Het bestaande beeld over Iran is er een van een door het sjiitische islam gedomineerd land. In totaal kent het land 81 miljoen inwoners en hiervan is 66% van Perzische afkomst. De grootste etnische minderheid zijn de Azeri’s, die zo’n 16% van de totale bevolking uitmaken. Van de Iraanse bevolking is tevens 98% islamitisch. De grootste religieuze minderheden zijn de christenen en de Bahá’ís.

 

Religies van het boek

In tegenstelling tot wat je misschien zou verwachten worden de christenen, joden en aanhangers van Zarathustra niet actief vervolgd in Iran. Deze religieuze groeperingen bestaan eenieder uit ongeveer zo’n 300.000 mensen. De staat erkent deze geloven als officiële religies.

De religies ‘van het boek’ (die door islam worden getolereerd) zijn tevens vertegenwoordigd in het parlement van Iran. Het Iraanse parlement telt 270 zetels, waarvan 5 speciaal voor religieuze minderheden  zijn gereserveerd. Deze minderheden worden op deze manier vertegenwoordigd in het parlement. Twee van de zetels zijn vergeven aan de Armeniërs, de Assyriërs, de Joden en zoroastristen hebben elk een zetel. Deze vertegenwoordiging werd al in 1906 ingevoerd, maar deze regelgeving werd niettemin na de Iraanse Revolutie van 1979 gehandhaafd door het nieuwe regime.

Ondanks de tolerantie voor deze gelovigen gaan ze toch gebukt onder het strenge islamitische bewind. Zo zijn zij verder uitgesloten van het verkrijgen van belangrijke overheidsfuncties en worden hun scholen geleid door moslims. Ook probeert de overheid hen te bekeren tot de sjiitische islam. Sinds de Iraanse Revolutie is de Joodse bevolking van Iran dan ook drastisch teruglopen.

 

Also sprach Zarathustra

Voor de komst van de islam was het zoroastrisme de staatsgodsdienst van Perzië. De Perzische dynastie van de Sassanieden, die van 224 tot 651 na Christus over Iran regeerden, hingen dit dualistische geloof aan. De zoroastristen, genoemd naar hun profeet Zoroaster (vooral bekend van Nietzsches boek Also sprach Zarathustra) geloven in een eeuwige strijd tussen goed en kwaad, die allebei even machtig zijn. Het zoroastrisme is van grote invloed geweest op het jodendom en christendom. Gedurende de middeleeuwen nam de invloed van het zoroastrisme echter steeds meer af. Ook het aantal belijders kromp. Tegenwoordig zijn er, aldus de schattingen, nog zo’n 25.000 zoroastristen in Iran.

Ten tijde van Pahlavi-dynastie waren de zoroastristen een symbool van het Perzisch nationalisme. Na de Iraanse revolutie van 1979 werd hun positie minder sterk, als gevolg van de macht van de ayatollahs. Exemplarisch was het verwijderen van het portret Zoroaster in de belangrijkste tempel in Teheran, die vervangen werd door een portret van Khomeini. Toch volgden er geen grote vervolgingen na 1979. De zoroastristen genieten in de samenleving nog enig aanzien.

 

‘Misleidende sekte’

Een andere minderheid, die echter wel strenger vervolgd wordt, zijn de Bahá’í. Hun geloof vindt zijn oorsprong in het Perzië van de negentiende eeuw. De Bahá’í geloven dat de stichter van hun geloof, Bab, de laatste profeet is, niet Mohammed. In de ogen van de islam is dit blasfemie. De Bahá’í zijn in de ogen van moslism een “misleidende sekte”.

Na de revolutie van 1979 werden vele Bahá’í  vermoord. Ook “verdween” de toenmalige leiding. Daarna volgde een periode van relatieve rust, maar de laatste jaren gaat het niet goed met deze religieuze groepering. Zo vinden er weer regelmatig moorden plaats op de Bahá’í en zit de huidige religieuze leiders op basis van vage beschuldigingen in een Iraanse gevangenis vast. Belangrijke mensenrechten worden hen ook onthouden: zo hebben de Bahá’í namelijk geen recht op hoger onderwijs.

 

Mandaeeërs

Binnen Iran leven ook nog verschillende kleinere minderheden, die maar een heel klein deel van de bevolking uitmaken. Een van hen zijn de Mandaeeërs, een religieuze groepering die de profeet Johannes de Doper als hun belangrijkste profeet beschouwt. De Mandaeeërs leven voornamelijk in de stad Ahvaz, aan de grens bij het Irak. Er leven ongeveer 10.000  Mandaeeërs in Iran.

Lange tijd werden  Mandaeeërs ook als gelovigen ‘van het boek’beschouwd. Ze verloren deze status echter in 1979, met vervolging als gevolg. Velen van hen willen Iran ontvluchten en een leven in Amerika opbouwen. Dit bleek ook uit de documentairereeks Van Niniveh naar Nablus van EO-presentator Kefah Allush. Hij zocht hen op en wist een goed beeld te schetsen van hun leven in het Iran van de ayatollahs.

De ene minderheid heeft het dus moeilijker dan de andere. Desondanks hebben alle minderheden het moeilijk en neemt hun aantal bijna jaarlijks af. De recente onrusten in Iran tonen enkele scheuren in het regime aan, maar voor de onderdrukte minderheden zullen eventuele hervormingen eigenlijk te laat zijn. Ze zijn te zeer gemarginaliseerd.

 

Afbeelding: St. Sarkis Church, Tehran, Wikimedia / Wikipedia Commons