Donderdag 7 juni mocht de Belgische premier Charles Michel (MR, Waalse liberalen) tijdens het wekelijkse vragenuurtje van de volksvertegenwoordiging vragen beantwoorden naar aanleiding van uitspraken van de staatssecretaris voor asiel en migratie, Theo Francken (N-VA, Vlaams-nationalisten). Voor de zoveelste keer.

De dinsdag daarvoor had Francken verklaard dat zonder effectieve aanpak van de illegale migratie naar Europa en afsluiting van de buitengrenzen het voortbestaan van de EU op het spel stond. De grootste steen des aanstoots: hij suggereerde dat artikel 3 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (wie in eigen land gevaar loopt, mag niet teruggestuurd worden) omzeild moest worden.

Het resultaat was een nieuw persoonlijk record: 15 sprekers stelden vragen. Er zijn 13 fracties.

Het is al zo vaak gebeurd, dat het patroon voorspelbaar en herkenbaar is. Linkse oppositiepartijen spraken schande van de uitspraken en eisten het ontslag van de staatssecretaris. Rechtse oppositiepartijen – het Vlaams Belang en de fractie Vuye&Wouters (twee volksvertegenwoordigers die in 2016 uit de N-VA-fractie stapten) – vonden de staatssecretaris juist te slap. Hij spreekt over inperking van de immigratie, maar handelt er niet naar.

Het enige wat bij deze debatten soms anders is, is de reactie van de regeringspartijen. De kans dat de coalitie valt is gering, zeker nu de verkiezingen binnen een jaar gehouden worden. De huidige regering bestaat uit vier centrumrechtse partijen. Een eensgezindere coalitie is niet mogelijk in het Belgische politieke landschap. De accenten kunnen wel verschillen en dat blijkt bij debatten als deze.

 

Steun van de coalitie?

De persoon waar dan vooral op gelet moet worden is de fractievoorzitter van Open VLD (Vlaamse liberalen), Patrick Dewael. Toen Francken begin dit jaar onder vuur lag omdat Soedanezen wier asielvraag was geweigerd ondanks aanwijzingen van foltergevaar teruggestuurd waren, nam Dewael het deels voor hem op. Eerder had Dewael als bewindspersoon met asielaanvragen te maken hij wist uit eigen ervaring hoe moeilijk het is om degene te zijn die het definitieve oordeel moet vellen. Tegelijk wees hij de staatssecretaris terecht. Het geeft geen pas om wanneer uitgewezen inderdaad teruggestuurd worden, daarover triomfantelijke berichten te plaatsen op sociale media.

Wederom toonde Dewael zich een strenge meester die de leerling niet laat vallen, maar wel corrigeert. “De pushbacks, ik herinner mij dat John Crombez daar ooit voor was. Dat versterkt niet meteen mijn vertrouwen.” Crombez is de huidige voorzitter van de Vlaamse socialisten.

Dit keer was hij niet zuinig met kritiek. In een regering horen bewindslieden met één mond te spreken en daarvan was nu geen sprake. Deed de staatssecretaris de uitspraken op persoonlijke titel of namens de regering? Het eerste mag hij niet doen bij bijeenkomsten waar hij de regering vertegenwoordigt. Indien het laatste, wat was dan precies zijn mandaat? Dewael: “Ik zeg u hier heel duidelijk: hij heeft alleszins niet gesproken in mijn naam.” De ophef ontstond over uitspraken die de staatssecretaris in de media deed, maar wat heeft hij precies gezegd in de vergadering?

Ter afsluiting relativeerde hij de ophef. “Het zal allemaal zo’n vaart niet lopen met het einde van Europa, collega’s. Het einde van België werd in nationalistische kringen ook al ontelbare keren voorspeld. Wishful thinking, of self-fulfilling prophecy? Ik laat u de keuze.”

