Stel dat de immigratie op het huidige peil aanhoudt tot 2050. Welke gevolgen heeft dat dan voor ons land?

Iedereen heeft de foto’s gezien. Overvolle bootjes met vluchtelingen die Europa willen bereiken. Verdronken vluchtelingen, aangespoeld in Libië. Het gaat hier om grote aantallen. In september verdronken in vier dagen tijd 800 vluchtelingen. Het is een groot menselijk drama, een ware apocalyps.

Waarom komen ze? Omdat de omstandigheden thuis te bar voor woorden zijn. Omdat de televisie beelden laat zien waarvan ze denken dat iedereen in Europa zo leeft. Omdat zij willen leven in een vrij en welvarend Europa. Wie zal het hen kwalijk nemen? Hun droom wordt aangewakkerd door de mensensmokkelaars, die voor een overtocht $ 1000-1500 vangen.

De vluchtelingen komen aan in Italië of Griekenland maar daar willen zij niet blijven. Zij willen gaan naar Noord-West Europa waar de omstandigheden beter zijn: naar Duitsland, Zweden of Nederland. Staatssecretaris Teeven heeft de grootste moeite de stroom vluchtelingen te herbergen.

“Stel dat de immigratie aanhoudt op het huidige peil tot 2050. Welke gevolgen heeft dat voor Nederland? Is er in Den Haag iemand die zich daarmee bezighoudt?”

De Italiaanse marine wordt geacht de grens te bewaken. Ook Nederland doet mee. Maar wat betekent die bewaking? De vluchtelingen worden netjes aan wal gebracht – op Lampedusa of op Sicilië. Er is geen tegenhouden aan. Wij zijn het aan onszelf verplicht die mensen fatsoenlijk te behandelen. Het dilemma is alleen dat hoe beter de vluchtelingen worden behandeld, des te meer er komen.

Politici wordt vaak verweten niet verder te kijken dan de krant van morgenochtend. Die is ook erg belangrijk. Maar misschien willen zij ook nadenken over de langere termijn, bijvoorbeeld tot het jaar 2050. Daarover bestaan ramingen. Die zijn onzeker maar zij geven een trend aan.

Tussen de jaren 2000 en 2100 daalt het Europese deel van de wereld-bevolking van 12 tot 6%; dat van Afrika stijgt van 13 tot 25%. Tussen 2000 en 2050 zal de bevolking van Afrika naar verwachting meer dan verdubbelen, van 800 miljoen tot 1,8 miljard. Dat aantal kan zelfs nog hoger uitvallen als de Afrikaanse levensverwachting sneller dan verwacht stijgt door minder oorlogen, doorbraken in de gezondheidszorg en hogere economische groei.

Commentatoren spreken wel van een “Africa Rising” scenario. Zij zien een Afrika dat economisch gezien met een inhaalrace bezig is. Het gaat in een aantal Afrikaans landen inderdaad veel beter dan in het recente verleden. De oorzaken zijn buitenlandse investeringen, de vraag naar grondstoffen (vooral uit China) en inheems ondernemerschap. Ontwikkelingshulp speelt een zeer ondergeschikte rol.

Die verbeterde economische omstandigheden zijn natuurlijk een heuglijke ontwikkeling. Maar zal deze ontwikkeling de groeiende bevolkingsdruk bijhouden ? En zal het verschil met het Europese welvaartsniveau kleiner worden ? Bij beide vragen past gerede twijfel. Stel dat de immigratie aanhoudt op het huidige peil voor de langere termijn, voor de komende 35 jaar bijvoorbeeld, tot 2050. Welke gevolgen zal dat voor Nederland hebben ? Is er in Den Haag iemand die zich daarmee bezighoudt ?

Afrikaanse vluchtelingen proberen per boot Europa te bereiken.

Afrikaanse vluchtelingen proberen per boot Europa te bereiken.

Het verband tussen inkomen en de wens naar Europa te emigreren is overigens niet eenduidig. Het zijn doorgaans niet de allerarmsten die hier aankomen. Die hebben immers niet de middelen om de overtocht te financieren. Het zijn de mensen die door hun familie in staat worden gesteld de mensensmokkelaars te betalen. Het is al met al verre van duidelijk dat een stijgend Afrikaans inkomen per hoofd van de bevolking zal leiden tot een afnemende migratiedruk.

Er zijn daarnaast wel degelijk redenen om aan te nemen dat de wereldwijde vluchtelingenstroom verder zal toenemen. In de wereld van vandaag heerst wanorde. In noordelijk Afrika wint de radicale islam snel terrein. Er is durf voor nodig om te voorspellen dat het Midden-Oosten snel tot rust zal komen en dat de Amerikaanse terugtrekking uit Afghanistan dat land onberoerd zal laten, de Nederlandse troepen daar ten spijt. Al deze ontwikkelingen zullen grote bevolkingsgroepen in beweging zetten. De gevolgen daarvan gaan ook in ons land worden gevoeld. Over de toekomst is vrijwel alles onzeker, toch doet de Nederlandse regering er goed aan rekening te houden met een worst case scenario. Regeren is vooruitzien.

Men zegt wel dat dit een zaak voor de Europese Commissie is. Persoonlijk heb ik daar slechte ervaringen mee. Tegen het einde van mijn lidmaatschap daarvan, herfst 2004, heb ik twee maal geprobeerd deze zaak op de agenda te krijgen. Het heeft mij slechts het verwijt van racisme opgeleverd. Maar misschien heeft zij voortschrijdend inzicht ontwikkeld.

Wat de Commissie kan en zou moeten doen is haar economische gewicht in stelling brengen om oorsprongslanden te bewegen de vluchtelingenstroom in te dammen. Met Marokko en Tunesië bestaat al zo’n overeenkomst. Nu de andere landen nog.