Het leek de VVD wel een leuk idee om voor vlak voor de kerst nog even een culture war op te stoken en daar politieke munt uit te slaan. Daarom publiceerde de conservatief-liberale partij afgelopen woensdag een ‘kerstboodschap’ met premier Mark Rutte in de hoofdrol. Voor wie niet goed oplet, lijkt het allemaal een onschuldige hartverwarmende video in plaats van een polariserende propagandastunt onder het mom van een kerstboodschap. Maar kijkt u eerst zelf maar eens.

Eén van de eerste dingen grappige dingen die mij opviel is dat er een on-Nederlandse arrenslee met een Amerikaanse kerstman voorbijraast, waarachter een half ondergesneeuwd VVD-logo in de hoek linksonder verschijnt, dat op 0:12 plots weer wordt verhuld door twee uit de grond schietende dennenbomen. Het logo is één van de vele tekenen die verraadt dat het een partijpolitieke stunt is en niet Rutte die in zijn functie als premier het hele volk toespreekt op dezelfde wijze als de koning(in) dat doet op eerste kerstdag. Hij spreekt dan ook niet het hele volk toe, maar enkel potentiële kiezers, terwijl hij miljoenen andere Nederlanders gaat wegzetten als ‘een kleine groep die het verpest voor de anderen’ (0:22).

Een kleine groep?

Het verhaal waar hij mee komt is dat ‘decembertradities’ (een woord dat ik nog nooit eerder gehoord heb, maar waarbij ik meteen correct gokte dat hij zijn gal zou spuwen over Zwarte Piet, kerst en vuurwerk) ‘Nederland Nederland maken’ en impliceert dat verlies of aanpassing ervan zou betekenen dat we ons land kwijtraken (waar hebben we dat eerder gehoord?). Over Zwarte Piet is Rutte heel kort en indirect; slim, want onderzoekt toont aan dat de publieke opinie verschuift aangaande deze traditie en inmiddels 26% van de Nederlanders voor aanpassing is; die 4,4 miljoen mensen kun je toch moeilijk een ‘kleine groep’ noemen.

Tegen mijn verwachting in zijn volgens de VVD niet degenen die consumentenvuurwerk willen afschaffen, verenigd in het Vuurwerkmanifest, degenen die oud & nieuw verpesten, maar ‘anderen die je doof knallen’ en het onveilig maken op straat en degenen die ‘agressie plegen tegen hulpverleners’. Daar heeft de partij van Rutte volkomen gelijk in. Maar waarom wil de VVD dan niet simpelweg amateurs verbieden om vuurwerk af te steken en dit overlaten aan professionals, waar ook de JOVD al sinds 2014 voor pleit en ondertussen ongeveer 50% van de bevolking voorstander van is (weer geen ‘kleine groep’)? Dat non-experts nu elk jaar veelal straffeloos met vuurwerk kunnen stunten is al erg, maar in combinatie met de grote hoeveelheden alcohol die er tijdens de jaarwisseling worden genuttigd is het volkomen onverantwoord om dronken burgers met quasi-wapens het land te laten terroriseren (hetgeen ironisch goed past in Ruttes ‘bomvolle’ traditiemaand). Moeten we blij zijn dat dit is ‘wat Nederland, Nederland maakt’? De VVD zit in de regering, zij kan Nederland verbeteren. Een beetje vrijblijvend je ergernis hierover uitspreken, zonder de overduidelijke oorzaak van het probleem aan te pakken, is dweilen met de kraan open.

Toch ‘feestelijke dagen’

Opmerkelijk genoeg herhaalt Rutte niet zijn on-Nederlandse uitspraak van vorig jaar dat we elkaar weer ‘prettige/fijne kerstdagen’ moeten wensen in plaats van het eveneens gangbare ‘prettige/fijne feestdagen’ dat momenteel aan een opmars bezig zou zijn, hetgeen hij destijds toeschreef aan ‘politieke correctheid’ ten opzichte van niet-christenen (vooral moslims en ongelovigen). Deze uit de VS overgewaaide angst voor een ‘war on Christmas’ blijkt misplaatst, enerzijds omdat volgens een uitgebreide berekening van wetenschapsjournalist Maarten Keulemans kranten juist vaker het woord ‘kerst’ zijn gaan gebruiken de afgelopen jaren, anderzijds omdat de VVD en Rutte zelf de afgelopen jaren regelmatig de formulering ‘prettige/fijne feestdagen’ hebben gehanteerd. De hypocrisie en het populistische opportunisme dropen ervan af. Met zijn Amerikaanse arrenslee en ongegronde bangmakerij voor de verdringing van kerst maakt Rutte Nederland paradoxaal genoeg juist minder Nederlands.

Dit jaar pleit Rutte ervoor om ‘mensen die dat kunnen gebruiken de komende weken net even wat extra aandacht geven’, waarbij hij eenzamen, verpleegden en daklozen noemt. (Dat klinkt altruïstisch, maar hij vraagt individuele burgers dit te doen; hij gaat hier zelf geen kabinetsbeleid van maken en overheidsgeld voor vrijmaken). Als iedereen dit doet tijdens onze traditiemaand, concludeert hij, dan wordt de ‘de grote groep Nederlanders, die geniet van de warme, feestelijke, huiselijke dagen in december ook echt gehoord wordt’. De door hem zo verfoeide feestdagen lijken hier dus toch weer terug te komen. Los daarvan: het kan aan mij liggen, maar hoe volgt die laatste zin uit de zinnen daarvoor? Als dit ‘omkijken naar anderen die het niet zo makkelijk hebben’ een vast onderdeel is van kersttraditie, zoals Rutte beweert (1:58), dan zou het vanzelfsprekend zijn en is zijn oproep niet nodig. En op wat voor manier wordt hiermee ‘de grote groep Nederlanders’ “gehoord”? Zullen Zwarte Piet, consumentenvuurwerk en ‘kerstdagen’ blijven als je een donatie maakt aan de daklozenopvang? De logica ontgaat me.

Al met al een raar campagnefilmpje waar Nederland best zonder kon.

 

Foto: EUNL 2016 CC-BY-SA 2.0