Het Franse weekblad L’Express had 18 september een primeur. De Franse minister van Binnenlandse Zaken, Gérard Collomb, stelde dat ministers die in 2020 een gooi willen doen bij de burgemeestersverkiezingen, direct na de Europese verkiezingen van mei 2019 af zouden moeten treden. Hij zal zelf kandidaat zijn voor het burgemeesterschap van Lyon.

 

Collomb inspireerde ochtendkrant Le Monde 19 september, p. 6, tot een kop die in vertaling minder mooi zou zijn: Un ministre de l‘interieur déjà à l’exterieur.

Deze eerlijkheid heeft een praktisch nadeel. In de politiek geldt doorgaans ‘weg is weg’. Hoeveel gezag heeft een minister die zijn vertrek al aangekondigd heeft?

Saillant detail: Collomb was al burgemeester van Lyon, van 2001 tot 2017. Hij verliet de post om binnenlandminister te worden. Collomb, 71 jaar, was lid van de Parti Socialiste, maar kwam als sociaal-liberaal nooit in aanmerking voor een socialistische ministerspost.

Voor iemand die gewend was om in eigen stad de baas te zijn, kan het wennen geweest zijn om op landelijk niveau opnieuw gezag te moeten verwerven. Het afgelopen voorjaar was niet gemakkelijk. Als binnenlandminister was hij verantwoordelijk voor de aanscherping van de asielwet, iets wat voor links moeilijk te verkroppen was. Daarnaast valt in Frankrijk de politie onder Binnenlandse Zaken. Een binnenlandminister wordt daarom ‘le premier flic’ (‘agent nummer één’), genoemd. En dus was hij ook verantwoordelijk voor de affaire-Benalla. Alexandre Benalla, de lijfwacht van Macron, assisteerde onbevoegd de politie assisteerde en gebruikte daarbij ook buitensporig geweld tegen een demonstrant. Menselijk gezien begrijpelijk dat hij terug wil naar Lyon. Er zijn echter al ministers wier keuze voor president Emmanuel Macron eerder opportunistisch dan idealistisch geweest kan zijn. Het aanzien van de politiek wordt niet geholpen door ministers die hun portefeuille neerleggen zodra het moeilijk wordt.

 

Ongelukkige timing

Het moment waarop hij zijn vertrek bekend maakte, was misschien ongelukkig. Een paar weken eerder vetrokken al de ministers van Milieu en van Sport. Milieuminister Nicolas Hulot, een bekende tv-presentator en milieuactivist, was verreweg het populairste kabinetslid. Een minister van Binnenlandse Zaken is in Frankrijk de tweede man na de premier. De regering heeft in een paar weken tijd twee belangrijke leden verloren.

Macron is, net als bijvoorbeeld Mark Rutte, erg gehecht aan zijn persoonlijke vertrouwelingen. Voor mensen die al voor hem kozen toen hij begon met zijn beweging En Marche!, in 2016, gaat hij door het vuur. Mede daarom blijft hij achter Benalla staan. Collomb werd al april 2017 door hem benaderd of hij minister wilde worde. Met Collomb verdwijnt een ‘Marcheur’ van het eerste uur.

Dit terwijl president Macron komend jaarwerk wilde maken van enkele ambitieuze hervormingen. Maatregelen die feitelijk aangenomen moeten zijn vóór de werkzaamheden tijdelijk stilgelegd moeten worden vanwege de campagnes voor de Europese verkiezingen. Impopulaire maatregelen of politieke nederlagen kunnen in mei voor een tegenvallende verkiezingsuitslag zorgen.

Nog geen twee dagen eerder, zondagavond 16 september, had parlementslid Frédérique Dumas bekendgemaakt de partij van Macron, La République En Marche (LaRem), te verlaten. Zij keert terug naar de partij waar zij tot 2017 lid van was, de centrumrechts-liberale Union des démocrates et indépendants ( ‘Unie van Democraten en Onafhankelijken’, UDI). Naar eigen zeggen was zij teleurgesteld dat van het aanvankelijke idealisme en de beloofde openheid zo weinig overgebleven is. Na een jaar was de partij al technocratisch, zelfs cynisch geworden.

Het vertrek van een enkel lid van een grote fractie krijgt niet altijd aandacht. Dumas is echter ook regisseur en een bekende naam in de Franse filmwereld. Cultuur staat in Frankrijk sowieso hoog aangeschreven. Opvallend was ook hoe zij LaRem opschreef: ‘Het voelt alsof we op de Titanic zijn’.

In tegenstelling tot Hulot had Collomb overlegd met Macron en met de premier. Vanuit de regering wordt gedaan alsof het een kleinigheid is. In de media wordt nu echter gespeculeerd over ratten die het zinkende schip verlaten.

 

Omgekeerde beweging?

In veel landen wordt plaatselijk of regionaal bestuur gezien als opstap naar de landelijke politiek. Collombs uitspraak dat burgemeesterskandidaten na mei hun landelijke functies neer moeten leggen heeft daarmee iets weg van een freudiaanse verspreking.

Benjamin Griveaux, woordvoerder van LaREM, lijkt van plan te zijn om volgend jaar Anne Hidalgo (PS) uit te dagen als burgemeester van Frankrijk. Meerdere landelijke politici lijken in 2020 burgemeester te willen worden. De landelijke politiek als lanceerplatform voor plaatselijke macht?

Het zou een Europese trend kunnen worden. Half oktober vinden in België gemeenteraadsverkiezingen plaats. De landelijke voorzitter van de Vlaamse liberale partij Open VLD, Gwendolyn Rutten, is lijsttrekker en dus burgemeesterskandidaat in haar woonplaats Aarschot.

C’dans l’air (France 5), 18 september 2018, ‘Collomb s’en va…pagaille en Macronie !’:

 

Afbeelding: Screenshot Youtube