In België was het tientallen jaren gebruikelijk om voor openbare functies partijgenoten te benoemen. Een praktijk waar altijd bezwaar tegen gemaakt werd. De bezwaren kwamen doorgaans van oppositiepartijen. Regeerden die partijen eenmaal zelf…

Open Vld, de Vlaamse liberale partij, vond dat het afgelopen moest zijn. De benoemingsprocedures moesten transparanter. Kandidaten moesten eerst gewogen worden. Uit de geschikt bevonden kandidaten moest de beste worden benoemd.

Die procedure werd aangenomen en onlangs toegepast. De gouverneur (vergelijkbaar met een Nederlandse commissaris der Koning) van de provincie Oost-Vlaanderen ging per november met pensioen. Vijftien kandidaten kwamen door de keuring. De Vlaamse minister van Binnenlands Bestuur, Liesbeth Homans (N-VA), droeg Wim Leerman voor.

Open Vld trok de objectiviteit van die voordracht in twijfel. Leerman, directeur bij de gemeente Aalst, is geen lid van N-VA, maar er wel aan gelieerd. Hij is de neef van N-VA-ondervoorzitter Sander Loones, afgelopen maandag benoemd tot minister van Defensie. In 1994 stond Leerman bij de lokale verkiezingen in Koksijde op de lijst van de Volksunie (waarvan N-VA de voortzetting is). De vader van Loones was lijsttrekker. Als algemeen directeur van de stad Aalst werkt Leerman ook nauw samen met de plaatselijke N-VA-burgemeester Christoph D’Haese.

Open Vld kreeg echter snel de schijn tegen. De partij maakte niet alleen bezwaar tegen de benoeming van Leerman, maar steunde nadrukkelijk een van de andere kandidaten, Carina Van Cauter. Van Cauter zit voor Open Vld in de federale Kamer. Als klap op de vuurpijl ging de partij de procedure als geheel in twijfel trekken – terwijl zij zich indertijd sterk had gemaakt voor de invoering daarvan. Al snel kwam het commentaar dat als Open Vld zo graag partijgenoten wil benoemen, ze alles bij het oude hadden moeten laten.

Dinsdag 6 november publiceerde de Vlaamse zakenkrant De Tijd dat uit toegespeelde documenten bleek dat Van Cauter slechter had gescoord dan Leerman. Dat vertrouwelijke documenten uit kunnen lekken is op zich al een probleem. Het zal in de toekomst mensen afschrikken om te solliciteren op overheidsfuncties. Maar het was een streep door de rekening voor partijvoorzitter Gwendolyn Rutten, die had benadrukt dat Van Cauter net zo goed was als Leerman. Van Cauter koos eieren voor haar geld en trok zich terug als kandidaat.

Woensdag 7 november werden in het Vlaamse parlement hierover vragen gesteld aan de Vlaamse premier Geert Bourgeois. Open Vld besloot te zwijgen. Ook op de vraag of de regering nog wel met één mond spreekt.

 

Alexander De Croo

De liberale vicepremier in de Belgische regering, Alexander de Croo, had zich ook in het debat gemengd. De regering had senator Steven Vanackere (CD&V) voorgedragen voor de directie van de Nationale Bank. Hoewel geschikt voor de functie, zou de directie daardoor enkel uit mannen bestaan. Dat vond De Croo niet meer van deze tijd.

De Croo positioneert zichzelf als feminist. In oktober verscheen zijn boek De eeuw van de vrouw. Hoe feminisme ook mannen bevrijdt (uitgeverij Polis), waarin hij pleit voor gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Zijn partijgenoot Bart Somers, burgemeester van Mechelen, presenteerde afgelopen juni al De strijd om de stad (uitgeverij Houtekiet), waarin hij een pleidooi houdt voor multicultureel samenleven en zich afzet tegen het populisme. Zijn eigen beleid als burgemeester ziet hij als bewijs dat verbinden angst wegneemt. Het toeval wil dat beide boeken uitkwamen vlak voor aanvang van het grote Belgische verkiezingsjaar 2018-2019.

Het wekte weinig verbazing dat De Croo zich ook achter Van Cauter schaarde. In het VRT-porgramma Villa Politica, uitzending 8 november, keerde zich dat onverwacht tegen hem. Nadat hij Van Cauter geprezen had, merkte verslaggeefster Linda de Win op dat zij komende mei een goede lijsttrekker voor Open Vld. Een pijnlijk moment voor De Croo. In 2014 was hij dat zelf en ongetwijfeld hoopt hij dat weer te worden.

 

Spek en bonen

Deze regeerperiode was toch al geen sterke voor de liberalen. In de Vlaamse regering zijn ze getalsmatig niet eens nodig. In de Belgische regering zijn ze kleinste partij.

Het punt is dat de N-VA niet alleen de grootste partij is, maar op economisch terrein een overtuigend rechts verhaal heeft. De premier, Charles Michel, zit bij de Waalse liberale partij MR. De confessionele CD&V onderscheidt zich als de partij die ook aan het sociale aspect herinnert. Wat blijft over voor Open Vld?

Het journaal van de Waalse publiek omroep RTBF geeft daar, wanneer ruzie is binnen de regering, antwoord op. Zij posten dan verslaggevers bij de partijkantoren van MR, N-VA en CD&V. Die moeite doen ze niet voor Open Vld.

 

Afbeelding: Wikipedia / Wikimedia Commons