De wijk Gouda Noord, zoals de naam al doet vermoeden ten noorden van het station, is een rustige woonwijk. Misschien een beetje saai zelfs. Nette rijtjeshuizen uit de jaren zestig en zeventig gerangschikt op erven en hoven, een paar flats, waterwegen die singels en kaden vormen, en ruim bedeeld in allerlei voorzieningen: scholen, winkels, het Groene Hart ziekenhuis, kerken. Er wonen circa zesduizend mensen in de buurt. Kortom, een bedrijvige woonwijk in een middelgrote stad zoals er zo veel zijn in Nederland. Aan de Groen van Prinsterersingel ligt de voormalige Prins Willem Alexanderkazerne (PWA) en er bestaanvergevorderde plannen om daar een megamoskee annex islamitisch centrum voor 4500 gelovigen te vestigen, de grootste van Nederland.

Op maandagavond spreek ik met vijf van de buurtbewoners die zich hebben verenigd om de verkoop van het PWA-terrein aan drie reeds bestaande Goudse moskeeën te voorkomen. Edward en Theresia Uittenbroek ontvangen mij bij hen thuis. Ook aanwezig zijn Deborah, Loes en Sandy. De drie vrouwen kiezen ervoor om geanonimiseerd hun verhaal te doen, hun namen zijn gefingeerd. Deborah werd al eens lastiggevallen door jongeren toen zij een Davidster aan haar armband ontwaarden. Edward Uittenbroek wil wel graag met naam en toenaam genoemd worden. “Ik strijd voor democratie met open vizier”, zegt hij. Mijn eerste vraag, hoe zij geïnformeerd werden over de plannen, maakt meteen verontwaardiging los.

Handtekeningenactie

Theresia en Deborah hebben beiden een dikke map op schoot, een dossier van alle stukken, verslagen en krantenknipsels over de bestemming van het PWAterrein. “Uit de krant moest ik het horen”, zegt Theresia, en ze overhandigt me een knipsel. “Ik werd met een mailtje getipt vanuit een andere wijk”, vertelt Edward, “en vroeg op de Burendag, dat laatste weekend van september, aan anderen of zij ervan wisten. Haast niemand. Per 1 oktober zou het besluit erdoor gejast worden, wij hoorden het eind september pas.” Er werd meteen een handtekeningenactie op touw gezet. Loes: “Maandag begonnen we daarmee, en we moesten het woensdag inleveren. Toen hadden we driehonderd handtekeningen. Maar de verenigde moskeeën hadden er al vijfduizend. Terwijl wij maar twee dagen hadden he.” Deborah zegt: “Wij wilden een enquete laten houden, maar dat werd afgewezen.” “De raadsleden die wij spraken waren best begripvol” stelt Sandy, “maar ze hadden verwacht dat ze het er wel door zouden krijgen.”

Moskee An-Nour

Moskee An-Nour

Dat viel tegen. De buren zetten acties op touw, dwongen inspraak af, bezochten raadsvergaderingen. Edward: “Er klopt van alles niet. In de islamitische gemeenschap waren de plannen allang bekend. Ze hebben de 2,5 miljoen euro, benodigd voor de aankoop van het terrein, al bij elkaar. Althans, er was een afschrift van een rekening met dat bedrag erop. Geen bankgarantie.” Loes: “Ja en dat zegt dus niks. Alleen dat dat bedrag op dat moment op die rekening stond, het kon net zo goed de dag daarna er weer af zijn.” Edward: “Toen dat van die bankgarantie werd benoemd ging er een schokgolf door het publiek. De Marokkaanse aanwezigen reageerden verontwaardigd, echt beledigd.”

Gewoon doorgaan

Het relaas van de buren laat zien dat zij de ontwikkelingen op de voet volgen. Ieder detail wordt besproken, alle bijeenkomsten en vergaderingen worden genotuleerd, per mail houden zij elkaar dagelijks op de hoogte. Met man en macht, en naast werk, gezin en sociaal leven, verzetten zij zich tegen de tamelijk plompverloren aangekondigde komst van de moskee waarin drie, nu te krappe, moskeeën gezamenlijk onderdak moeten vinden. En Sandy heeft twijfels over het ruimtegebrek bij de moskee aan de Spieringstraat, zij heeft gehoord dat die locatie helemaal niet te krap is. Volgens Deborah is het hard werken, het besluit valt op 2 december en misschien is de strijd ook daarna nog niet gestreden. “Maar ik vier toch geen Sinterklaas of Kerst, dus dan kan ik gewoon doorgaan, als dat nodig is.”

Overlast lijkt het voornaamste bezwaar van de omwonenden. Sandy: “Het is niet alleen een moskee voor 4500 man.” “Ja of 1000”, onderbreekt Theresia, verwijzend naar de gebrekkige informatievoorziening. “Want dat aantal verandert ook steeds.” Sandy vervolgt: “Het wordt een heel islamitisch centrum. Niet alleen voor gebedsdiensten, maar er komt ook een lijkwassingsruimte. En een partycentrum en zalenverhuur. Continu verkeer dus, en bruiloften met toeterende auto’s.” Loes, met stemverheffing: “Dat kán dus niet. Dat gaat gewoon niet, in deze buurt. Dat snapt toch iedereen? Bovendien wonen hier weinig moslims, die komen dus uit andere wijken. Met de auto.”