Feller was een andere coalitiefractievoorzitter, Servais Verherstraeten (CD&V, Vlaamse christen-democraten). Deze regering verwacht van nieuwkomers dat zij integreren. Deze meerderheid heeft de ambitie om hen een nieuwkomersverklaring voor te leggen. Daarin wordt expliciet verwezen naar het Europese mensenrechtenverdrag. “Als wij dat verwachten van nieuwkomers, dan verwachten wij dat ook van alle Belgen en zeker van uw regeringsleden.”

N-VA-fractievoorzitter Peter De Roover reageerde luchtig. “Er wordt weer een ontslag gevraagd. Dat gebeurt zowat elke week. Vorige week hebben wij ons in dat verband als regeringspartner overigens zeer loyaal opgesteld.”

Daarop volgde zowel applaus als rumoer. Precies een week eerder lag CD&V justitieminister Koen Geens nog onder vuur, vanwege de doodgeschoten peuter Mawda.

“President Macron zei in augustus 2017 dat hij voorstander was van de installatie van safe zones in Afrika. De Nederlandse minister-president Rutte vond in december 2016 dat mensen die in de Middellandse Zee werden opgepikt, teruggestuurd moesten worden naar Afrika en dat er daarover met Egypte en Marokko afspraken gemaakt moesten worden. In februari 2016 heeft SPD-fractievoorzitter Oppermann – zelfs ter linkerzijde denken er mensen na – gezegd dat vluchtelingen op de Middellandse Zee naar Noord-Afrika teruggestuurd moeten worden. Tot slot, wij zien dat er in Oostenrijk, Denemarken en Nederland momenteel plannen rijzen voor grootschalige, veilige opvangzones.”

In zijn repliek gaf premier Michel volksvertegenwoordiger Dewael gelijk. De regering moest inderdaad met één mond spreken. De Dublin-akkoorden (asiel moet aangevraagd worden in het land van aankomst) en artikel 3 van het Europees mensenrechtenverdrag stonden niet ter discussie. Hij zal persoonlijk volgende week in Berlijn en Parijs en eind juni op een bijkomende Europese top hierover het woord voeren.

 

Reacties

De media concludeerden dat Francken hiermee op de vingers was getikt. De reacties in de Kamer verliepen wederom volgens partijlijnen. Linkse oppositie vond dat nog steeds geen antwoord was gegeven op de vraag of Francken voor zichzelf of namens de regering sprak, rechtse oppositie vond dat het huidige pappen en nathoudenbeleid werd voortgezet werd, regeringspartijen waren tevreden.

Twee kleine afwijkende klankjes. Wouter De Vriendt van het Vlaamse Groen loofde de bijdragen van Dewael en Verherstraeten. Francken vond hij echter te onevenwichtig voor het ambt dat hij bekleedt. “Niemand pleit voor open grenzen; iedereen heeft hier gepleit voor de naleving van het internationaal recht, behalve één fractie.” Dewael pleitte voor meer realpolitik, maar niet op deze toon: “De vaseline van uw staatssecretaris is niet aan mij besteed.” Tot slot herinnerde hij de Groenen er aan dat toen zij in de regering zaten, een regeringslid Nepal een prille democratie noemde, om de wapenexport aan dat land te kunnen verdedigen…

 

Toekomst Francken?

Eén punt blijft onbeantwoord. Is Theo Francken wel geschikt als bewindspersoon op migratie? Zijn directheid heeft hem het populairste regeringslid gemaakt – volgens peilingen zelfs in Wallonië! -, maar brengt hem keer op keer in problemen die hij makkelijk had kunnen vermijden. De N-VA zal deze stemmentrekker ongetwijfeld op een verkiesbare plaats zetten, maar zullen zij hem na de verkiezingen voordragen als minister?

Afgelopen najaar opende Twitteraar Bart De Wever ook een Facebookaccount.Zijn eerste bijdrage sloot af met ‘hopen dat ik hier geen spijt van krijg’. Waar satirici gelijk op insprongen: ‘Zei hij ook toen hij Francken staatssecretaris maakte!’.

Francken is intelligent en bevlogen. Zijn directheid zou echter een belemmering kunnen vormen voor een volgende kabinetsfunctie. Of voor anderen om nog premier te willen worden…

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons