Eergisteren veroverde het Irakese leger Kirkuk op de Koerden, gisteren viel de ISIS-hoofdstad Raqqa. Ewout Klei sprak met de Koerdische schrijver Celal Antuntas over beide gebeurtenissen.

Celal

De Iraakse stad Kirkuk is in handen van het Iraakse leger gevallen. Hoe kijk jij daar tegenaan? 

Kirkuk is niet veroverd door de Arabieren, maar de stad is als een cadeautje aan Irak overhandigd door de KDP en de PUK.

 

De KDP en de PUK? Wie zijn dat?

Twee Koerdische partijen. De Koerdische Democratische Partij geleid door Massoud Barzani en de Patriottische Unie van Koerdistan die geleid wordt door Jalal Talabani. Deze twee partijen, die vooral hun eigen clan vertegenwoordigen, hebben het op een akkoordje met de Irakezen gegooid. Daarom is Kirkuk zonder verzet ingenomen. Maandag 16 oktober 2017 is een zwarte dag in de geschiedenis van de Koerden.

 

Even voor de beeldvorming, maar als ik je goed begrijp zijn KDP en PUK dus Koerdische partijen die volgens jou niet in het belang van de andere Koerden hebben gehandeld? 

Dat klopt. Beide partijen hebben op eigen houtje gehandeld. De KDP deed dit eerder ook. De KDP trok zich uit Sinjar terug, zodat ISIS dit gebied kon bezetten en Yezidi-meisjes kon ontvoeren.

 

 

En KDP en PUK zijn dus ook tribale partijen?

Inderdaad. Het grootste probleem in het Midden-Oosten, naast de fundamentalistische islam, is het clansysteem. Dat blokkeert democratie, dat blokkeert vrijheid. Clans houden niet van individuele vrijheid. Clanbelangen gaan voor. Ook in Afghanistan, Somalië en zelfs in Turkije spelen clans een rol. Dat Erdogan en de Gülenisten elkaar naar het leven staan komt ook omdat ze van andere clans zijn.

Ik vertrouw de KDP en PUK niet meer. Zij zullen vluchten. Zij komen niet op voor rechten van alle Koerden. De Koerden hebben maandag gezichtsverlies geleden. Het hele referendum vertrouw ik eigenlijk ook niet meer. Het was een spelletje om de eigen posities vast te leggen. De KDP en de PUK hebben een spelletje gespeeld. Zij hebben Koerdische zaak beschadigd door geen strijd te leveren maar zich meteen terug te trekken.

 

Tot zover Kirkuk. Raqqa, de hoofdstad van de Islamitische Staat, is gisteren gevallen. Betekent dit het einde van ISIS?

Nee, dat geloof ik niet. Ik verwacht niet dat ISIS helemaal uitgeroeid zal worden. Veel ISIS-leden zijn Irakezen. Zij keren straks terug naar Kirkuk en Mosul. Ook zijn veel ISIS-strijders naar Turkije gevlucht. En er zullen vast ISIS-strijders deze kant opkomen, naar Europa dus. Het zal mij niet verbazen als er straks iets nieuws ontstaat in het Midden-Oosten. In Irak is er helaas nog veel voedingsbodem voor terreurbewegingen. ISIS-strijders gaan ondergronds maar zullen na verloop van tijd wellicht weer plotseling opduiken. Maar de toekomst is onzeker. Het kan echt alle kanten opgaan. Het kan ook zo zijn dat Al Qaida weer groot gaat worden, omdat ISIS verslagen is. Duizenden strijders van ISIS en El Nusra hebben zich teruggetrokken en gevestigd in stad Idlib in Noord-Syrië. Deze stad staat onder de controle van de Turken.

 

Zijn de ISIS-strijders te vergelijken met de Tamil Tijgers? De Tamil Tijgers werden in 2009 verslagen door het leger van Sri Lanka, maar ze hebben daarna gepoogd een doorstart te maken. 

Nee, die vergelijking gaat niet op. De Tamil Tijgers beperkten zich tot Sri Lanka. ISIS heeft een wereldwijd doel en trekt ook wereldwijd strijders aan.

 

Ten slotte, hoe bezie je de toekomst van Koerdistan eigenlijk?

Ik maak mij zorgen. De Arabische landen en Turkije voelen zich bedreigd door de Koerden. Zij zullen zich nu tegen Koerden keren. De Koerden worden in de islamitische wereld gezien als Joden, Koerdistan als tweede Israël. Ik stoor mij aan de selectieve verontwaardiging bij veel moslims: als er aanslagen worden gepleegd op Koerden gebeurt er niets, maar er wordt moord en brand geroepen als de Palestijnen iets overkomt of de Rohingya in Myanmar. Natuurlijk praat ik de achterstelling van de Palestijnen en de onderdrukking van Rohingya niet goed, maar die selectieve verontwaardiging is storend.

Maar ook het Westen verraadt de Koerden nu. De Amerikaanse president Donald Trump wil geen partij kiezen. Hij kiest daarmee feitelijk partij tegen de Koerden. Het smaakt heel vies. De Koerden waren nuttig toen ze tegen ISIS vochten, maar nu worden ze in de steek gelaten. Waar is iedereen? Waar is de solidariteit met Koerden? Waar zijn de linkse mensen, die zo pro-Palestina zijn? Waarom protesteren ze niet?

 

Uitgelichte afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons