Tegen Desi Bouterse, de huidige president van Suriname, loopt een rechtszaak. Vandaag eiste de aanklager 20 jaar gevangenisstraf. Ewout Klei sprak met Dave Ensberg, CDA-politicus, bestuurskundige en onderwijsbestuurder.

 

Image may contain: 1 person, smiling, glasses

Je schreef twee maanden geleden een groot stuk in de Volkskrant over Desi Bouterse en de schending van de mensenrechten in Suriname. Je vertelt daarin ook dat je ouders en andere familieleden na de coup van Bouterse in februari 1980 besloten om naar Nederland te vluchten, waar jij bent geboren. Wat ging er eigenlijk door jou heen, toen je hoorde dat de aanklager 20 jaar tegen Bouterse eiste?

Wat een historische dag voor de democratische rechtstaat Suriname! Wat een historische dag voor de nabestaanden van de slachtoffers van de Decembermoorden. En wat een historische dag voor alle andere Surinamers die slachtoffer waren van de illegale militaire coup van Bouterse & co en alle vormen van onrechtvaardigheid die daarop volgden, waaronder mijn familie.

Verwacht je ook dat Desi Bouterse veroordeeld gaat worden? Het is immers 35 jaar geleden dat de moorden zijn gepleegd en eerdere pogingen om Bouterse achter slot en grendel te krijgen mislukten.

Ik weet niet goed wat te verwachten. De strafeis laat in elk geval zien dat alles mogelijk is. Lang had niemand verwacht dat het überhaupt tot een strafeis zou komen. Een veroordeling is de volgende stap in de richting van rechtvaardigheid.

In Suriname is Bouterse redelijk populair naar het schijnt, vooral onder jongeren. Hoe komt dat? En waarom vinden de meeste Surinamers in Nederland hem een schurk? Hoe verklaar jij dat verschil?

De populariteit van Bouterse neemt snel af, vanwege de enorme economische crisis die elke Surinamer in de portemonnee voelt. Ook alle schandalen in zijn regering, berichten over corruptie en reeks van verbroken verkiezingsbeloften komen zijn populariteit niet ten goede. Belangrijkste reden dat Bouterse zo populair was onder jongeren, is dat hij in staat was met relatief inspirerende, verbindende ideeën te komen voor de toekomst van Suriname. Daarbij inspelend op een gevoel van nationalisme en een eigen, Surinaamse identiteit. Tegelijk is de kennis van de Surinaamse geschiedenis onder jongeren erg mager, zeker in vergelijking met de kennis van de Surinaamse geschiedenis in Nederland. Het historisch besef over de jaren ’80 is maar beperkt aanwezig onder de vele jongeren in Suriname. Overigens zou het Nederland sieren om haar historisch archief van Suriname volledig te delen met de Republiek Suriname; tot op heden wordt dat stelselmatig geweigerd door de voormalige kolonisator. Ten slotte zijn de politieke alternatieven voor Bouterse weinig aantrekkelijk gebleken. Geen overtuigende ideeën, weinig doortastende of charismatische persoonlijkheden, weinig visie op de toekomst, weinig verbindend vermogen, enzovoort. Ik zie nu echter een aantal jonge talenten opstaan die veelbelovend zijn, waaronder de activisten Curtis Hofwijks en Maisha Neus.

Dat van die archieven wist ik niet en daarin heb je volledig gelijk, zeg ik als historicus. Historische toegankelijkheid van documenten is ontzettend belangrijk, om de waarheid boven water te halen. Mooi dat je de toekomst positief bekijkt. Over die toekomst, stel, Bouterse wordt veroordeeld tot een hoge gevangenisstraf, wat betekent dat eigenlijk voor Suriname? En wat voor de Surinamers in Nederland?

Als hij wordt veroordeeld, kan hij niet aanblijven als president. De roep om nieuwe verkiezingen zal dan luid klinken, zowel vanuit de bevolking als vanuit het parlement (De Nationale Assemblee). Als de huidige coalitie dat echter kan weerstaan, zal vicepresident en partijgenoot van Bouterse Ashwin Adhin doorschuiven tot president. Deze situatie is echter ongekend in de Surinaamse geschiedenis. Daarop vooruitlopen, is daarom lastig. Surinaamse Nederlanders zijn betrokken bij Suriname, maar wel relatief. Ik verwacht niet dat er iets als een remigratiegolf richting Suriname zal ontstaan. Men zal vooral contact onderhouden met familie en vrienden in Suriname en de situatie op afstand volgen.

 

Afbeelding: Wikipedia / Wikimedia Commons