De partij kan (neo-)socialistisch of populistisch zijn, maar niet allebei.

SP-voorzitter Ron Meyer heeft een doel: hij wil zijn partij de dominante partij op links maken om vervolgens vanuit Vak K het land te veranderen. Het probleem is alleen dat hij niet weet hoe hij dat doel moet bereiken. Dus heeft hij niet één maar twéé sporen uitgezet.

Het een leunt zwaar op het populisme. Bij dit spoor passen de woorden van waardering van partijleider Lilian Marijnissen voor Donald Trump (“Trump is verfrissend!”), en de vergelijking van Europese arbeidsmigratie met een vloedgolf door Europees lijsttrekker Arnoud Hoekstra. Dit spoor is expliciet anti-EU en anti-migratie: socialisme op het nationalistische af.

Het andere spoor wordt gevormd door een omarming van de nieuwe socialistische agenda van Amerikaanse politici als Alexandria Ocasio-Cortez (door fans én vijanden kortweg AOC genoemd). Helemaal nieuw is deze politiek uiteraard niet. Het herverdelende aspect ervan, met zijn sterke nadruk op gelijkheid en solidariteit via herverdeling van kennis, inkomen en macht, is zo oud als het socialisme zelf. Nieuw is de nadruk op solidariteit tussen autochtonen en immigranten en het benadrukken van het bestaan van machtsongelijkheden zelfs tussen achtergestelde groepen (een kort door de bocht samenvatting van het begrip intersectionaliteit). Dit benadrukken van machtsongelijkheden om die vervolgens aan te pakken is een opdracht die Ocasio-Cortez zowel nationaal als internationaal definieert: “[T]he consequence of extreme global inequality (…) is basically mass social destabilization. So when people say you have to choose internationally, or domestically, between issues of race and social justice, or issues of class, that’s why I reject that outright.”

Meyers twee sporen lopen voor een deel gelijkop als het gaat om herverdelen en het stelling nemen tegen ongewenste gevolgen van kapitalisme. Maar ze lopen nadrukkelijk uiteen waar het thema’s als internationale solidariteit of intersectionele rechtvaardigheid betreft. Daar is Lilian Marijnissen met haar pro-Trump uitspraak en haar pleidooi voor migratiebeperking en “Nederlandse normen en waarden” eerder de anti-AOC, zoals op Twitter ook uitgebreid werd vastgesteld.

De eerste tekenen dat de kloof tussen koers en eigen beginselen voor sommigen binnen de SP te breed is geworden, zijn al enige tijd zichtbaar. De overstap van voormalig leiderschapskandidaat Sharon Gesthuizen naar Groenlinks (vanwege het vluchtelingenstandpunt van de partij) en het Hilversumse raadslid Rebekka Timmer van de SP naar het (overtuigd intersectionele) Bij1 van Sylvana Simons zou wat dat betreft als een waarschuwing moeten gelden voor de partijtop. Geen enkele partij kan het zich veroorloven te lang zichtbaar op twee gedachten te hinken. Een dergelijke hinkelpartij leidt op termijn namelijk onvermijdelijk tot een onhoudbare spagaat.