We moeten demografie niet al te belangrijk maken.

Dit weekend lees ik Martin Bosma’s nieuwe boek Minderheid in eigen land. Daarover volgende week meer. Ik ga nu inhoudelijk niet al te diep op de materie in, maar ik heb wel een bescheiden vraag over de projectie van de situatie van de Boeren in Zuid-Afrika op het Nederland van de toekomst.

Meer dan getallen

Als autochtone Nederlanders over vijftig jaar numeriek in de minderheid zijn ten opzichte van de allochtone, niet oorspronkelijk Westerse bevolking, zal Bosma daarover niet verbaasd zijn. Hij vindt het een angstaanjagend scenario omdat autochtonen een Economisch Succesvolle Minderheid zullen zijn, mensen die het leven zuur gemaakt wordt door de meerderheid. Precies zoals nu de blanken in Zuid-Afrika overkomt. Meer dan de helft van de jongeren in Amsterdam en Rotterdam is tegenwoordig allochtoon, dus wat betreft demografie heeft Bosma een punt.

Maar dat is maar de vraag: zijn demografische ontwikkelingen voldoende voorwaarde om autochtone Nederlanders een gepeste minderheid in eigen land te maken? Natuurlijk, een numerieke minderheid impliceert bepaalde demografische gegevens. Belangrijker is dat het wegzetten van een bevolkingsgroep meer dan dat vereist: culturele en politieke macht komen eerst.

Denk bijvoorbeeld aan de Verenigde Staten. Een leek zal vermoeden dat, op basis van de stempel die de zwarte bevolking op cultuur en politiek drukt, misschien wel de helft van alle Amerikanen van Afro-Amerikaanse komaf is. Weinig dingen zijn minder waar. Slechts 13 procent van alle Amerikanen is zwart. Een minderheid is in staat geweest om de president te leveren. Deze gegevens ondermijnen het belang van demografie als determinant van macht.

Demografisch determinisme

In het immigratie- en integratiedebat lijken sommigen te denken dat allochtonen zich blijven verzetten tegen integratie omdat de tijd aan hun kant staat. Een substantieel deel blijft consequent Nederland de rug toekeren, net zolang totdat er zo weinig van ‘Nederland’ overblijft dat niet zij maar de autochtonen zich moeten aanpassen. Geboortecijfers onder en toestroom van allochtonen maken die demografische overmacht mogelijk. Ik vraag mij af of dit demografisch determinisme standhoudt.

We moeten uitkijken dat demografie niet de allesverklarende factor wordt. Beter vervalt het debat niet in systeemdenken met een onverbiddelijke en allerverklarende categorie, zoals de economie dat voor marxisten en machtsrelaties dat voor de postmodernisten zijn. Het ligt iets gecompliceerder dan bevolkingsaantallen.

Wat het voorbeeld van de Verenigde Staten laat zien, is dat politieke macht sterk afhankelijk is van cultuur. In de media, het bedrijfsleven en de academie heerst een cultuur die politieke machtsaspiraties van bepaalde bevolkingsgroepen steunt of op zijn minst legitimeert. Alleen als er zo’n cultureel substraat ligt, is politieke macht haalbaar. Dat is waarom een zwarte president verkozen kan worden, terwijl hij op basis van alleen de ethnic vote geen schijn van kans had gemaakt.

Macht van idee

Ethniciteit speelt nog steeds een grote rol in het denken over machtsverdeling. Ook in Nederland worden we bedolven onder kretologie als ‘minderheid x een stem geven’ of ‘allochtonen meer betrekken bij politiek’. In de eerste plaats werkt dit culturele segregatie in de hand, maar in de tweede plaats maakt het duidelijk dat intellectuele cultuur misschien wel meer bijdraagt aan wat een bevolkingsgroep wel of niet kan bereiken, dan hoe groot de minderheid is.

Dat is waarom ik ernaar uitkijk het boek te lezen, want Bosma heeft de intellectuele cultuur die het racistische ANC heeft gelegitimeerd en gesteund, uitgebreid gedocumenteerd. En daarin zit misschien wel de waarschuwing voor Nederland: wellicht nog wel meer dan het demografische aspect, zijn vooral de media en de academie hard bezig (geweest) de autochtoon een minderheid in eigen land te maken. Want wie durft überhaupt nog op een universiteit te zeggen dat er zoiets als een ‘eigen land’ bestaat? Dat is intellectuele cultuur die een stuk gevaarlijker en invloedrijker is dan de macht van het getal.