Voortschrijdend inzicht.

 

De Amerikaanse Civil Rights Movement deed er zo’n vijftien jaar over om zwarte burgers – officieel – gelijke rechten te geven als blanken. Het begon met de uitspraak van het hooggerechtshof in Brown v. Board of Education in 1954, waarmee raciale segregatie ongrondwettelijk werd verklaard. Omdat zuidelijke staten dit besluit niet wilden accepteren werd er een hevige strijd gevoerd om gelijke rechten ook in de samenleving af te dwingen. Denk aan de Montgomery Bus Boycott, de Freedom Rides en de mars van Martin Luther King naar Washington. Wat aanvankelijk begon als een actie van de zwarte minderheid werd iets van de hele samenleving. President Johnson, die in 1963 Kennedy opvolgde, nam allemaal progressieve maatregelen, waardoor er aan de discriminerende wetten in het zuiden definitief een einde kwam. Helaas is het racisme niet verdwenen uit de Amerikaanse samenleving – we noemen de Alt-Right en Charlottesville – maar dit is toch een onderstroom die ondanks Trumps presidentschap niet dominant is geworden, niet dominant wordt. 

Uiteraard is de strijd tegen Zwarte Piet in vergelijking hiermee klein bier, de achterliggende discussie gaat wel om de maatschappelijke acceptatie en emancipatie van zwarte Nederlanders, ook wel Nederlanders van kleur of Afro-Nederlanders genoemd. Hoewel een meerderheid van de ‘witte’ Nederlanders nog voor Zwarte Piet is gaat dit wel veranderen. De meeste media zijn ‘om’ en tegen Zwarte Piet. Alleen De Telegraaf en rechtse weblogs voeden een achterhoedegevecht. In de politiek liggen de verhoudingen – voorlopig – nog anders. D66 en PvdA zijn uiteraard tegen Zwarte Piet, maar durven zich nog niet al te duidelijk uit te spreken. Dat doen GroenLinks en DENK wel (en BIJ1 in Amsterdam natuurlijk, maar die partij zit niet in de Tweede Kamer). Maar ook in de politiek gaat het veranderen. Heel belangrijk is natuurlijk hoe het buitenland over ons denkt. Dankzij de Zwarte Pietendiscussie krijgen we als Nederland veel negatieve pers. Dat is slecht voor ons imago, slecht voor de handel. De VVD zal omgaan, moet omgaan. En het CDA volgt daarna ook wel, hoewel met meer moeite. Natuurlijk moet het niet alleen gaan om geld maar om wat ‘juist’ is, maar dit is wel een goed steuntje in de rug.

Gisteren waren er in enkele steden onaangename confrontaties tussen voor- en tegenstanders van Zwarte Piet. Waar tegenstanders van Zwarte Piet zich in de regel waardig gedroegen, daar gingen tegenstanders helemaal los. Geen wonder ook, want er zaten voetbalhooligans en extreemrechtse activisten tussen. Dit gegeven en het feit dat Zwarte Piet door onfrisse partijen (PVV), onfrisse media (GeenStijl) en onfrisse journalisten (Wierd Duk) wordt gesteund moet de ‘zwijgende meerderheid’ te denken geven. Wil je je hiermee associëren? Vergaat de wereld als je een minderheid tegemoet komt, een minderheid bovendien die expliciet aangeeft dat het Sinterklaasfeest moet bestaan, maar leuk moet zijn voor alle kinderen?

Maatschappelijke veranderingen kosten tijd. 30 jaar geleden kende Nederland het homohuwelijk niet, nu is het niet alleen gelegaliseerd maar ook breed maatschappelijk geaccepteerd, ook door de achterbannen van VVD en CDA, en verzetten alleen de SGP en het Reformatorisch Dagblad zich hier nog tegen. Zelfs bij de ChristenUnie, in 2000 nog een uiterst principiële tegenstander van het homohuwelijk, zijn er mensen die vinden dat huwelijken tussen mensen van hetzelfde geslacht erkend moeten worden.

De beweging tegen Zwarte Piet kreeg in 2013 vleugels. Dat is maar vijf jaar geleden. Er is in die tijd al heel veel bereikt. Een maatschappelijke discussie, winkels die hun assortiment hebben aangepast, het Sinterklaasjournaal dat veranderd is. Dat op dit moment een meerderheid van de Nederlanders nog steeds voor Zwarte Piet is zegt niet zo veel. Meningen kunnen veranderen. Mensen kunnen tot betere inzichten komen.

 

Uitgelichte afbeelding: Wikipedia / Wikimedia Commons