Worden christenen bedreigd door moslims, zoals de evangelische voorganger Joël Boertjens stelt? Of valt dit allemaal wel mee? Ewout Klei sprak hierover met zijn favoriete theologen Frank Bosman Alain Verheij. 

 

Op The Post Online stond gisteren het verhaal van de evangelische voorganger Joël Boertjens van Baptistengemeente De Verbinding uit Amsterdam, die zich nogal kritisch uitliet over de islam. In een interview met CIP, een evangelische nieuws- en opiniesite, sprak hij zijn zorgen uit over de invloed van de islam op Nederland. Ook vertelde hij dat gemeenteleden werden bedreigd door moslims. Dit ging dan vooral om ex-moslims.

 

Wat mij opvalt is dat kritiek op de islam door christenen vooral uit evangelische hoek komt. Klopt mijn indruk? En is hier een oorzaak voor, denken jullie?

Frank Bosman: ‘Ik deel de indruk dat Islamkritiek vooral uit evangelische hoek lijkt te komen. Zij zijn in ieder geval het meest ‘vocaal’ in hun kritiek. In conservatievere kringen (rooms-katholiek en PKN) tref je ook de nodige Islamscepsis en -kritiek aan, maar die uiten dat vooral onderling en niet naar buiten.

Evangelischen zijn vanuit hun theologische aard echter geneigd om meer naar buiten te treden en het ‘kwaad’ ook publiekelijk te benoemen. Daar kan je overigens fan van zijn of niet.’

Alain: ‘Ik klik in principe niet op de CIP. Maar dat TPO hier bovenop zit is heel frappant. Op CIP staan veel islamkritische stukken. CIP, het Christelijk Informatie Platform, is inderdaad evangelisch. Evangelischen kun je het beste duiden door CIP te lezen. Bij de EO zitten namelijk ook tal van andere protestanten. En katholieken ook. CIP is van de eindtijdtheologie. Veel mensen zijn bang dat in de eindtijd, die in Openbaring wordt voorspelt, de moslims de christenen komen vervolgen. Een organisatie als Open Doors geeft ook voeding aan deze angst voor de islam, door elk jaar een ranglijst op te stellen van de landen waar de christenen het ergst worden vervolgd. In de top-10 zitten op Noord-Korea na alleen maar islamitische landen.

Het anti-islamitische sentiment leeft trouwens breder. Ook SGP-stemmers en conservatieve hervormden, die geloven in het ideaal van een protestantse natie, zijn nogal anti-islam. De vrijgemaakt-gereformeerden, jouw oude clubje, minder volgens mij. Zij zijn misschien nog steeds vooral met zichzelf bezig.’

 

 

Maar wat vinden jullie van die verhalen van moslims die zich tot het christendom hebben bekeerd en worden bedreigd in Nederland? Hoe ernstig is dit volgens jullie?

Alain: ‘Christenvervolging komt wel voor helaas. Maar TPO verkoopt het als islamkritiek. Het CIP-aritkel en voorganger Joël Boertjens doen dit ook. Dit is echter een verkeerde analyse. Veel religies willen geloofsafval tegengaan. Vervolging is een mechanisme om dit te doen. Het is niet iets waar alleen de islam zich schuldig aan maakt. Christenvervolging is niet het probleem, maar culturen waar afvalligen door hun eigen sociale omgeving worden verstoten. De vraag is niet: worden christenen vervolgd? Maar: mogen mensen hun geloof afzweren?

Uit een recent onderzoek blijkt dat ook veel atheïsten vervolgd worden. We moeten er daarom geen ‘islam versus christendom’-verhaal van maken. En rechtzinnige christenen zijn ook niet dol op afvalligen. Hoewel ze tegenwoordig geen geweld meer gebruiken. Voorganger Boertjens kan veel beter een brug vormen en op constructieve wijze de dialoog aangaan, daar hebben ex-moslims in zijn kerk veel meer baat bij. Door zich te laten interviewen door een rechts-christelijk opinieplatform, om daar zijn ongezouten mening over de islam te geven, daarmee polariseer je alleen maar. Boertjens bedient zich bovendien van het Wierd Duk-frame: ‘Je mag niet over de islam praten.’ Dat zogenaamde taboe is klinkklare onzin: er wordt de godganse dag over de islam gepraat.’

Frank: ‘Het is lastig in te schatten hoe groot (in kwalitatief en kwantitatief opzicht) de dreiging is vanuit de moslimsgemeenschap tegen medemoslims die zich tot een andere religie, met name dan het christendom, bekeren. Ik kan me echter indenken dat dergelijke dreiging reëel is, aangezien de religieuze identiteit ‘moslim’ voor velen ook een culturele plaatsbepaling is. Wie uit het geloof stapt, stapt dan uit de cultureel-sociale ordening van de wereld. En dat kan heftige gevolgen hebben. Hetzelfde zie je trouwens gebeuren in India, waar veel nieuwe christenen zich niet willen laten dopen (maar wel de communie gaan), omdat dopen voor hen gelijk staat aan uit alle sociale verbanden stappen.