Aanmoediging voor fietsen

Een andere kandidaat voor huisvesting op het PWAterrein is De Ark/Gemiva, respectievelijk een school voor zeer moeilijk lerende kinderen en een medisch kinderdagverblijf. De optie om zowel de moskeeën als De Ark/Gemiva op het PWAterrein onder te brengen wordt ook nog onderzocht. Volgens de buurtbewoners meet de gemeente met twee maten als het gaat om de eisen die aan De Ark/Gemiva gesteld worden. Zo is er door De Ark/Gemiva een uitgebreid verkeersplan ingediend waarin precies staat hoeveel haal- en brengverkeer van kinderen er verwacht wordt, terwijl de moskee-organisatie nauwelijks kan aangeven hoeveel aanloop zij verwachten. Op de bouwtekening is bovendien te zien dat zij een uitbouw op het parkeerterrein van een paar honderd parkeerplekken willen realiseren, waardoor er krap honderd plaatsen op eigen terrein overblijven.

“De gereformeerde kerk heeft nieuwbouw aan de stadsrand, en regelt dat zelf,” zegt Deborah. Edward: “De gemeente wilde aan de moskee toezeggen om de bussluis te verplaatsen. En de bereikbaarheid naar de uitvalswegen te verbeteren. Dat kost tonnen. En oh ja, ze gingen een aanmoedigingsbeleid voor fietsen voeren…”

Provisorische peiling

De gemeenteraad is verdeeld: bij een laatste stemming kozen 17 gemeenteraadsleden voor de moskeeplannen, en 18 geven de voorkeur aan exploitatie van de voormalige kazerne door De Ark/Gemiva. Sandy: “Wethouder Daphne Bergman (D66, red.) lijkt de moskeeplannen te willen doordrukken.” Het PvdA-raadslid Khalid Tatou stuurde namens zijn fractie op 29 september een formulier rond met een korte uitleg over de plannen en enkele vragen naar de mening van de bewoners. Deborah vist het A4tje uit haar map. “Hoe kijkt u aan tegen de mogelijke komst van een islamitisch centrum in uw buurt?” luidt de eerste vraag, gevolgd door vragen om het antwoord verder toe te lichten. Opvallend is dat er niet gevraagd wordt naar de mening van de buurt over mogelijke vestiging van De Ark/Gemiva. Wat de uitkomst was van deze provisorische peiling is niet bekend en ook niet teruggekoppeld naar de bewoners, wel noemt Tatou het onderzoekje op de PvdA-website.

Hoe verwachten zij dat de beslissing uitvalt? Er valt, voor het eerst tijdens het gesprek, een stilte. De strijdlustigheid lijkt even geweken. Edward doorbreekt het zwijgen: “Er zijn meerdere scenario’s waarin dit niet doorgaat. We houden binnenkort een wijkavond om de aanpak af te stemmen. Maar de moskeeën zijn hier al veel langer mee bezig dan wij, melden niks, en we krijgen nauwelijks antwoorden op onze vragen aan het bestuur.”

‘Intolerant’

Sandy, een vrouw met een Aziatisch uiterlijk, staat op en gaat naar huis. Met haar jas al aan komt ze de kamer weer binnenlopen. “Wat ik wel wil benadrukken, want wij krijgen zomaar het stempel ‘intolerant’ opgeplakt. Wij zijn geen racisten. Ik heb zelf ervaring met racisme en ik weet hoe erg dat is. Dat zou ik nooit doen.” Haar buren knikken instemmend. De moskee is te mega voor deze buurt, en zou net als de gereformeerde kerk aan de stadsrand moeten komen. Daar gaat het ze om. Theresia: “Er zijn wel grote problemen in Gouda met Marokkaanse jongeren. En de politie zie je ’s avonds niet. Maar dat is in Oosterwei en Korte Akkeren, als ze daar wonen, zet daar dan die moskee neer.”

U leest de komende weken op jalta.nl meer over dit dossier. De grootste moskee van Nederland in een oer-Hollands stadje, zal die er ondanks weerstand van omwonenden en politieke twist toch komen?

Als ik de woning van Edward en Theresia verlaat en door de wijk loop, komen er bij de Rehobothkerk mensen naar buiten. Ze staan voor de deur wat na te praten, sommigen lopen al naar hun auto’s op het eigen parkeerterrein. Verder is het een stille avond in Gouda Noord.

Aan De Ark en Gemiva is een reactie gevraagd. Zij willen in deze overlegfase niet in de media reageren op de kwestie. De website van de El-Wahdamoskee is sinds de Raadsvergadering van 1 oktober Under Construction. Een aanwezige stelde een vraag over de capaciteit van 4500 mensen naar aanleiding van een bericht op die website, en daar ontstond commotie over.