Een beetje positiviteit en saamhorigheid kunnen we wel gebruiken in deze gepolariseerde tijden. Ik was dan ook verheugd toen ik voor het eerst vernam van ieder1. Een organisatie die zich inzet voor een Nederland waar iedereen zich thuis voelt. Op 25 september zou er een grote parade komen waarin men uiting kon geven aan die mooie wens. Ik zat al bijna in de trein naar Amsterdam…

Maar toen ik hoorde dat initiatiefnemer Nasrdin Dchar een groot bewonderaar is van Jodenhater Abou Jahjah en de man na diens optreden in Zomergasten op twitter
als visionair bestempelde kreeg ik toch mijn bedenkingen bij de organisatie en de door haar georganiseerde mars. Ook Dchar’s associatie met de provocerende en openlijk antisemitische rapper Appa deed mij twijfelen of de acteur wel de fijne verbinder is die Nederland nu nodig heeft.

Moreel superieur

Maar goed. Los van de persoon. Het basisidee dat ieder1 zegt na te streven. De eenheid bevorderen. Wie kan daar tegen zijn? Ik niet. Er wonen in Nederland mensen met allerlei achtergronden. Dat is een feit. Het zou natuurlijk fantastisch zijn als die allemaal probleemloos zouden kunnen samenleven. Maar dat is helaas niet zo. En zonder nu op alle oorzaken daarvan in te gaan, laten we constateren dat dit echt niet alleen de schuld is van de ‘boze blanke mannen’ die nu van diverse kanten in de beklaagdenbank worden gezet. Er zijn nogal wat nieuwkomers uit niet nader te noemen landen die er opvattingen op nahouden die lijnrecht ingaan tegen wat ieder1 zegt te willen. Maar je krijgt niet de indruk dat ze bij ieder1 staan te trappelen om het ook daar eens diepgravend over te hebben.

Wat ook opvalt is dat een ‘diverse’ samenleving als intrinsiek beter lijkt te worden gezien dan een homogene. Beter in de morele zin van het woord. Diversiteit als iets dat van nature goed en nastrevenswaardig is. ‘Superieur’ om maar eens een in dit verband beladen term te gebruiken. Grote kans dat de meerderheid van de paradedeelnemers de uitspraak van minister Edith Schippers dat onze cultuur superieur is aan de meeste andere verre van zich werpen. Dat is vreemd. Het is juist de diversiteit die Schippers’ gelijk bewijst. Als wij onze samenleving niet op een zoveel fijnere, betere en rechtvaardige wijze hadden georganiseerd dan de meeste andere, dan kwam hier echt geen hond naar toe. Dan was het hier nog een compleet blanke kaaskoppencultuur. ‘Onze’ cultuur van kaasmaken en inpolderen is natuurlijk niet superieur aan de rijstbouwcultuur van Zuid Oost Azië om maar iets te noemen. Maar de manier waarop hier gelijke rechten voor man en vrouw en minderheden zijn gewaarborgd, en alle daaruit volgende ontplooiingsmogelijkheden, is wel vele malen beter dan bijna overal elders. En dat is waar Schippers op doelde in haar HJ Schoo Lezing.

Diversiteitsdwang

De diversiteit van Nederland is een gevolg van het succes van onze samenleving maar niet zozeer de oorzaak ervan. Ook niet-diverse en etnisch homogene samenlevingen kunnen succesvol zijn. Diversiteit prediken op basis van economische argumenten is een riskante onderneming.

De diversiteitsdwang geldt verder ook alleen samenlevingen die van oorsprong ‘blank’ zijn. Ik heb in ieder geval nog nooit iemand horen zeggen dat ze bij het Himba volk in Namibië wel wat diversiteit kunnen gebruiken omdat het er nu zo’n verstikkende monocultuur is. Nee, dat soort uitspraken doen we alleen over Europese landen zoals in het programma Buitenhof op 18 september. Daar werd Hongarije weggezet als een wel heel erg wit land dat zijn xenofobie te danken zou hebben aan het feit dat de programma’s op televisie er worden nagesynchroniseerd. In bepaalde kringen (lees: de Grachtengordel) mogen we onze samenleving niet superieur noemen, maar denigrerend doen over witte – niet diverse samenlevingen is daar bon ton. Die zijn toch een beetje achterlijk. Niet witte monoculturen daarentegen hoeven niet diverser te worden en hebben het alleenrecht op het behouden van authenticiteit en eigenheid.

In mijn dagelijkse werk heb ik te maken met tientallen nationaliteiten. Ik houd van die diversiteit. Maar diversiteit als bindende norm opleggen aan samenlevingen is iets anders. Het gevolg is dat de wereld als geheel alleen maar monotoner wordt.

Ewoud Jansen is op twitter te volgen via @ewoudjansen