Mensen met problematische schulden hogere belastingen laten betalen is inefficient en vooral ook immoreel.

Elf komma vier miljard, ofwel 1,5 procent van ons bruto binnenlands product. Zoveel batig saldo mocht de Nederlandse overheid aan het eind van vorig jaar inboeken. De reden was dat belastingopbrengsten veel hoger uitvielen dan verwacht.

Zoals altijd gaat in Den Haag de discussie vooral over wat ‘we’ met dit geld moeten gaan doen. Aflossen, zeggen de puriteinen bij Financien. Maar waarom? Met de huidige negatieve rentes op de kapitaalmarkt zou dat pure kapitaalvernietiging zijn. Een staatsschuld is bovendien helemaal geen probleem, zolang die binnen de grenzen van het redelijke blijft. Sterker nog, een staatsschuld is zelfs nodig, al is het maar omdat al dat pensioenspaargeld toch ergens veilig belegd moet kunnen worden.

Aan de andere kant van het touw trekken partijen die het beschikbare geld graag willen inzetten voor hun eigen politieke prioriteiten. Nu valt niet te ontkennen dat op allerlei dossiers extra geld zonder meer een verschil zou maken. Hogere salarissen voor leraren, politie en verplegend personeel bijvoorbeeld. De herintroductie van de basisbeurs voor studenten. Investeringen in grote infrastructuurprojecten. In de vergroening van de economie. Of in de bouw van nieuwe koop en vooral huurwoningen.

Maar iemand zal er ook op moeten wijzen dat dit geld voor een deel onttrokken wordt aan de portemonnees van mensen die het zelf keihard nodig hebben. Tegenover de publieke overschotten staan namelijk private schulden. Deze schulden vormen voor de betrokken personen vaak een loden last. Het aantal mensen dat zich bij schuldhulpverlening meldde steeg de afgelopen jaren naar recordhoogte. Een bredere groep van 1,4 miljoen huishoudens kampt met problematische schulden.

De hogere opbrengsten van btw en energiebelasting komen voor een deel bij deze mensen vandaan. Nu kunnen we voorstellen om het overschot voor een deel in te zetten om uitkeringen te verhogen of schuldsanering te financieren. Maar hoe nobel dat ook bedoeld moge zijn, in de kern komt het neer op het teruggeven van geld dat sowieso niet bij hen had moeten worden weggehaald. Ik heb dan ook een veel radicaler voorstel: laten we de rondpompmachine eens een tijd uitzetten. Dat is niet alleen efficienter maar in dit geval ook gewoon rechtvaardiger.