Grimbert Rost van Tonningen over Emmanuel Macron, de gedoodverfde nieuwe Franse president.

 

Het flamboyante CV van Macron

De 39 jarige winnaar van de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen, Emmanuel Macron, is een snel rijzende ster. Hij doorliep de elitebestuursschool ENA, werkte als inspecteur bij het ministerie van financiën en trad daarna toe tot investment bank Rotschild &Cie waar hij een fortuin vergaarde. Hij werd in 2012 kortstondig economisch adviseur van president Hollande, vervolgens twee jaar minister van Economische Zaken. Vorig jaar trad hij terug om zich te kunnen wijden aan een eigen presidentscampagne.

Macron is getrouwd met zijn 24 jaar oudere ex-lerares Frans en theaterwetenschappen Brigitte Trogneux. Hij vertoefde toen op een katholieke privé school in de Provence en was 15 jaar toen hij zijn latere vouw leerde kennen. Zij was weg van zijn intelligentie en literaire gaven, die ze voor het eerst ontdekte toen ze samen een Italiaans stuk bewerkten.

Alles bezien mag rustig worden gesteld dat Macron, oorspronkelijk voortkomend uit een gematigd links nest, zeker geen doorsnee politicus is.

Winnaar van de eerste ronde

Macron heeft een eigen beweging ‘En Marche!’ uit het niets van de grond gekregen. Tevens heeft hij zich los gemaakt van de PS, de Parti Socialiste, waar hij lid van was. Hij zegt nu links noch rechts te zijn. Het meest is hij te vergelijken met D66, inclusief het pragmatisme van die partij. Hij moest opboksen tegen de twee dinosaurussen in de Franse politiek: de conservatieve Les Republicains en de sociaal democratische PS, die in vijfde republiek altijd de dienst uitmaakten.

Tegenstander van Macron in de tweede ronde op 7 mei wordt Marine Le Pen, leider van het rechts populistische ‘Front National’. Macron kreeg 23,9% van de stemmen en Le Pen, tot voor kort gedoodverfde winnares in de eerste ronde, slechts 21,4%. Met dat resultaat deed Le Pen het met haar partij overigens veel beter dan ooit tevoren. Fillon van de conservatieven kreeg minder stemmen, 19,9%, en de PS lijsttrekker Hamon werd weggevaagd met slechts 6,3% van de stemmen. De ultralinkse Mélenchon stak zijn tegenstanders met 19,6% nog bijna naar de kroon.

De sociaaldemoraten delen in de malaise van deze stroming in een groot deel  van Europa, maar ook de conservatieven liepen zware averij op, vooral door corruptie affaires, zelfs bij hun lijsttrekker Fillon

Het politiek landschap is sterk veranderd

Met de verkiezing van Macron en Le Pen in de eerste ronde zijn voor het eerst de conservatieven en sociaaldemocraten niet meer vertegenwoordigd in de tweede ronde. Voor het eerst ook krijgt Frankrijk in de vijfde republiek een president die ofwel sociaaldemocraat en kosmopoliet is, of ultra-rechts en nationalistisch. De Fransen hebben overduidelijk genoeg van de bestaande politieke orde die er al jaren niet in slaagt het land te moderniseren. De werkloosheid is hoog met 10%, terwijl de economie al jaren nauwelijks meer groeit en de staatsschuld circa 100% van het BNP bedraagt. (Max 60% EU norm.)

Le Pen wil Frankrijk zo snel mogelijk uit de EU halen en de grenzen voor buitenlanders sluiten. Zij is een bondgenoot van Geert Wilders die dezelfde doelen nastreeft, inclusief een anti Islam houding. Het lijkt uitgesloten dat zij de meerderheid van de stemmen haalt. Maar tenminste latent heeft ze een grote aanhang bij alle ultra’s in Frankrijk, niet alleen van rechtse maar ook van linkse huize. Minstens 40% van de Fransen behoort tot deze groep, waardoor elke door Macron beoogde verandering op grote maatschappelijke weerstand zal stuiten. Zeker ook bij de nog steeds door communisten gedomineerde vakbonden.

Een sociaal democratische middenpartij is in Frankrijk nog nooit een factor van betekenis geweest.

 

Wat wil Macron?

Macron wil de economie herstellen, de hoge werkloosheid terugdringen en Frankrijk minder centralistisch, weer competitief en dynamisch maken. Hij is een groot voorstander van de Europese Unie en internationale vrijhandel. Hij wil 100.000 ambtenarenbanen schrappen en de scholen meer autonomie geven met kleinere klassen. Hij  belooft voor meer veiligheid en wil 10.000 politiemensen en 5.000 Europese grensbewakers erbij. Hij wil bovendien dat de wijkpolitie in ere moet worden hersteld. De defensiebegroting moet ten slotte omhoog naar 2 procent van het Bruto Binnenlands Product.

Macron gaat kandidaten stellen in alle 577 kiesdistricten voor de parlementsverkiezingen in juni, maar het zal zeer moeilijk zijn om met deze nieuwelingen de meerderheid te krijgen. Als hij daar al in zou slagen is het zeer de vraag of het een coherent gezelschap wordt. Het lijkt dus zeker dat Macron, als hij eenmaal president is, met een of meerdere andere partijen zal moeten samenwerken om aan een meerderheid te komen.

Krachtig beleid voeren met een president die leunt op de steun van een coalitie van verschillende partijen is traditioneel erg moeilijk zijn in het gepolariseerde Frankrijk.

 

Kan het nog misgaan?

In theorie wel! Macron heeft weliswaar zeer waarschijnlijk de steun van alle gematigde krachten, maar dat is nog geen 100 % zekerheid dat hij de nieuwe president wordt. Dat deel van de bevolking vormt circa 60% van de bevolking, maar er bestaat ook in die kringen veel weerstand tegen de elitaire uitstraling van Macron. Bovendien, ex-bankiers zijn niet geliefd en ook veel witte kiezers, vooral in het noordoosten van het land, denken weinig meer te verwachten te hebben van de pro-globaliseringshouding van de kandidaat-president.

Maar toch, de angst dat Le Pen president wordt is groot. Veel Fransen vrezen haar vanwege de griezelige racistische kenmerken van haar partij, geërfd van de oprichter en haar vader Jean Marie Le Pen. Marine le Pen zal het land volgens Macron naar het faillissement leiden door haar negatieve opstelling tegenover de EU en buitenlanders. Er moet dus een klein wonder gebeuren als Macron op 7 mei niet de nieuwe Franse president wordt. Maar of het land daarmee politiek stabiel wordt valt met het huidige politieke versplinterde en geradicaliseerde landschap nog  te bezien.

De EU krijgt echter via kernland Frankrijk waarschijnlijk nog een paar jaar om weer dichter bij de burgers te komen. Dat is wel de laatste kans, want de populisten winnen terrein. Een horrorscenario, met strijd om het presidentschap tussen Le Pen en Mélenchon, is op het nippertje voorkomen.