Afgelopen woensdag beëindigde de 24-jarige Yasmine in Casablanca haar leven. Ze zou voorafgaand aan haar huwelijksnacht geen maagd meer zijn geweest en werd daarop vier dagen later door haar kersverse man weer bij haar ouders gedumpt. Vol van schaamte en verdriet besloot Yasmine het lot in eigen hand te nemen.

 

Dat veel allochtone mannen in Nederland een verknipt beeld hebben van vrouwen en hen op allerlei manieren systematisch onder de duim proberen te houden, zoals onlangs bleek uit de verslagen van expose-groepen en de publieke willekeurige slutshaming met woorden zoals ‘kech’, komt niet uit de lucht vallen. De schaamtecultuur waar deze mensen of hun ouders in zijn opgegroeid gaat ook zo om met vrouwenonderdrukking. Om een echt idee te krijgen wat al die zo abstracte termen betekenen, moet je inzoomen op individuele gevallen. Dit is verhaal van Yasmine, zoals verteld door haar buurmeisje Hasna. Hun namen zijn gefingeerd om hun identiteit te beschermen.

 

Verlies halal je vlies

Yasmine en Hasna groeiden samen op in Casablanca, de grootste stad van Marokko. Yasmine droeg moderne casual kleren, had kort haar en groene ogen, was aardig en lief. Hasna speelde altijd met haar samen toen ze kinderen waren en ze gingen samen naar de basisschool. Yasmine maakte haar middelbare school af en werkte vervolgens in een callcenter. Ze had minder contact met Hasna dan vroeger, maar bleef een vriendin.

 

Tot zover gaat haar leven goed, maar zoals in veel Arabisch-islamitische landen neemt vanaf dan de sociale druk op haar toe om te trouwen vóór haar 25e. Het wordt van het uiterste belang geacht dat zij dan nog maagd is. Moslimmeisjes ontlenen tot aan het huwelijk zowat hun gehele waarde aan hun maagdenvlies. Om enig idee te krijgen van tot welke extremen dit in de maatschappij wordt doorgedreven en hoe angstaanjagend het idee voor hen is om dat vliesje per ongeluk kwijt te raken, gewoon door bijvoorbeeld sporten of omdat girls just wanna have fun en misschien toch een keertje voorhuwelijkse seks hebben (wie kan hen dat kwalijk nemen?), raad ik van harte dit opiniestuk, “Dit is niet mijn eer!“, aan van Jihad Mohamed el-Tabey in HuffPost Arabi; Google Translate helpt je wel. De sociale politiek over dat velletje tussen de benen houdt meisjes in een onzichtbare seksuele gevangenis, die door Ayaan Hirsi Ali al treffend De maagdenkooi (2004) werd genoemd. Heb je toch stiekem seks voor het huwelijk, dan kun je uit eerwraak zomaar door je eigen vader doodgeslagen worden, zoals op 7 januari nog gebeurde in het Noord-Marokkaanse stadje Ksar el-Kebir.

 

Als je uiteindelijk de trouwerij hebt gehaald, volgt de belangrijkste test: je moet en zal bloeden tijdens het eerste geslachtsverkeer op je huwelijksnacht. Dat wordt namelijk gezien als bewijs dat het maagdenvlies is kapot gescheurd door binnengang van de juiste penis. Dit is voor de man een bewijs dat hij zijn vrouw echt ontmaagdt en dat ze met geen ander is geweest. De volgende dag worden in een bizar ritueel de bebloede lakens trots aan de familie getoond en viert men het feit dat het aan het meisje opgelegde script letterlijk vlekkeloos is verlopen tot het uur van de waarheid. Laatst was er zelfs een vader die zo fier was op die bebloede lakens dat hij ze in de ouderlijke woonkamer heeft opgehangen zodat hij iedereen kan laten zien dat zijn dochters seksualiteit halal is. In sommige gevallen, waarin het meisje om bekende of onbekende redenen geen maagdenvlies meer had en/of niet bloedde tijdens de eerste seksdaad, wordt er stiekem bloed van een geslacht dier op gesprenkeld, zodat er alsnog een besmeurd laken aan de gemeenschap kan worden laten zien.

 

Beperkte huwelijkskeuzes

Daarnaast is het in Marokko gebruikelijk om te trouwen binnen de familie met een neef of nicht. Dat doet men omdat men dan precies weet waar de jongen en het meisje opgroeiden, met wie ze wonen en om te voorkomen dat het meisje in contact komt met vreemde jongens. Op deze manier kunnen problemen makkelijker worden voorkomen of opgelost en houden de ouders, oom en tante van elke partner de controle over wat er gebeurt. Zorgen dat de erfenis binnen de familie blijft, speelt ook een rol, maar is van kleiner belang. In de eerste plaats moet onder pressie van je ouders halverwege je twintigerjaren een geschikte partner voor jou zijn gevonden. In Nederland volgt men vaak nog grotendeels hetzelfde patroon.

