Femke Halsema, misschien meer nog dan Elsbeth Etty de belichaming van de Grachtengordel, wordt de nieuwe burgemeester van Amsterdam. Voor de rechtse politiek is dit een zegen. Tegen het symbool Femke Halsema kun je je namelijk heerlijk afzetten.

 

Ter nuance: Femke Halsema valt inhoudelijk best mee. Ze heeft kritiek op Identity Politics en tijdens het leiderschap van Halsema ging GroenLinks een liberalere politiek voeren, waardoor GroenLinks een soort D66 werd, maar dan een beetje groener en linkser. Het revolutionaire en rabiate van Mohamed Rabbae en René Danen liet de partij hierdoor definitief achter zich.

Niettemin: Halsema is ook een symbool. Ze belichaamt in de ogen van rechts eigenlijk alles waar links voor staat: de Grachtengordel, intellectuele superioriteit, dedain voor de ‘gewone Nederlander’ en natuurlijk ‘links lullen, rechts vullen’. Of dit beeld terecht is is niet relevant. Ze symboliseert dit. En daar kun je je lekker tegen afzetten. Amsterdam heeft bovendien een heel links college en krijgt nu ook een burgemeester die – in de beeldvorming althans – heel links is. Voor rechtse partijen in de Amsterdamse gemeenteraad, maar ook voor de rechtse partijen in de Tweede Kamer fungeert ‘Stalingrad aan de Amstel’ (dixit De Telegraaf) als de abstracte vijand waartegen gewaarschuwd moet worden. Dit is allemaal niet nieuw. In de jaren zeventig creëerde Hans Wiegel het spookbeeld van potverteerder Joop den Uyl (‘Sinterklaas bestaat, daar zit hij’) en links ziet in Geert Wilders en natuurlijk Thierry Baudet ‘The enemy you love to hate‘.

De Duitse denker Carl Schmitt stelde in zijn politieke filosofie de tegenstelling tussen ‘vriend en vijand’ centraal. De ‘vijand’ was niet een echte vijand, maar iemand waar je je noodzakelijk tegen afzette, om mensen achter je zaak te mobiliseren. Je ergens tegen afzetten is veel effectiever dan ergens positief voor gaan. Het kabinet heeft met het gedoe rond de dividendbelasting een slechte pers, maar als Halsema als de ‘Eucalypta van de Stopera’ (deze bijnaam patenteer ik bij dezen) gedemoniseerd kan worden vergeet men deze zonden. Een externe vijand is immers ook de perfecte bliksemafleider, om eigen tekortkomingen te maskeren.

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons