Er is iets heel erg misgegaan rondom de uitreiking van de Joke Smitprijs van 2017. Eigenlijk niet een iets, maar meerdere zaken, waarvan sommige ons ernstige zorgen zouden moeten baren. De Joke Smitprijs is een Nederlandse regeringsprijs die uitgereikt wordt aan een persoon, groep of instantie die een fundamentele bijdrage levert aan de verbetering van de positie van vrouwen in Nederland. Een nobel initiatief, dat vernoemd is naar de bekende feministe Joke Smit, die in de jaren ’60 en ’70 een van Nederland’s meest vooraanstaande feministes was en in die hoedanigheid een fundamentele bijdrage leverde aan de verbetering van de positie van vrouwen in onze samenleving. 

 

 

Geen andersdenkenden

Deze prijs is dus een belangrijke erkenning voor de persoon die ‘m krijgt. En je zou denken dat de uitreikers van deze prijs dan ook ernaar streven om een zo goed en divers mogelijke selectie te maken van genomineerden voor de prijs om uiteindelijk tot een voordracht van een aantal kandidaten te komen die zich onbaatzuchtig voor de voor de positie van de vrouwen in Nederland hebben ingezet, om daar vervolgens een winnaar uit te kiezen die zich vanuit het gedachtegoed van Joke Smit heeft ingezet voor de vrouwenrechten.

Maar wie kijkt naar de genomineerden, en winnaars, van dit jaar kan echter zien dat niets minder waar was. De selectie van genomineerden voor de prijs was in de eerste plaats al een weinig divers clubje. Het leeuwendeel van de genomineerden was afkomstig uit de inner circle van links-feministisch Nederland, waaronder een heel aantal intersectionele feministes, en maar bijzonder weinig andersdenkenden en klassieke feministes. Het belang van diversiteit lijkt door de jury in dit opzicht nogal eenzijdig uitgelegd te zijn, en voor wie kijkt naar de achtergronden op opvattingen van een aantal van de juryleden kan dit ook geen verrassing zijn. Men nomineerde schijnbaar overwegend gelijkgestemden.

 

Wekker en Dekker

De winnaar van de Joke Smit prijs zelf werd uiteindelijk Emeritus-Hoogleraar Gloria Wekker, die de prijs kreeg vanwege het feit dat zij zich altijd hard heeft ingezet voor de positie van zwarte vrouwen in Nederland. Op zich niet geheel onterecht, toch vallen er wel wat aanmerkingen te maken op de nominatie van Wekker, zeker geredeneerd vanuit het denken van Joke Smit zelf. Smit was iemand die zich hard maakte voor het dezelfde kant op krijgen van alle feministische neuzen, het zoeken van de samenwerking met mannen, en een fel tegenstander van het afbranden van vrouwen die volgens sommige feministes bij een verkeerd kamp hoorden. Gloria Wekker lijkt met haar soms polariserende uitlatingen, haar weinig objectieve wijze van wetenschap bedrijven en de identiteitspolitiek die zij bedrijft in dat opzicht haast wel de tegenpool van Joke Smit.

De nummer twee voor de aanmoedingsprijs was de radicaal-linkse activiste Anne-Fleur Dekker, die zich ook wel zeker hard maakt voor de positie van vrouwen in Nederland, maar in die in veel opzichten zich niet minder radicaal en polariserend uitlaat en handelt dan een Gloria Wekker. Ook bij haar is het de vraag in hoeverre ze nou echt in de traditie van feministe als Joke Smit staat.

 

#Metoo

Maar de jury maakte het past echt bont met door het feit dat Soerin Narain een van de drie genomineerden voor de prijs was. Narain is directeur van Stichting Vobis/Hindustani en zet zich in die hoedanigheid in voor kwesbare meisjes en vrouwen in Hindoestaanse hoek. Maar zijn nominatie kreeg een hoog #MeToo gehalte toen hij van meerdere kanten, vanuit Hindoestaanse hoek en daarbuiten, beschuldigd werd van aanranding. Hij zou zich in tenminste vier gevallen schuldig hebben gemaakt aan seksueel grensoverschrijdend gedrag, en in 2014 liep er een rechtszaak tegen hem waarbij een 13-jarig meisje hem ervan beschuldigde haar te hebben verkracht, een zaak waarbij hij vrijgesproken werd wegens een gebrek aan overtuigend bewijs.

Ondanks de vrijspraak zouden er toch hele grote vraagtekens geplaatst moeten worden bij zijn nominatie. De afgelopen periode zijn er in het kader van de #MeToo affaire namelijk heel wat mensen door minder zware beschuldigingen van seksueel geweld ten val gekomen. Bovendien blijven de beschuldigingen vanuit Hindoestaanse hoek hardnekkig aanhouden. De jury van de prijs bleef hem echter als kandidaat handhaven. Het is sterk de vraag of ze dat ook gedaan zouden hebben wanneer een andere mannelijke kandidaat door wat meer prominente vrouwen van aanranding was beschuldigd.

De nominatie van Soerin Narain is een absolute smet op de Joke Smitprijs van 2017, en roept in combinatie met de winst van Wekker en de tweede plek voor de aanmoedingsprijs voor Dekker de vraag op of er niet behoorlijk wat misgaat rondom de selectie van kandidaten en de uitreiking van deze prijs, en of we wel zouden moeten willen dat er aardig wat overheidsgeld aan deze prijs wordt besteed. Het zou wellicht een goede zaak zijn als er vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap nog eens goed kritisch gereflecteerd zal worden op de gang van zaken rondom de prijs van dit jaar. En de beschuldigingen aan het adres van Soerin Narain verdienen het om serieus genomen te worden, en tot op de bodem te worden uitgezocht.

 

Afbeelding: Wikimedia / Wikipedia Commons