“Mocht het aantal Syrische vluchtelingen echt in de miljoenen gaan lopen, dan zal de EU zich wellicht moeten herbezinnen.” schreef Leo Lucassen in NRC Handelsblad op 12 september. De immigratieprofessor is mentaal al wat verder dan menig politicus. Zeker, hij is voor relatief open grenzen en denkt dat het met die miljoenen niet zo’n vaart zal lopen maar hij ziet blijkbaar wel in dat er ergens een bovengrens zit aan wat een ontvangend land maatschappelijk en sociaal aankan.

Kom daar maar eens om bij de altijd hoog van de moralistische toren blazende Alexander Pechtold. Die wil geen enkele beperking stellen aan de mogelijkheid van welke wereldburger dan ook om hier ter plekke asiel aan te vragen. Zwaaiend met het vluchtelingenverdrag uit 1951 stelt hij dat het onze plicht is om dit recht altijd en onvoorwaardelijk gestand te doen.

Ook Jesse Klaver heeft moeite in te zien dat er aan goede bedoelingen een grens zit en dat er uiteindelijk keuzes gemaakt moeten worden. Een totaal gebrek aan economisme dus, om maar eens een modieuze term te gebruiken. Weigeren te erkennen dat niets onbeperkt kan en dat keuzes onvermijdelijk zijn maakt je ongeschikt als leider. Een stokoud geschrift, opgesteld in een wereld die totaal anders is dan de huidige, kan niet langer leidend kan zijn bij het maken van die keuzes. Die miljoenen waar Lucassen het over heeft zullen eerder op de stoep staan dan hij denkt. De wereld is bovendien groter dan Syrië alleen. Mij lijkt dat we ons dus niet ‘wellicht’ in een verre toekomst, maar wel onmiddellijk moeten gaan herbezinnen.

Zonder herbezinning zullen iedere dag duizenden migranten blijven aankomen op de Mediterrane eilanden en doorreizen naar het Noorden. Ja, daar zitten ‘echte’ vluchtelingen tussen. Maar ook vele anderen die geen enkele aanspraak kunnen maken op een vluchtelingenstatus maar wel door het uitoefenen van hun door Pechtold geadverteerde rechten op de Syrische bandwagon springen en asielprocedures – en opvang doen vastlopen. Op de dag dat het stuk van Lucassen in de krant stond kwamen er 13.000 migranten in München aan. Met dat soort aantallen moet binnen afzienbare tijd heel Duitsland in de asielindustrie werkzaam zijn om het te kunnen bolwerken. Een dag later kwam het bericht dat Duitsland weer controles gaat uitvoeren aan de grens met Oostenrijk. Zonder echte herbezinning en beleid lost dat natuurlijk niks op.

De burgers van Lesbos en Kos

Laten we nog iets anders noemen dat tot een onmiddellijke herbezinning noopt. De belangen van de burgers op Lesbos en Kos en anderen die toevallig langs de migratiecorridor richting Duitsland wonen. Natuurlijk kun je stellen dat de overlast van duizenden in parken en op straat bivakkerende vluchtelingen niets is vergeleken met de oorlogsellende die (delen van) de migranten ontvluchten en objectief gezien is dat zo. Maar je kan en mag niet van die mensen verwachten dat ze de ontwrichting van hun leven die het voorbijtrekken van duizenden migranten per dag met zich meebrengt blijvend accepteren. Een overheid die de belangen van anderen laat prevaleren boven die van haar eigen burgers verliest haar legitimiteit.

De uitspraak van Angela Merkel dat ze niemand zou terugsturen was volstrekt onverantwoordelijk en heeft het aantal mensen dat dagelijks op Griekse en andere eilanden toekomt en vervolgens ongecontroleerd door Europa zwerft doen exploderen. Daarmee is overigens wel meteen het idee dat we de instroom op geen enkele manier kunnen sturen of beïnvloeden gelogenstraft. De verwachtingen die wij hier wekken hebben wel degelijk effect op de aantallen migranten. Het zijn niet alleen de omstandigheden ter plaatse die mensen op een bootje doen springen. De toestand in Syrië of de opvangkampen in Turkije was sinds de Einladung van Mutti Merkel natuurlijk niet ineens dramatisch verslechterd.

Instabiel continent

Moeten we in Europa dan helemaal geen vluchtelingen meer opvangen of arbeidsmigranten meer toelaten? Nee, natuurlijk niet. Maar we moeten het wel zodanig gaan organiseren dat we weer grip op de situatie krijgen en houden. Het alleen in behandeling nemen van asielaanvragen in de regio is daarom wel een goed idee. Het kan een einde maken aan gevaarlijke boottochten en anarchistische en chaotische zwerftochten dwars door Europa. Bovendien maken zo ook kwetsbare groepen als ouderen en niet alleen jonge mannen kans op asiel. Eigenlijk moeten we toe naar een systeem waar opvang niet perse asielaanvraag – en uitzicht op staatsburgerschap betekent. Ben overigens wel benieuwd hoe vluchtelingen die aan zeg Portugal in plaats van Duitsland worden toegewezen reageren, mochten we overgaan tot het pan Europees verdelen van vluchtelingen. Wat betreft arbeidsmigranten valt verder te denken aan een quotum van arbeidsvergunningen met strenge handhaving van regels en bestraffing van illegaliteit.

Totaal open grenzen kan niet. Er zijn wereldwijd simpelweg teveel mensen die liever hier dan elders willen zijn. Zonder onmiddellijke herbezinning komt een scenario dat Europa zelf een chaotisch en instabiel continent wordt heel snel dichterbij en waar moeten wij en al die vluchtelingen dan naartoe?