Dinsdag 17 april 2018 hield Macron een toespraak voor het Europese parlement in Straatsburg. Hierin lichtte hij zijn visie op Europa toe. Het NOS-journaal van 18.00 uur liet hiervan vooral het gedeelte zien waarin hij de militaire interventie in Syrië, met de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, verdedigde. De journaals van onze buurlanden toonden vooral wat hij wilde met de Europese Unie.

Europa is volgens hem uniek, vanwege de democratie en de vrijheid van meningsuiting. Beide staan wereldwijd steeds meer onder druk van een groeiende neiging naar autocratie. Het beste verdedigingsmiddel zou meer Europa en een beter Europa zijn.

Macron verklaarde de woede van de Europese burgers te begrijpen. “Zij hebben geen nood aan opvoedkunde, maar wel aan een nieuw project, dat efficiënt moet zijn, elke dag opnieuw”. Volgens hem regeert de huidige EU te traag op allerlei ontwikkelingen, zoals de klimaatopwarming en de vluchtelingencrisis. Europa moet efficiënter worden, vooral op financieel en economisch terrein. Frankrijk is bereid om meer geld bij te dragen aan de EU, op voorwaarde dat de Europese financiering opnieuw bekeken wordt.

Er moet ook meer gewerkt worden aan de essentie van de Europese democratie. Een geschikt middel om burgers weer bij de EU te betrekken, is daarover te debatteren. Daarom riep hij de lidstaten op om hierover referenda te houden. Het referendum is een beproefd middel in Frankrijk sinds het ontstaan van de Vijfde Republiek in 1958. In Nederland lijkt het echter afgeschaft te worden.

 

Ik wil niet behoren tot een generatie van slaapwandlaars. Ik wil niet behoren tot een generatie die haar eigen verleden is vergeten, of die weigert te zien welke kwellingen er nu gaande zijn. Ik wil behoren tot een generatie die besloten heeft om haar democratie hard te verdedigen, want de democratie is het resultaat van harde strijd in het verleden. 

 

Het oordeel in de buurlanden

België en Duitsland zijn overwegend pro-Europees. Dat maakt het des te opvallender dat de reacties op de toespraak lauw waren.

Het VRT-journaal van 19.00 uur opperde dat Macron deze toespraak mogelijk vooral hield in verband met de Europese verkiezingen van mei 2019. Macron heeft in 2017 in Frankrijk een nieuwe partij opgericht, La République en Marche (LREM). Het is nog onduidelijk of deze in het Europese Parlement zich bij een van de bestaande fracties zal aansluiten, of dat Macron ook daar een nieuwe groepering wil beginnen.

Het ARD-journaal Tagesschau van 20.00 uur leek ronduit sceptisch. Ze openden met een fragment van een bedenkelijk kijkende Macron, in afwachting van het moment dat hij zal mogen spreken. Voice-over: “Wordt het nog wat met zijn hervormingsplannen?” Daaraan werd toegevoegd dat Macron de vorige keer wel bijval kreeg, maar tot nu toe weinig concrete ondersteuning.

Ook politici leken niet enthousiast. Uitzondering vormde Guy Verhofstadt, voorzitter van de liberale fractie in het Europese parlement, waar ook D66 en VVD bij aangesloten zijn. Deze fractie, ALDE, hoopt dat LREM zich bij hen zal voegen. Iets waar D66’ers met meer genoegen naar uitkijken dan sommige VVD’ers.

Het Duitse parlementslid Udo Bullmann, voorzitter van de sociaaldemocratische fractie, voorzag ‘vele kleine mini-Schäubles’die het Macron niet makkelijk zullen maken. Manfred Weber (CSU) zei tegen een verslaggever: “Macron is motiverend voor de Europese gedachte (…), maar daarom hoeven niet al zijn punten overgenomen worden.” De boodschap is duidelijk: meer geld naar de Europese Unie zal op Duitse weerstand stuiten en overdracht van financiële autonomie al helemaal

In België lijken geen eurosceptische politici te bestaan. Toch reageerden Belgische Europarlementariërs opvallend koel. Sander Loones (N-VA, liberaal-conservatief en Vlaams-nationalisch) stelde dat van Europese soevereiniteit geen sprake kon zijn, omdat soevereiniteit bij een volk, een natie hoort. “ Europa is geen natie, het is geen land, het is een samenwerkingsvorm tussen verschillende landen.”  Het stoorde Kathleen Van Brempt (SP.A, sociaal-democratisch) dat Macron mooie speeches houdt, maar dat het resultaat achter bleef. Ze wees op het Amerikaans-Frans-Britse optreden in Syrië. Dat stond haaks op wat Macron een jaar geleden bepleitte, namelijk een sterk en onafhankelijk Europa. In plaats daarvan volgde hij nu Trump.

Beide journaals wezen erop dat Macron zijn plannen niet alleen kan verwezenlijken. Veel hangt af van Duitsland, waar Merkel echter onder druk van partijgenoten staat om vooral niet te veel toe te geven. Inmiddels is er een groep van acht eurolanden, waaronder Nederland, dat zich wil verzetten tegen Frans-Duitse plannen om financiële soevereiniteit over te dragen aan de EU. Het scherpst was Tagesschau: ‘Anders dan in Frankrijk kan Macron in de EU niet zomaar doorregeren. Hij is retorisch sterk en inspirerend, maar het is hem nog niet gelukt dwingende argumenten te leveren. ‘

Opvallend genoeg besteedde het 20.00 uur journaal van de Franse publieke omroep geen aandacht aan de toespraak van Macron. 17 april ging het vooral over studenten die universiteitsgebouwen bezetten, over de hervorming van de Franse spoorwegen en over migranten. Dus vrijwel alleen binnenlands nieuws.

 

Links:

VRT journaal 17 april 2018, 19 uur: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/Journaal-Weer/het-journaal-7.ch.becbfc4d-e051-4364-96dd-7e2c1398c8c2/

 

Tagesschau 17 april 2018, 20 uur: https://www.trouw.nl/democratie/is-de-nieuwe-franse-president-wel-zo-fris-~a0f86e9d/

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons