Na vijf maanden getouwtrek heeft Catalonië eindelijk een nieuwe regio-president: Quim Torra, een oud-activist die weinig voelt voor een compromis met de Spaanse staat.

Het duurde zo lang omdat de partijen die naar onafhankelijkheid streven aanvankelijk Carles Puigdemont terug wilden. Puigdemont werd eind oktober door de Spaanse regering uit de macht gezet nadat hij de Catalaanse onafhankelijkheid had uitgeroepen. Hij vluchtte naar het buitenland en werd in maart in Duitsland aangehouden. Het is nu aan de Duitse rechter om te bepalen of Puigdemont kan worden uitgeleverd. Andere leden van zijn voormalige regering zitten al in de Spaanse gevangenis in afwachting van hun proces.

Voor hij zich bij de partij van Puigdemont aansloot, gaf Torra twee jaar lang leiding aan Òmnium Cultural, een van de twee burgerbewegingen die de afgelopen jaren enorme demonstraties voor Catalaanse onafhankelijkheid hebben georganiseerd. Het hoofd van die organisatie zit ook in de cel. Hij wordt er, net als Puigdemont, van beticht aanzet te hebben gegeven tot rebellie.

Torra is een celstraf vooralsnog ontsprongen, maar dat is niet omdat zijn opvattingen gematigder zijn. Integendeel. Naar zijn mening wordt Catalonië als sinds 1714 — toen de door de Catalanen gesteunde aartshertog van Oostenrijk de strijd om de Spaanse successie verloor van Filip V — door Spanje ‘bezet’. Hij heeft er een hekel aan wanneer Catalanen Spaans, in plaats van Catalaans, praten. De relatief rijke regio wordt volgens hem al sinds jaar en dag door Madrid ‘geplunderd’.

Spanjaarden hebben op hun beurt harde woorden voor Torra. In de Spaanse media, waar men sowieso nauwelijks op sympathie voor de separatisten stuit, wordt hij uitgemaakt voor een ‘racist’ en een ‘xenofoob’.

De Ciudadanos, in de peilingen de grootste partij van het land, pleiten ervoor het zelfbestuur van Catalonië nog een tijdje op te schorten. De regio staat sinds oktober onder curatele. Het was de bedoeling dat de autonomie zou worden hersteld zodra de Catalanen een nieuwe regering hadden gevormd, maar nu is er twijfel. Mariano Rajoy, de rechtse premier, leidt een minderheidsregering. De Socialisten, de tweede partij van het land, hebben hun vertrouwen in Rajoy opgezegd. Als hij ook de steun van de Ciudadanos verliest, moet hij aftreden.

Torra heeft opgeroepen tot onderhandelingen met de Spaanse regering, maar wel op basis van de uitkomst van het referendum van 1 oktober. Twee miljoenen Catalanen stemden toen om zich van Spanje af te scheiden, echter maar de helft van de bevolking kwam opdagen. Het Spaanse hooggerechtshof had het referendum verboden en de Spaanse regering erkent de uitslag niet. Sterker, volgens de Spaanse partijen is zo’n referendum onmogelijk. De Grondwet spreekt immers over de ‘ondeelbaarheid’ van Spanje. Die patstelling zal niet snel worden doorbroken.

Zo lijkt het er misschien op dat Catalonië in vijf maanden tijd niets is opgeschoten, maar dat is de optimistische visie. De werkelijkheid is dat zowel voor- als tegenstanders van afscheiding verder zijn geradicaliseerd. Een vreedzame oplossing komt steeds verder weg te liggen.

Nick Ottens is de eigenaar van atlanticsentinel.com, een transatlantische opiniewebsite. Hij woont in Barcelona

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons