Woensdag 30 mei namen in België 1500 mensen deel aan een witte mars vanwege de begrafenis van Mawda Shawri, een tweejarig Iraaks-Koerdisch meisje dat 17 mei omkwam door een politiekogel. De politie achtervolgde een busje met illegalen, daarbij werd een schot gelost. Mawda werd geraakt en overleed.

 

Mawda

Het openbaar ministerie onderzoekt nu de zaak. Justitieminister Koen Geens (CD&V, confessioneel) en asiel en migratiestaatssecretaris Theo Francken (N-VA, Vlaams-nationalistisch) roepen op de resultaten hiervan af te wachten en in de tussentijd kalm te blijven.

Het heeft al politieke reacties losgemaakt. De communistische partij van België, PTB-GO!, stelde 24 mei vragen in de Kamer. Alsof het nog niet erg genoeg was dat de politie op oorlogsvluchtelingen geschoten had en hierbij een kind omkwam, zou ook nog geprobeerd zijn dit in de doofpot te stoppen. Moest de agent die het deed niet op non-actief gesteld worden of zelfs ontslagen worden?

Minister Geens antwoordde dat de dag na het incident al autopsie gepleegd is en dat het openbaar ministerie de zaak onderzoekt. Het is gangbaar om pas met informatie naar buiten te treden als alles onderzocht is. Ook de agent wordt verhoord.

De N-VA voelde zich hierop geroepen om weerwoord te geven. Het betreffende gezin heeft twee jaar eerder asiel aangevraagd in Duitsland, maar probeerde nog tijdens de aanvraagprocedure naar Engeland af te reizen. Geheel volgens de geldende asielafspraken werden ze bij aanhouding teruggestuurd naar het land van aanvraag. Duitsland heeft de aanvraag uiteindelijk afgewezen, omdat het gezin uit een veilig deel van Irak kwam en niet gevlucht konden zijn voor vervolging. Sindsdien hebben ze al drie pogingen ondernomen om via Belgisch grondgebied Engeland te bereiken. Bij een poging verborgen de mensensmokkelaars hen in een koeltruck. Partijvoorzitter Bart De Wever zei tegen VTM Nieuws dat, hoe tragisch de dood van een kind is, ouders ook een eigen verantwoordelijkheid hebben.

Sindsdien zijn politici en het publiek verdeeld. Sommigen vinden De Wevers uitspraken ongepast en ongevoelig. Anderen stellen dat de dood van een kind vaker aangehaald is om een opengrenzenbeleid te promoten.

Minister Geens pleitte 25 mei in het programma De afspraak op vrijdag voor het hoofd koel houden en wachten tot alle feiten op tafel zijn. Dit werd hem niet makkelijk gemaakt door een van de andere gasten, een journalist die belang hechtte emoties en het menselijke aspect juist wel belangrijk vond. Geen hield voet bij stuk: emoties kunnen ook tot polarisatie leiden. Voor de agent die het schot gelost heeft is het ook moeilijk, maar op sociale media wordt hij gelyncht.

Zondag 27 mei was staatssecretaris Francken te gast in De zevende dag, de Vlaamse evenknie van Buitenhof. Hij viel zijn voorzitter bij. Hij onthulde dat de ouders vrijdag een regularisatieverzoek hadden ingediend. Volgens artikel 9 bis van het vreemdelingenrecht kunnen asielzoekers om humanitaire gronden alsnog om een verblijfsvergunning vragen. De staatssecretaris kan vervolgens op individuele basis beslissen.

Francken hield het erop dat de procedure nog loopt. Waar zijn persoonlijke neiging naar uitging, zou afgeleid kunnen worden aan zijn mededeling dat de ouders van Mawda ook verzocht hadden om kwijtschelding van de kosten daarvan, 350 euro per volwassene, dus 700 euro. Francken heeft die nog nooit kwijtgescholden, omdat jaarlijks duizenden regularisatieverzoeken worden ingediend.

Hoewel de staatssecretaris normaal zelf beslist, heeft premier Charles Michel (MR. Waalse liberalen) aangekondigd dat het dit keer regeringsbesluit zal zijn. Het gezin mag gedurende het onderzoek blijven. CD&V heeft een linkervleugel en de centrumrechtse MR heeft ook links-liberale leden. Bij een regeringsbesluit is de kans op een verblijfsvergunning groter.

Een lastig punt is dat België momenteel een transitland is. Vluchtelingen die naar Engeland willen proberen dit via Belgisch grondgebied. Het aantal transitmigranten is toegenomen sinds Frankrijk de ‘jungle’ in Calais gesloten heeft. De partijlijn van de N-VA en het beleid van staatssecretaris Francken gaat uit van de gedachte dat migranten ook in België een verblijfs- of asielvergunning kunnen aanvragen, waarna alle officiële procedures beginnen. Wie echter geen aanvraag indient, verblijft illegaal op Belgisch grondgebied en dient dus uitgezet te worden.

 

Kanttekeningen

Na de zomer begint in België een verkiezingsjaar. Gemeenteraadsverkiezingen in oktober en in mei op één en dezelfde dag landelijke, Europese en deelstaatsverkiezingen. Wrang maar waar: bij het wel of niet laten blijven kan besloten worden met het oog op die verkiezingen.

In België is – al dan niet uit vrees om met het Vlaams Blok in verband gebracht te worden – in de jaren negentig geen Frits Bolkestein of Paul Scheffer opgestaan om het asielbeleid of de multiculturele samenleving in twijfel te trekken. De N-VA probeert dit sinds een aantal jaren. Vooralsnog staan zij hierin alleen – sinds de millenniumwissel richten CD&V en Open VLD (Vlaamse liberalen) zich op het politieke midden. Critici trekken gauw de racisme-kaart: ‘Vlaams Belang-kiezers binnenhalen’.

In België en Frankrijk hebben de afgelopen jaren meerdere aanslagen plaatsgevonden door radicale moslims. Het beschoten busje had de grens met Frankrijk gepasseerd en stopte niet na waarschuwingen van de politie. Achteraf kan afgevraagd worden waarom niet op de banden gemikt werd, maar afgelopen dinsdag zijn nog drie mensen vermoord door een gevangene op verlof. De vader van een van de slachtoffers: “De rechter die beslist heeft dat die kerel mocht vrijkomen zit thuis bij zijn gezin, terwijl wij ons kind voorgoed kwijt zijn.” De druk die op de politie uitgeoefend wordt, kan van tegengestelde kanten komen.

Afgelopen weekend redde in Parijs Mamoudou Gassama, een illegale migrant uit Mali, het leven van een vierjarig jongetje. Voor zijn heldendaad krijgt hij de Franse nationaliteit. De ouders en het broertje van Mawda krijgen nu wellicht om humanitaire gronden een verblijfsvergunning. Mensensmokkelaars hebben zich in het verleden meedogenloos getoond. Ze propten te veel mensen op te gammele bootjes en stuurden hen de Middellandse Zee op, verborgen hen in vrachtruimten zonder luchttoevoer of verkochten vrouwen en meisjes aan seksexploitanten. Hoe kan voorkomen worden dat in de toekomst heldhaftige of tragische omstandigheden in scene gezet worden? Aangezien alleen bij werkelijk gevaar sprake kan zijn van moed of leed, zouden daarbij ook gewonden en doden kunnen vallen.

Sommige N-VA-leden, vooral degenen die zich herkenden in de vroegere (sociaal en economisch linkse) Volksunie, zijn ongelukkig met het interview van de voorzitter. Jan Peumans, voorzitter van het Vlaamse parlement, was 30 mei in Villa Politica de eerste partijprominent die zich afzette: “Dat is mijn stijl niet, je moet daar heel sereen mee omgaan.” Peumans, 67 jaar, gaat niet op voor een nieuwe termijn.

De federale regering moet de knoop doorhakken. Het besluit zal altijd betwist worden en dus een rol kunnen spelen in het komende verkiezingsjaar.

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons