Dinsdag 5 juni probeerden de Europese ministers en staatssecretarissen die over asiel en migratie gaan het in Luxemburg eens te worden over een nieuwe regeling voor het opvangen van vluchtelingen.

 

Land van aankomst

Volgens de huidige Dublin-regels moet een asielverzoek gedaan worden in het land van aankomst. Dit is in het nadeel van Griekenland en Italië, waar het merendeel van de migranten aankomt. Beide landen vragen al jaren dat andere landen ieder een percentage van deze toestroom opnemen, tot nu toe vergeefs.

Deze bijeenkomst leverde evenmin resultaat op. De Belgische staatssecretaris Theo Francken stak zijn teleurstelling niet onder stoelen of banken: “Als Europa het migratieprobleem niet oplost, is er binnen vijf jaar geen Unie meer.”

Een uitspraak die hem in een bepaalde hoek zou kunnen drukken, zeker in combinatie met zijn pleidooi om voor Europa het voorbeeld van Australië in te voeren en alle illegale migranten onverbiddelijk te weigeren en terug te sturen. “Zolang we geen pushbacks uitvoeren, zoals voor 2012, zal het chaos zijn. We moeten die boten allemaal terugsturen. Artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens moeten we proberen te omzeilen.”

Artikel 3 houdt in dat mensen niet teruggestuurd mogen worden naar een land waar hun leven in gevaar is. De Europese Commissaris voor Migratie, Dimitri Avamopoulos, verklaarde dezelfde dag nog dat Europa nooit het Australische model zou toepassen. “We hebben een principieel respect voor mensenrechten.” In België spraken linkse politici, vooral de Waalse socialisten en de Vlaamse groenen, schande van het voorstel. Francken weersprak de kritiek door erop te wijzen dat het binnen Artikel 3 valt om vluchtelingen op te vangen in een veilige regio. Tunesië is veilig, stabiel en heeft de Conventie van Genève getekend. Wie illegaal de Europese Unie probeert te bereiken via de Middellandse Zee, zou daar in opvangkampen ondergebracht kunnen worden.

 

Recht van spreken?

N-VA-politici kunnen erg direct zijn. Als Francken de pers niet haalt, doet Bart De Wever (partijvoorzitter, burgemeester Antwerpen), Jan Jambon (justitieminister), Zuhal Demir (staatssecretaris voor integratie) of Valerie Van Peel (Kamerlid) het wel. ‘Ik twitter, dus ik besta’.

De Belgische premier Charles Michel (MR) zal evenwel vaak verzucht hebben dat zijn werk een stuk makkelijker zou zijn als hij niet bijna wekelijks Francken tot de orde had hoeven roepen dan wel zou moeten steunen.

Veel wijst erop dat Francken zich dit keer niet versprak, maar bewust handelde. Francken werd staatssecretaris in 2014, dus toen de migrantenstroom begon. Van de toenmalige bewindspersonen voor migratie zijn alleen hij en Avamopoulos nog in functie. Hij wees erop dat al 3,5 jaar gediscussieerd wordt, zonder resultaat. Hij vergeleek Europa met een huis: “We praten over wie in welke kamer mag slapen, maar we moeten eerst de voordeur en de achterdeur sluiten.”

Hij meent dat de illegale migratie negatieve gevolgen heeft voor de beeldvorming over de Europese Unie. Eerst weigerde alleen Hongarije nog vluchtelingen op te nemen. Inmiddels zijn in meerdere Europese landen populistische of zelfs extreemrechtse partijen in het parlement gekomen.

In het Canvasprogramma Terzake van 6 juni wees hij op de Italiaanse verkiezingsuitslag. Italië zal nu nog meer hameren op een nieuwe regeling en het krijgt bijval van steeds meer Oost-Europese landen. Zelfs Duitsland is inmiddels teruggekomen van het ruimhartige opvangbeleid, terwijl in Parijs de afgelopen week illegale vluchtelingenkampen zijn ontruimd.

Francken heeft op migratie de reputatie opgebouwd van de harde lijn te zijn. Zijn forse bouw en zijn kaalgeschoren kapsel zullen daar weinig aan afdoen. In eigen land stelt hij nadrukkelijk dat wie geen asiel aanvraagt in België simpelweg illegaal is en teruggestuurd moet worden, dus geen recht heeft op bed, bad en brood.

Des te opvallender is het dat België sinds 2015, als vrijwel enig EU-land, wel degelijk haar percentage van de in Griekenland en Italië aangekomen vluchtelingen heeft opgenomen. Iets waar voor het Vlaams Belang op hamert: ‘veel geschreeuw, weinig wil.’ Wat Francken pareert door te wijzen op het verschil tussen vluchtelingen en illegale migranten en door de uitzonderlijke omstandigheden in 2015.

Francken vindt de ophef in deze kwestie selectief. Men valt over het woord ‘pushbacks’, maar niet over ‘bescherming van de buitengrenzen’, terwijl het op hetzelfde neerkomt. Wat hij nu voorstelt voor Tunesië is niet anders dan de deal die eerder met Turkije is gesloten.

 

Bevolkingsgroei

In Terzake wees hij op nog iets anders. In Afrika zijn veel problemen. De bevolking groeit explosief. Ontwikkelingshulp noch goede raad heeft daar de afgelopen veertig jaar verandering in gebracht. Europa heeft simpelweg geen invloed op Afrika. Ondertussen zijn Griekenland, Spanje en Italië het zat om alle migranten in eigen land te moeten opvangen, terwijl oostelijke EU-lidstaten simpelweg geen migratie willen. Tenzij de EU een dam opwerpt tegen illegale migratie, zullen de kiezers steeds meer op anti-immigratiepartijen gaan stemmen of lidstaten hun lansgrenzen weer sluiten, of beide.

Voor Francken lijkt het een kwestie van overtuiging te zijn. Hij kondigde aan dat in september een boek van hem zal verschijnen getiteld Continent zonder grenzen. Vermoedelijk zal hij hierin zijn voorstellen uitwerken.

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons