Auteur van kleur Pamela Pinas schreef een boze open brief aan BIJ1 en de Podast Dipsaus naar de Volkskrant. Het dagblad wilde deze inzending niet plaatsen, waarop ze haar verhaal publiceerde op het rechtse blog Opiniez. Vervolgens werd ze geïnterviewd door Wierd Duk van De Telegraaf, die haar gebruikte als ‘nuttige idioot’. 

 

De term ‘nuttige idioot’ komt bij het communisme vandaan. De Sovjet-Unie wilde het goed doen bij westerse intellectuelen, fellow-travellers, die het ‘arbeidersparadijs’ als geëerde gasten mochten bezoeken en een voorgekookt programma voorgeschoteld kregen. Ze lieten zich gewillig voor de gek houden, omdat ze wilden geloven in het succes van de utopie, en bezorgden de USSR een betere naam in het vrije Westen. In de jaren dertig kon men deze deceptie echter moeilijk volhouden, na het vernietigende boek Retour de l’URSS van André Gide en de Grote Zuivering van Stalin. De Sovjet-Unie was een bloedige dictatuur.

Maar je hebt niet alleen fellow-travellers en nuttige idioten op links. Op rechts lieten onder andere Pieter Jongeling van het GPV en Maarten Schakel van de ARP zich gebruiken door het apartheidsregime in Zuid-Afrika, dat probeerde via conservatieve christelijke Kamerleden een beter imago in te kweken in het buitenland. De rechtse fellow-travellers verweten de anti-apartheidsactivisten nooit in Zuid-Afrika te zijn geweest. Daarom zouden ze hun mond moeten houden, want ze wisten niet waarover ze spraken. Terwijl de nuttige idioten van rechts natuurlijk ook een voorgekookt programma kregen en lang niet alles zien mochten, maar alleen wat het regime wilde.

Wierd Duk zouden we een nuttige idioot van Poetin kunnen noemen, omdat hij de desinformatie-campagne van Rusland ten aanzien van de MH17 en recentelijk ook Skripal gewillig ondersteunt. Maar Duk heeft daarnaast ook een binnenlandse agenda. Hij is de PVV-fluisteraar, die de boze blanke burger bedienen wil en in zijn vooroordelen bevestigen. De interviews met de mensen in het land zijn een soort van buikspreeksessies. ‘Toevallig’ zijn de anonieme VVD’ers die Duk spreekt aanhangers van het Forum voor Democratie geworden en ‘toevallig’ is de Friese Piet-activiste Jenny Douwes fan van het werk van de populaire conservatieve filosoof Jordan Peterson. Het is geen journalistiek wat Duk bedrijft, maar propaganda.

 

Komen we bij Pamela Pinas. Zij is een nuttige idioot voor Duk. Natuurlijk, ze heeft legitieme punten van kritiek op de Identity Politics van BIJ1 en de Podcast Dipsaus, die nogal ver gaan in hun verongelijktheid en ten onrechte doen alsof ze namens alle mensen van kleur spreken. Zoveel mensen zoveel meningen. En het denken in groepen en collectieven beknot de individuele vrijheid.

Maar toch. Hoe kun je als je ook linkse mensen wil bereiken in vredesnaam voor Opiniez schrijven, een opiniewebsite die een kruistocht voert tegen alles wat links van de PVV en het Forum voor Democratie staat en waar apocalyptische complottheorieën over vluchtelingencrisis worden gepresenteerd als de waarheid? Dat de open brief van Pinas geweigerd is door de Volkskrant is jammer, maar dan probeer je het toch bij Het Parool of Trouw? Of anders Joop (die publiceren heel soms ook minder linkse meningen) of The Post Online? Opiniez is echt superrechts. Je artikel krijgt daardoor meteen een bepaalde toon mee, hoewel de inhoud misschien heel goed kan zijn. In een ideale wereld lezen we stukken los van het medium waarin ze zijn gepubliceerd. Maar helaas is dat niet zo.

De stap naar Duk is via de tussenstap Opiniez niet groot meer. Pinas krijgt via De Telegraaf een groot publiek, maar het zijn de verkeerde mensen. Niet de ‘allochtonen’ maar de boze blanke burgers krijgen haar boodschap te horen. Pinas bevestigt hen in hun vooroordelen. Dit is ook precies wat Duk wil. Pinas zal, omdat ze gekozen heeft op deze manier haar verhaal te vertellen, als ‘huisneger’ en ‘handlanger van extreemrechts’ worden weggezet door opiniemakers van kleur en de Grachtengordel. Precies wat vrouwenrechtenactivist Shirin Musa ook is overkomen, omdat ze met Leefbaar Rotterdam, het Forum voor Democratie en GeenStijl heeft samengewerkt. Het feit dat Pinas net als Musa op Twitter wordt gesteund door het trollenleger van Duk helpt haar zaak ook niet bepaald.

Maar misschien is dat ook wel het nadeel van Nederland. Alles is tegenwoordig of links of rechts. We denken veel te erg in hokjes, in groepen. Het feit dat Jalta-hoofdredacteur Joshua Livestro door Vrij Nederland als linkse twitteraar wordt getypeerd, omdat hij stevige kritiek levert op Thierry Baudet en het Forum voor Democratie, is veelzeggend. Er is te weinig ruimte voor nuance. Het zou mooi geweest zijn als Pinas op links een genuanceerde stem in het debat was geworden, die de zeloten tot de orde zou roepen. Dat is niet gebeurd. Ze is een rechtse opiniemaker geworden, die aan de uiterste rechterkant van het debat staat, bij Opiniez en Wierd Duk. Doodzonde.

 

Afbeelding: Screenshot Opiniez

 

Shirin Musa bij populisten: Guilty by association?