Wij in het Westen hebben het religieuze en het sociaal-culturele domein gescheiden toen we het experiment van de verlichte, seculiere staat begonnen – zeg maar na de Tweede Wereloorlog – en hebben ons vervolgens wijs gemaakt dat dit overal in de wereld zo is, of tenminste hoort te zijn. Wij zijn echter de uitzondering in de wereld, ‘zij’ niet. Wij kunnen religie, cultuur, politiek en privé is segmenten onderbrengen, althans dat wenden we elkaar voor, maar voor de gemiddelde niet-Westerling is dat pretty bizar.

Overigens wil ik hier graag bij hebben opgemerkt dat we in Nederland inderdaad in een seculiere staat leven die godsdienstvrijheid kent. En die vrijheid houdt in dat iedereen van geloof mag veranderen, zonder dat daar druk van buitenaf op staat. Mocht het zo blijken dat tot het christendom bekeerde moslims door ex-geloofsgenoten worden uitgescholden, geïntimideerd of fysiek belaagd, dan is dat een zaak voor de politie en het OM om daar adequaat en doortastend op te treden. Ook gelovigen hebben namelijk recht op de volledige bescherming van onze seculiere rechtsstaat.’

 

 

 

Joël Boertjens noemt de islam een ideologie. Wat vinden jullie van deze uitspraak?

Frank: ‘Ja, dat trucje ken ik uit rechtsdragende kringen. Wilders zegt dat al jaren: de islam is geen geloof, maar een ideologie. En als je de islam als ideologie geframed hebt, kan je én de islam bestrijden én de godsdienstvrijheid lippendienst bewijzen, want de islam is geen religie.

Ook dit is een typisch Westers construct, de scheiding tussen termen als ‘religie’, ‘levensovertuiging, ‘levensbeschouwing’, ‘ideologie’, ‘geloof’. En we doen net alsof dat allemaal andere termen zijn, maar voor de gemiddelde niet-Westerling zijn dat vreemde scheidingen, mere semantics. Elke religie is ook een ideologie, heeft politieke, maatschappelijke en culturele implicaties. Altijd. Dus alsjeblieft: verstop je niet achter dat onderscheid. Als je Islamkritisch bent, ben je Islamkritisch, en verstop je niet achter een vaag taalspelletje.’

Alain: ‘Boertjens zegt eerst, als je kritiek op islam levert dan zetten mensen je extreemrechts. Vervolgens maakt hij wel gebruik van het PVV-frame door te spreken over islamisering en noemt hij de islam een ideologie. Boertjens is niet de eerste. De hervormde predikant Henk Prosman heeft ook PVV-sympathieën, is toen met Wierd Duk op de televisie geweest bij Pauw. Deze volkskerkdominee is trouwens nu lid van het Forum voor Democratie geworden.

Wat mij stoort is het slachtofferdiscours. Er zou zogenaamd een taboe liggen op kritiek op de islam, terwijl dat helemaal niet waar is. Maar toch wil ik niet mensen tekort doen die bedreigd worden. Ik vraag mij echter af of deze ex-moslims geholpen zijn bij rechtse dominees. Want Boertjens gebruikt een kruistochtframe.’

 

 

Ten slotte, moeten predikanten wel controversiële politieke uitspraken doen, bijvoorbeeld over de islam of over vluchtelingen, of kunnen ze zich beter op bovenmaanse zaken richten?

Alain: ‘Een dominee moet altijd goed nadenken over hoe iets in de gemeente valt. Hij moet rekening houden met de mensen in zijn kerk. Maar een predikant heeft ook een publieke functie, dan mag je iets over politiek zeggen. Ik ben niet voor a-politieke dominees. wel praat Boertjens aperte onzin. Hoe minder anti-islamdominees op The Post Online, hoe beter.’

Frank: ‘O ja, graag. Alsjeblieft. Laat dominees, priesters, imams, rabbijnen en andere geestelijke leiders alsjeblieft eens fatsoenlijk hun mond open trekken. Veel te veel hebben wij gelovigen, van allerlei pluimage, ons laten framen in het seculier compartimenstdenken. We hebben de rare scheiding tussen privé (wel religie) en publiekelijk (geen religie) geïnternaliseerd.

Dus alsjeblieft: ga roepen in de woestijn. Maar wees dan ook wel een man (of vrouw): wie de bal kaatst, kan hem terug verwachten. Dus als je als imam of dominee dingen gaat roepen, zoals Joël doet, dan moet je niet gaan huilen als andere mensen publiekelijk tegen je in gaan. Dat zijn de regels van het spel. If you can’t stand the heat, stay out of the kitchen.’