we geen mening over.” Met andere woorden: over de periode waarin de hulp aan al-Jabha al-Shaamiya werd geleverd, durft het OM geen uitspraak te doen. Daarmee zou de claim van Nieuwsuur en Trouw dat “volgens het OM” Nederland aan een “Jihadistische beweging” zou hebben geleverd al op losse schroeven komen te staan. Nieuwsuur had op zijn minst moeten aantonen dat het oordeel dat volgens het OM expliciet alleen de periode medio 2014-2015 gold, ook in 2017 nog van toepassing was.

Maar richten we ons verder op het OM. Hoe kwamen ze daar eigenlijk bij dat oordeel over de organisatie voor de periode medio 2014 – 2015? Gevraagd naar de bewijsvoering voor deze kwalificaties kregen we het antwoord dat ze die helaas niet konden leveren omdat de rechtszaak in het kader waarvan deze inschatting werd gegeven nog onder de rechter is (het hoger beroep dient in oktober).

We legden de vraag ook voor aan internationale experts op het gebied van rebellengroepen in Syrie. Ze waren eensluidend in hun antwoord: de claim van het OM was volstrekte onzin.

We legden de vraag ook voor aan internationale experts op het gebied van rebellengroepen in Syrie. Ze waren eensluidend in hun antwoord: de claim van het OM was volstrekte onzin. Al-Jabha al-Shaamiya is van alles maar absoluut geen Jihadistische terreurbeweging. Aymenn Al-Tamimi, een Britse Syrische/Iraakse burgeroorlog specialist, over de Nieuwsuur citaten:

“Het probleem is dat mensen de term ‘Jihadisten’ willen associeren met een groep die ze niet mogen. Het is volslagen redelijk om deze groep niet leuk te vinden omdat ze ineffectief, corrupt etc zijn. Maar ‘Jihadistisch’ verwijst naar een zeer specifieke politieke agenda die deze groep niet heeft.”

En op de vraag of al-Jabha al-Shaamiya een terreurbeweging is Al-Tamimi’s antwoord kort en bondig: “Nee, het is geen terreurbeweging.”

Charles Lister, auteur van het boek “The Syrian Jihad” en directeur van counterextremism & counterterrorism program van het Middle East Institute in Washinghton DC, reageert verbijsterd op de bewering van het OM:

“Te suggereren dat al-Jabha al-Shaamiya hetzelfde is als al-Qaida of IS is volslagen belachelijk. Wie tot die conclusie kwam, lijkt helaas niets te weten over de groep zelf.”

“Al-Jabha al-Shaamiya is een aan het Vrije Syrische Leger gelieerde overkoepelende organisatie die gevormd is aan het eind van 2014 in Aleppo om meerdere VSL groepen ter verenigen onder een collectief leiderschap. Ze waren een volledig Syrische beweging, enkel gedreven door de nationale revolutie agenda tegen het Assad regime. Ze zijn sinds hun oprichting als VSL geidentificeerd, ze hebben jarenlang direct met de VS en andere Westerse bondgenoten samengewerkt, ze zijn constructief betrokken in de arena van internationale diplomatie en onderhandelingen.”

“En wellicht het belangrijkste: ze hebben de gevechten geleid tegen IS in oppositiegebieden, weerstand geboden tegen al-Qaida’s aanwezigheid in delen van Aleppo waar ze het voor het zeggen hadden, en ze runnen nog steeds een aantal ”contra gewelddadig extremisme” centra in Noord Syrie.”

Op de vraag of al-Jabha al-Shaamiya een terreurbeweging is zegt Lister: “Al-Jabha al-Shaamiya als een terreurbeweging labelen is ridicuul, met alle respect. En dit oordeel is gebaseerd op solide argumenten. Ze werden zeker beschuldigd van corruptie en criminaliteit, maar deze zaken maken iemand op geen enkele wijze een terrorist, met een ideologisch streven naar een wereldwijd kalifaat en een oorlog tegen het Westen. In werkelijkheid vocht al-Jabha al-Shaamiya, – militair, politiek en ideologisch – tegen de extremisten, die dat soort doelen nastreven, zoals IS en al-Qaida.”

De door ons benaderde experts verklaren dus eensgezind dat al-Jabha al-Shamiya geen terreurbeweging is en ook geen agendat heeft om een kalifaat op te richten.

We spraken ook de Zweedse onderzoeksjournalist Aron Lund, als fellow verbonden aan de Century Foundation. Hij is ook fellow van het Centre for Syria studies aan de Universiteit of St Andrew en is voormalig hoofdredacteur van de website ‘Syria in Crisis’ (een initiatief van het Carnegie Endowment for International Peace):

“Groepen als al-Jabha al-Shaamiya kunnen problematisch zijn om veel redenen, maar in het bezit zijn van een strikte ideologie lijkt niet een daarvan te zijn.”

Is al-Jabha al-Shaamiya een terreurbeweging? “Terrorisme is een taktiek, niet een ideologie. Als de officieren van justitie de zaak willen maken dat deze groep een terroristische groep is, dan stel ik voor dat ze vaststellen welke handelingen bepalen dat het ”terrorisme” is in plaats van het laten betekenen ‘Mensen die we niet mogen’. Al-Jabha al-Shaamiya is een bewapende groep in een burgeroorlog. Ik veronderstel dat dat ze veel slechte dingen hebben gedaan in de context van dat conflict, omdat alle partijen in Syrie geneigd zijn om de oorlogswetten niet te respecteren. Maar naar mijn beste weten, zijn ze nooit gelinkt aan geweld of het beramen van aanslagen buiten Syrie.”

Tot slot legden we het oordeel van het OM voor aan de Duitse journalist van Der Spiegel, Christoph Reuter. Hij schreef een boek over IS met de titel Die Schwarze Macht; Der Islamische Staat und der Strategen des Terrors.

“Een terreurbeweging? Total bullshit! Wij reisden met al-Jabha al-Shaamiya naar Oost
Aleppo in 2014 en 2015. Ze waren allesbehalve een Jihadistische groep. Ze hebben hard tegen IS gevochten, accepteerden de locale raden, heetten ons welkom, vielen onder de meest betrouwbare strijdkrachten, die bleven hopen op steun van de VS.”

Het lijkt er al met al sterk op dat niet het Ministerie van Buitenlandse Zaken maar het Openbaar Ministerie heeft geblunderd op dit dossier.

De door ons benaderde experts verklaren dus eensgezind dat al-Jabha al-Shamiya geen terreurbeweging is en ook geen agenda heeft om een kalifaat op te richten. Ze benadrukken dat er van alles valt aan te merken op al-Jabha al-Shaamiya, maar niet dat het Jihadisten of terroristen zijn.

Het lijkt er al met al sterk op dat niet het Ministerie van Buitenlandse Zaken maar het Openbaar Ministerie heeft geblunderd op dit dossier. Het is niet bereid of in staat uit te leggen hoe het is gekomen tot de claim dat al-Jabha al-Shaamiya een “Jihadistische terreurbeweging met als oogmerk het stichten van een kalifaat” zou zijn – een claim waar internationale experts gehakt van maken.