 

Zo gebeurde het dat Yasmines vader haar voorstelde aan Aziz (niet zijn echte naam), haar neef. Ze hadden geen verplichting om met elkaar te trouwen; er zouden nog wel meer opties zijn, maar dit leek de familie een goede keuze. Gelukkig voor Yasmine zag zij Aziz wel zitten. Soms kwam ze bij Hasna op bezoek en vertelde hoeveel ze van hem hield. Dat gevoel leek wederzijds. Hasna gaf haar soms enkele kleren te leen zodat Yasmine hem goed gekleed kon ontmoeten. Hasna had al jaren moeite met de onderdrukking van vrouwen en haar protest ertegen geuit, maar ze bleek steeds een roepende in de woestijn. De laatste tijd schikte ze zich meer naar de wil van de gemeenschap en was blij dat Yasmine tenminste iemand had gevonden die zij echt liefhad.

 

Van bruiloft tot dump

Uiteindelijk viel het besluit om neef en nicht in de echt te verbinden. Het leek allemaal mooi te gaan: in de eerste week van januari 2018 zouden Yasmine en Aziz hun bruiloft vieren. Yasmine was gelukkig en enthousiast bezig geweest met de voorbereidingen. Hasna was ook uitgenodigd, maar kon helaas niet aanwezig zijn omdat ze het te druk had met werken. De ceremonie ging naar verluidt volgens plan en met veel blijdschap. Tijdens de huwelijksnacht moet het echter mis zijn gegaan. Wat precies, is niet duidelijk. Mogelijk hebben ze seks gehad (volgens Hasna niet), maar in ieder geval concludeerde Aziz dat Yasmine geen maagdenvlies meer had (wellicht omdat ze niet bloedde). Hij koos er niet voor om het alsnog met dierenbloed op te lossen; nee, hij was gekrenkt in zijn mannelijke eer. En moest daar een punt van maken.

 

De volgende dag nam hij Yasmine mee naar de dokter om te vragen of ze nou een maagd was (geweest) of niet. De dokter zei dat ze haar maagdenvlies al was kwijtgeraakt toen ze als kind ging buitenspelen of iets dergelijks. Aziz geloofde hem echter niet. Hij was ervan overtuigd dat Yasmine stiekem al een keer seks had gehad met een andere jongen. De drie nachten daarna weigerde hij bij haar in bed te slapen en verkoos de bank in de woonkamer. Yasmine was zeer beschaamd en vernederd.

 

De vierde dag van hun huwelijk bracht Aziz Yasmine terug naar haar ouders met de boodschap dat ze geen maagd meer was. Hiermee was het huwelijk ongeldig: Aziz dumpte haar en eiste een echte maagd. De hele buurt praatte over haar, terwijl de ouders Yasmine onder huisarrest plaatsten en elk contact met anderen verboden.  Ze had hen tot in het diepste van hun ziel ten schande gebracht. In hun koortsachtige poging om de familie-eer te redden zou hun dochter daarom maar worden uitgehuwelijkt aan een zeer oude man uit een andere stad. Dit is vaak de manier waarop ontmaagde vrouwen zonder man als een soort beschadigde goederen voor een spotprijs alsnog worden verkocht.

 

Yasmine was zo zwaar getroffen door schaamte, schuldgevoelens, verdriet, het gevoel verraden te zijn door de jongen waarvan ze hield maar haar nu liet vallen als een baksteen. Of ze echt met een ander was geweest, is niet duidelijk; hoe dan ook was Aziz niet bereid dit met de mantel der liefde te bedekken. Als ze wel echt ontmaagd is door Aziz, maar hij haar niet geloofde omdat ze geen herkenbaar maagdenvlies had of niet bloedde, is de tragedie nog groter en is ze haar hele leven voor niks braaf celibatair geweest. Met al haar dromen in één week verwoest en het vooruitzicht om te worden uitgehuwelijkt aan een totaal onbekende oude man, zag ze geen uitweg meer.

 

Opgesloten en ten einde raad

Op 10 januari 2018 maakte Yasmine een einde aan haar leven. Ze is 24 jaar geworden. Onteerd, in de steek gelaten, hopeloos en in diepe schaamte en rouw zag zij geen toekomst meer voor zichzelf. Wegvluchten naar bijvoorbeeld Europa, daar een nieuw bestaan opbouwen en alles achterlaten, zag ze blijkbaar ook niet zitten. Ze kon niet leven met deze loodzware storm aan verstikkende emoties.

 

Iedereen reageerde geschokt. Hasna was diep bedroefd en woedend tegelijk.  Ze ging naar Yasmines huis en vond daar haar huilende vader. Hasna vertelde hem kwaad: ‘Waarom huil je nu pas? Besef je nu pas dat je een dochter had? Je hebt haar een heel leven lang in een gevangenis gehouden.’ Volgens Hasna is Aziz, die beweerde echt van Yasmine te hebben gehouden, een leugenaar. Hoe kon hij haar dit aandoen?

 

Helaas is dit nog normaal in een dergelijke cultuur waarin familie-eer zo belangrijk is dat men blijkbaar niet beter weet. Het concept van seksuele autonomie en vrijheid voor vrouwen, zoals dat de afgelopen decennia geleidelijk is ontwikkeld in westerse landen, en met de nodige problematiek uiteindelijk toch veel meer geluk oplevert, is nog des duivels. De angst bestaat dat, als de mentaliteit over seksualiteit niet spoedig verandert, dit nog miljoenen meisjes zal overkomen. Hiervan willen er velen, net als Yasmine, geen speelbal meer zijn van een conservatief-religieus patriarchaat. Hun toekomst ziet er somber uit.

 

Foto: een jasmijnbloem. The Stranger CC-BY-SA 3.0