Tien jaar later zijn er geen nieuwe Van Goghs in ons land, terwijl er elke dag nieuwe Bouyeri’s opstaan.

Wie gistermorgen Buitenhof aanzette en stiekem hoopte op een debat over de worsteling tussen de vrijheid van meningsuiting en het moslimextremisme, kwam bedrogen uit. Net als de kijker die de avond ervoor tevergeefs van kanaal naar kanaal had gezapt in de hoop Submission te kunnen bekijken. Het integraal uitzenden van Theo van Goghs en Ayaan Hirsi Ali’s documentaire over islamitische vrouwenhaat leek een logisch eerbetoon aan de vermoorde vrijspreker en een opgestoken middelvinger naar de islamitische obscurantisten. Een kans voor de Nederlandse media te laten zien dat je wel de boodschapper maar niet de boodschap kunt vermoorden en een signaal dat journalisten, politici en kunstenaars zich in een vrije samenleving nooit de mond zullen laten snoeren.

Maar nee, Buitenhof ging over de GroenLinkse liefde voor Thomas Piketty, over de investering van opgeteld wel 3 (zegge: drie!) miljoen euro in een tweetal commerciële internetprojecten en over het 25-jarig jubileum van de val van De Muur. Geen woord over de moord op Van Gogh dus. Toegegeven, echt verrassend was dit niet bij een discussieprogramma dat meent dat een debat over islamitisch radicalisme dient te worden gevoerd tussen een wegkijkende romanschrijver zonder kennis van zaken en de lichtdementerende oud-leider van een politieke partij die van datzelfde wegkijken haar core-business heeft gemaakt. Een en ander natuurlijk gemodereerd door een gespreksleidster bij wie de bewondering voor de schrijver in kwestie van het beeld spat. Het is een postmodern format: debatteren doe je met drie mensen die het woord voor woord met elkaar eens zijn.

Theo van Gogh werd neergestoken in de Linnaeusstraat in Amsterdam

Theo van Gogh werd neergestoken in de Linnaeusstraat in Amsterdam

Gelukkig werd bij Pauw wel aandacht besteed aan de jubileumsmoord. Van Goghs vriend Yoeri Albrecht was als altijd kalm en welbespraakt, Porgy Franssen, de acteur die Theo speelt in een toneelstuk, was zo pedant en inhoudsloos als je dat verwachten mag en Jeroen modereerde vlotjes. Alleen, het gesprek ging over van alles, behalve over de moord. Er werd uitgebreid stilgestaan bij Van Goghs vermeende antisemitisme en zijn conflict met Leon de Winter, alsof deze uit woede over zoveel Jodenhaat de fatale schoten in de Linnaeusstraat had afgevuurd. Waar het nauwelijks over ging? De intolerantie van de islam, gepersonifieerd door Theo’s moordenaar Mohammed Bouyeri. Slechts de laatste twee van het vijftien minuten durende gesprek werden gewijd aan de vraag of tien jaar later de situatie rond radicalisme en vrijheid van meningsuiting is verbeterd of verslechterd. (Spoiler-alert: het laatste is het geval.)

Waar het nauwelijks over ging? De intolerantie van de islam, gepersonifieerd door Theo’s moordenaar Mohammed Bouyeri.

Het lijkt alsof de Nederlandse media collectief hebben besloten het motief voor de moord op Van Gogh te negeren. Maar laten we eerlijk zijn, dit proces begon al toen Theo’s lichaam nog maar nauwelijks koud was. De eerste kop thee die Job Cohen besloot te drinken met bezorgde moslims en niet met de nabestaanden van het slachtoffer, was het startschot van een campagne die tot de dag van vandaag voortduurt en wiens boodschap luidt: “Niets aan de hand, mensen, hier valt niets te zien, gewoon doorlopen!” En iedereen deed mee, sommigen uit angst, anderen uit het misplaatste gevoel dat je je alleen progressief mag noemen zolang je maar de gepaste politieke correctheid in acht neemt. Cabaretiers en kunstenaars liepen met een grote boog om het thema van de islam heen, politici en journalisten marginaliseerden de o zo nodige religiekritiek en duwden haar ver weg in de extreemrechtse hoek. Ayaan Hirsi Ali, Theo’s partner in crime, werd door regering en Kamer het land uitgepest, opdat zij ons er niet meer aan kon herinneren waarom die bolle ook weer van het leven was beroofd.

