Men wil het eigen extreme Nexitpleidooi niet afschieten, maar durft het ook niet openlijk uit te dragen

De nieuwbakken partij FvD is in diepe verwarring over de door partijleider Baudet bepleite Nexit-plannen. Vorige maand weigerde tweede man Henk Otten in een radiodebat het partijstandpunt te verdedigen. “Wij zijn helemaal niet per se voor een Nexit,” verklaarde hij resoluut, en passant ook verklarend dat hij een voorstander was van de Interne Markt (en dus van het door Baudet verfoeide Verdrag van Maastricht, en niet van de aan de Interne Markt voorafgaande – en grotendeels ineffectieve – EEG, zoals hij zelf abusievelijk meende). Dat was behalve in strijd met de feiten – het FvD-partijprogram pleit overduidelijk voor Nederlandse uittreding uit de Unie – ook in strijd met de door zijn leider Baudet gedicteerde lijn. Die reageerde dan ook als door een wesp gestoken: “We zijn wel degelijk voor een Nexit! Ik ben ideologisch tegen de EU, tegen de interne markt, tegen de open grenzen, tegen de euro, tegen het hele ding. Dat staat in ons verkiezingsprogramma en is al jaren onze lijn.”

De herstelde rust was echter maar van tijdelijke duur. Afgelopen week werd Otten tijdens een volgend radiodebat opnieuw geconfronteerd met de Nexit-vraag. Ditmaal kwam hij met een geen ja, geen nee antwoord. Hij wilde niet zeggen of hij voor of tegen was, maar “eerst kijken naar Brexit“. Behalve naar Brexit, een proces dat vermoedelijk enkele decennia gaat duren, stelde hij voor om ook maar eens te gaan kijken of het mogelijk was de Unie van binnenuit te hervormen. Pas als dat niet was gelukt, zou Nexit wat hem betreft weer in beeld komen.

Inmiddels is de verwarring binnen de FvD over het Nexit-standpunt compleet. Hoe groot die verwarring is, zagen we in een dubbelvraaggesprek met de nummers een en twee van de partij met huisorgaan De Telegraaf. Gevraagd of hij nu wel of niet voor een Nexit is, antwoordde Otten: “Nou, wij zijn voor, eh…” Waarop Baudet inhaakte met “Wat Henk bedoelt is…” De vragenstellers namen hiermee geen genoegen: “Laat meneer Otten zijn verhaal afmaken.” Baudet: “Maar ik heb een aanvulling op wat Henk zegt.” Ze legden de vraag nogmaals neer bij Otten, die het hield bij een bezweringsformule: “Als we het na de Europese verkiezingen niet in Brussel kunnen veranderen, dan zal je op een gegeven moment zelf iets moeten gaan doen.” Baudet sloot zich er tandenknarsend bij aan: “We moeten het allemaal nog maar zien. Het lijkt ons verstandig om rustig af te wachten hoe het zich ontwikkelt.”

Dat klonk als een eenduidig standpunt. Maar in een ander vraaggesprek dat diezelfde dag plaatsvond, met het Financieele Dagblad, maakte Baudet duidelijk dat hij zelf totaal niet gelooft in deze nieuwe lijn: “Volledige soevereiniteit is de beste manier om je als land te organiseren. Ik zal daarom altijd pleiten voor uittreding.”

Enerzijds probeert men het onderwerp over de verkiezingen heen te tillen door te verklaren ‘nu niet voor te zijn’, hopend dat er verder geen kritische vragen komen over hoe Nexit dan zou werken. Anderzijds is het partijprogram glashelder, en maakt de partijleider zelf ook duidelijk gewoon helemaal voor te zijn. Journalisten doen er goed aan gewoon door te vragen over de details van het Nexitvoornemen. “Hoe dan?” blijft een legitieme vraag zolang het partijprogram niet is herschreven en de partijleider niet openlijk afstand van zijn eigen extreme opvattinen op dit punt heeft genomen. Zolang het standpunt in de boeken blijft, en Baudet er ook gewoon aan blijft vasthouden, lijken de pogingen om er twijfels over te zaaien immers vooral op goedkope campagnetactieken.

Overigens zouden journalisten ook kunnen vragen wie nu eigenlijk aan de touwtjes trekt bij FvD. Is dat nog steeds Baudet? Of is dat tweede man Otten, die zijn eigen partijlijn & leider nu al tot twee maal toe openlijk tegensprak op een cruciaal onderwerp? Binnen de partij zal men verklaren dat de twee op een lijn zitten, maar iedereen kan zien dat dat niet klopt. Zoveel verdeeldheid gaat op zeker moment onvermijdelijk gedonder opleveren. Een politieke partij is net een schip: twee kapiteins is een recept voor aanhoudende chaos en uiteindelijk de ondergang van het voertuig. We gaan op dat punt de komende tijd dus ongetwijfeld nog interessante dingen beleven…