Op 4 november 1979 werd de Amerikaanse ambassade in Iran bestormd door een woeste groep Iraanse studenten. Ze gijzelden 90 personeelsleden. 

 

Het is nu niet meer voor te stellen, maar zo’n 65 jaar geleden was Iran een democratie. Tot de CIA daar een einde aan maakte. De VS, altijd geïnteresseerd in olie en in regimes die hen goed gezind zijn, zette Sjah Mohammad Reza Pahlavi op de troon. Aan de door de Britten ingestelde constitutionele monarchie kwam een einde. Iran werd een monarchale dictatuur. De Sjah kon tot 1979 zijn gang gaan. Toen vonden linkse socialistische jongeren het wel genoeg en kwamen ze de straat op. Samen met de radicale sjiieten onder leiding van Ayatollah Khomenei werd de Sjah verdreven. Maar na het verdrijven van de Sjah kwam er geen democratie. Iran werd een theocratie, geleid door de Ayatollahs.

Die Ayatollahs waren de staatsgreep van 1953 nog niet vergeten, maar ze lieten de Amerikaanse ambassade in Iran met rust. Pas toen de Amerikanen de Sjah toestonden om in de VS naar het ziekenhuis te gaan voor een behandeling tegen kanker ging het mis. De ambassade in Iran had de regering in Washington nog gewaarschuwd om de Sjah niet toe te laten. Zij vreesden de volkswoede in Iran. Die vrees was zeer terecht. Want op 4 november 1979 werd de Amerikaanse ambassade in Iran bestormd door een woeste groep Iraanse studenten. De latere Iraanse president Ahmedinejad zou door BBC-journalist John Simpson zijn herkend als een van de deelnemers van de bezetting. Iets wat trouwens altijd ontkend is door Iran. Bij de bestorming van de ambassade werden 90 mensen gegijzeld. Zes diplomaten die niet op de ambassade waren wisten bescherming te vinden bij de Canadese ambassade.

Hoewel de bezetting van de ambassade slechts een paar dagen zou duren liep de gijzeling gigantisch uit de hand. In totaal zou de gijzeling 444 dagen gaan duren. Ben Afflecks film Argo uit 2012 gaat echter niet over de gijzeling zelf, maar over de ontsnapping van de zes diplomaten. Daarin speelde Canada noodgedwongen een grote rol in. Zo wisten de diplomaten met valse documenten en vliegticket met een Swissair-vlucht uit Iran te ontsnappen. Anders dan in de film werden ze gelukkig niet achterna gezeten door Revolutionaire gardisten, noch werden ze voor uitgebreide controles opgehouden. Hun ontsnapping was, ondanks de superspannende film, een relatief makkelijke zaak. Hun collega’s in de ambassade hadden het veel zwaarder. Zij werden onderworpen aan schijnexecuties, publieke vernedering op de TV en de onwil van president Jimmy Carter om toe te geven aan Iran.

Een reddingsactie van het Amerikaanse leger mislukte. Dit en de anti-Iraanse houding van het Amerikaanse publiek zorgde ervoor dat Carter de gijzelaars pas vrij kreeg na de eedaflegging van zijn opvolger Ronald Reagan. Na 1981 veranderde de retoriek in Iran compleet. De VS werd de grote Satan die het op Iran voorzien had. De Amerikaanse regering besloot een zekere Saddam Hoessein te steunen in een bloedige oorlog tegen Iran. Net als in Afghanistan kozen de VS voor een partij die zich tegen de VS zou keren. Maar dat is een verhaal voor een volgende keer…

De film Argo is zeker de moeite van het bekijken waard, maar het verhaal is zoals gezegd behoorlijk aangedikt. Desalniettemin heeft Ben Affleck een spannende thriller gemaakt, waarbij je je niet zal vervelen. Mocht u zich vervelen op een zondagmiddag? Koop of huur Argo.

 

Afbeeldingen: Wikimedia / Wikipedia Commons