Was met de ondergang van de Hofstadgroep was het abces weggesneden en zou de onderliggende infectie vanzelf verdwijnen?

Was met de ondergang van de Hofstadgroep was het abces weggesneden en zou de onderliggende infectie vanzelf verdwijnen?

Progressief Nederland, knetterstoned door een overdosis Marokkaanse muntthee, besloot dat de moord op Theo van Gogh niet het begin, maar het einde van de radicale islam in ons land was. Met de ondergang van de Hofstadgroep was het abces weggesneden en de onderliggende infectie zou vanzelf wel verdwijnen. Al die boze moslims met hun vrouwen-, homo- en Jodenhaat en hun minachting voor de democratische rechtsstaat zouden vanzelf veranderen in eerlijke PvdA-stemmers zolang wij autochtone Nederlanders hen maar niet teveel herinnerden aan de uitwassen van hun geloof. En vanwege het succes van Amerikaanse en Europese veiligheidsdiensten bij de bestrijding van de eerste jihadistische golf konden we allemaal bijna tien jaar lang net doen alsof deze wensdroom werkelijkheid was.

Natuurlijk was er de oude garde die bleef waarschuwen: de Holmans, de Ephimenco’s, maar zij werden vrij effectief kaltgestellt als lijdend aan ptsd, terwijl de nieuwe – denk GeenStijl – gemakkelijk kon worden weggezet als extreemrechtse islamofoben. Wetenschappers als Ruud Koopmans, die met schokkende cijfers over islamitisch fundamentalisme kwamen, werden simpelweg genegeerd of de definities werden aangepast. (“Je kunt/moet/mag christenen niet met moslims vergelijken,” dat werk.) Dus stond er geen nieuwe Theo van Gogh op – uit angst, uit politieke correctheid of uit gebrek aan intellectueel vernuft.

Dus stond er geen nieuwe Theo van Gogh op – uit angst, uit politieke correctheid of uit gebrek aan intellectueel vernuft.

Wie er wel opstonden, waren de nieuwe Mohammed Bouyeri’s. Tien jaar na de moord in de Linnaeusstraat is het Nederjihadisme veel groter, gemotiveerder en beter georganiseerd dan de leden van de Hofstadgroep ooit hadden durven dromen. Waar in de progressieve Nederlandse media en politiek hard werd en wordt gewerkt om de correctheid van pre-9/11 weer in ere te herstellen, kozen de fundamentalisten juist de aanval. Zij bouwden hun salafistische moskeeën, richtten hun islamistische partijen op en perfectioneerden hun internetsites en semiclandestiene netwerken, met als gevolg dat nu duizenden Europese jihadi’s naar het Midden-Oosten zijn afreizen en miljoenen meer met hen sympathiseren.

Terwijl Nederland tien jaar lang heeft genegeerd, gepapt en nat gehouden, hebben de islamisten enorme sprongen voorwaarts gemaakt. Nog nooit zijn er zoveel moslimextremisten zo geweldsbereid geweest als vandaag. De erfenis van Bouyeri heeft met ruime cijfers gewonnen van die van Van Gogh en elke dag dat wij blijven wegkijken, ontkennen en bagatelliseren, vermoordt Mohammed Theo opnieuw. Als de afgelopen tien jaar ons iets hebben geleerd, is het dat het islamitisch fundamentalisme niet uitwoekert, niet vanzelf verdwijnt en nog lang zijn zenit niet heeft bereikt. En laten we eerlijk zijn, zolang wij bang en stil blijven, zolang er geen nieuwe Theo’s opstaan om de oude en nieuwe Mohammeds het hoofd te bieden, verdienen wij ook niet beter.