De Egyptische feministe heeft besloten het debatcentrum te mijden omdat het eerder extreemrechtse islamofoben een platform gaf.

In een verklaring die ze vanmiddag op social media publiceerde, gaf Mona Eltahawy te kennen haar voor later deze week geplande optreden in het debatcentrum De Balie te schrappen: “After consulting with Dutch friends whose opinions I trust, I believe that De Balie is not a venue I want to bring my views to. (…) It was brought to my attention that [it] has been a venue for an event by a far right-wing Dutch political party at which the deportation of Muslims was discussed. That is an outrageous affront to fundamental human rights and a dehumanization of Muslims.”

Het evenement in kwestie was de bijeenkomst in begin 2017 waarin de islamofobe Vlaams Belanger Wim van Rooy zijn bundel “Waarom haten zij ons eigenlijk?” mocht presenteren aan onder andere Paul Cliteur. Het debat, dat werd geleid door een andere Baudetvertrouweling, Geerten Waling, ontspoorde volledig toen de publiciste Bernadette de Wit begon te speculeren over het uitzetten van honderdduizenden moslims. Wat het opmerkelijk maakte was dat gespreksleider Waling niet ingreep na het aanhoren van dit voorstel, en dat (inmiddels aanstaand FvD-senator) Cliteur geen afstand nam van die oproep. In een reactie stelde hij voor eerst met minder omstreden maatregelen te beginnen.

In ons land zijn we sinds het Fortuyntrauma zo dwangmatig ruimdenkend dat we er nog altijd van schrikken als buitenlanders wiens oordeel we vertrouwen zomaar met dergelijke kwalificaties werken over partijen, personen en thema’s die inmiddels kritiekloos tot het publieke debat worden toegelaten. Er is echter geen twijfel over mogelijk dat Eltahawys inhoudelijke oordeel over deze bijeenkomst klopt. Thema en sprekers waren extreemrechts, er werd inderdaad door iemand in het publiek opgeroepen tot massadeportaties en de panelleden deden desgevraagd geen afstand van die oproep. Vanuit haar perspectief is dit niet alleen een logisch maar ook een moreel juist besluit.

Dat neemt niet weg dat het voor ons publiek debat spijtig is dat ze dit besluit meent te moeten nemen. Inhoudelijk klopt het ook niet: De Balie is zelf geen extreemrechts platform, het is hooguit een platform dat zo breed wil zijn dat het ook aan extreemrechtse sprekers plek wil bieden. Net zoals het in het verleden ook aan islamitische fundamentalisten van het meest onfrisse soort een platform bood. Dat doet het omwille van het publieke belang, althans zo wordt het uitnodigingenbeleid steevast verdedigd.

Nu past dit zonder meer binnen de post-Fortuyn aanpak die alle poortbewakers van het publieke debat sinds mei 2002 hebben gehanteerd: elk geluid moet gehoord kunnen worden, ook het meest extreme. Toch zou Eltahawys besluit ook tot nadenken moeten stemmen. Blijkbaar is het zelfs voor een ruimdenkende geest als zij een brug te ver om geassocieerd te worden met een debatcentrum waar ook extreemrechtse islamofoben gehoord kunnen worden. Feitelijk hebben buitenlandse critici als Eltahawi gewoon een punt: we doen alsof het niet zo is, maar met onze ruimdenkendheid maken we extreemrechts en islamofobie wel degelijk salonfahig. Laten we in ieder geval de hypocrisie hierover voortaan achterwege laten.