De Tachtigjarige Oorlog spreekt tot verbeelding bij menig Nederlander. Dat is niet gek: het wordt aangehaald als het ontstaan van ons land, de gebeurtenis waar wij onze roots vandaan hebben. Vaak worden de Nederlanden als helden afgeschilderd en de Spanjaarden als de boosdoeners, de bezetters. Is dit geen clichébeeld?

Jawel, aldus historicus Jos Mosmuller. Het verhaal van de Tachtigjarige Oorlog wordt teveel vanuit een noordelijk perspectief verteld. De bottom line was voor hem de geroemde docuserie ‘80 jaar oorlog’ op de NPO. De serie is veel geroemd, maar niet historisch correct volgens Mosmuller.

Het zuiden van Nederland heeft veel geleden, zegt hij. Dit is onderbelicht. ‘Televisieseries als 80 Jaar Oorlog, tentoonstellingen in het Rijksmuseum en wat kinderen op scholen leren, leunen sterk op wat er in Holland gebeurde,’ zo betoogt historica Marjolein ’t Hart in Met het Oog op Morgen. Andere provincies hebben een andere geschiedenis ondervonden.

Vooral Brabant heeft veel geleden. De tactiek van de verschroeide aarde, waarbij het land in brand werd gezet en zo veel mogelijk geplunderd werd zodat de vijand er geen gebruik van kon maken, is veel toegepast. Dit is onbekend, maar niet minder waar. Voor de Brabantse bevolking was dit verschrikkelijk. ‘Dijken werden gemakkelijk doorgestoken, waardoor boeren zes jaar lang geen oogst konden binnenhalen. Dat leverde een enorme verschuiving van rijkdom en kansen tussen stad en platteland op,’ aldus ’t Hart.

En dat allemaal door onze eigen ‘voorouders’ die we als helden beschouwen. Ook in dit historisch vraagstuk is er altijd plaats voor nuance. Dat is belangrijk, want dat relativeert het vijandbeeld wat we van de Spanjaarden hebben en ook het heldenbeeld wat we van de noordelijke Nederlanden hebben.

Wat moeten we ermee? Dat is de vraag. Moet de politiek zich bemoeien met de Canon voor het vak geschiedenis op de middelbare school? Ja, zegt D66. Maar zij betrekken het vooral op de diversiteit in het vak. Te veel mannen, te weinig vrouwen. Als D66 consequent is betrekken ze dit aspect er ook bij. Mijns inziens is een accurate geschiedenisles belangrijker dan de diversiteit. Met het één komt ook het ander. Historicus Frits van Oostrom, die in 2006 de Canon maakte, vindt ook dat het veranderd moet worden. Iedereen wil wel wat, is de conclusie.

Kortom, de Canon moet veranderd worden. Hoe en wat precies is vatbaar voor discussie, maar de geschiedenis is aan verandering onderhevig. Nieuwe perspectieven helpt de geschiedenis, en daarmee het heden, vooruit.