Terwijl het kabinet slaapwandelt richting minderheidsstatus, groeit bij de aanhang van VVD en CDA het verlangen naar een centrum-alternatief.

Na de overstap van drie Conservatieve MPs naar de nieuwe centrumpartij-in-de-maak die nu nog Independent Group heet, zullen veel VVD en CDA-kiezers zich hebben afgevraagd: “Wanneer mogen wij?” In beide partijen gist het al tijden. De ontevredenheid is groot over de naar extreemrechts overhellende retoriek en de onwil om vanuit de eigen oude beginselen politiek te bedrijven. Niet voor niets staan de twee partijen op zwaar verlies in de peilingen.

De peilingen dekken overigens een deel van het ongenoegen af. Het meest gehoorde geluid in de kringen van ontevreden VVDers en CDAers is dat ze gewoon niet meer weten op wie ze moeten stemmen. “Stemmen was nog nooit zo moeilijk“, verzucht Quote-hoofdredacteur Sander Schimmelpenninck. Zelf gaat uiteindelijk voor het CDA als alternatief voor zijn vaste keuze VVD – meer ondanks dan dankzij Buma, zo lijkt het. De meeste andere twijfelaars zullen dat voorbeeld niet volgen. Voor hen heeft de hele gevestigde rechtse orde afgedaan. Bij de Provinciale Staten gaan ze wellicht voor een regionale lijst, in Europa is blanco stemmen of misschien voor een enkeling het pro-Europese Volt een alternatief.

De politiek is geen markt, maar werkt wel op dezelfde manier. Elk verlangen naar verandering vormt een buitenkans voor nieuwe intreders. Zo’n partij zou van buiten het bestel kunnen ontstaan. Maar veel gebruikelijker is tegenwoordig dat hij van binnenuit geboren wordt: op initiatief van een of meer Kamerleden of partijprominenten die zich afsplitsen van een bestaande partij en hun politiek kapitaal inzetten voor het opbouwen van iets nieuws. Zo werd ooit D66 geboren, zo kwamen (of nauwkeuriger: bleven) recenter PVV en Denk in de Kamer.

Het zou dus zonder meer kunnen, een afsplitsing van VVD en CDA die zich vanuit de beide partijkaders of wellicht zelfs vanuit de Kamer gaat richten op het bieden van een acceptabel alternatief voor deze kiezers. Maar het vereist politieke moed om je partij te verlaten. En het opbouwen van een nieuwe partij is monnikkenwerk. Toch zal er ergens iets moeten gaan schuiven, want zoals het nu gaat kan het niet doorgaan. Niet alleen slaapwandelt het kabinet richting minderheidsstatus in de Senaat. Het rechtse blok gaat ook onvermijdelijk richting een electorale implosie. En dat terwijl het linkse blok niet in staat is gezamenlijk op te treden. Dan wordt Nederland dus werkelijk onbestuurbaar. Als er op rechts politici zijn die dat willen voorkomen, dan zullen ze dus hun knopen moeten tellen. Laat het optreden van de drie Conservatieve MPs wat dat betreft een voorbeeld zijn. Soms kan een partij daadwerkelijk teveel vragen. In dat geval hoort het land eerst te komen.