Of je houdt ervan, of niet. Ik ben er in ieder geval verliefd op: and all that jazz. Sinds mijn tienerjaren ben ik zo’n beetje kind aan huis bij Café Alto, naast het Leidseplein in Amsterdam. Live optredens, hard geklap bij solo’s, ronde tafeltjes, een smal en bruin decor, talloze bekende kiekjes en in mijn geval altijd een ijskoude, pure wodka.

De statige zaal in het Concertgebouw in Amsterdam valt niet te verwarren met Café Alto, het Bimhuis of wat voor andere locatie dan ook. Als ik mijn ogen sluit, waan ik mij in al die jazz venues, niet alleen in Nederland, maar in all die verschillende steden, bijvoorbeeld New York, New Orleans, Austin, Sydney, Melbourne, Parijs enzovoorts. Jazz is inmiddels universeel. Presentator Bert Vuijsje, begeleider Rob Horsting, 89-jarige muzikant Ack van Rooyen en al die andere getalenteerde muzikanten van het Jazz Orchestra, waaronder Simon Rigter, helpen mij herinneren dat ik hier zit. Hier is in Amsterdam Oud-Zuid, naast mijn anker en liefde het Museumplein. Hier is thuis, waar ik altijd zal blijven. Hier is tijdens een Dutch Jazz Heritage-beleving van jazzlegende Chet Baker. Hier is onverstoord geluk.

We zijn in staat om iets van een ander te maken wat hij of zij helemaal niet is

De originele beelden van Chet Baker en zijn band zijn fascinerend, niet alleen omdat zo’n tenger ventje zo waanzinnig goed kan spelen en in het domein van de donkere meestertalenten zijn plek weet te veroveren. Wat mij intrigeert, deels omdat het een thema is in het derde boek waar ik momenteel aan werk, is hoe zo’n man het voor elkaar krijgt om te presteren onder invloed. Slechts één muzikant in de band van Chet Baker was clean. De gevolgen van de drugs voor de band kennen we inmiddels maar al te goed. Wat mij fascineert, is hoe wij met z’n allen Chet Baker zien. We hebben allen ons eigen perspectief op anderen. We zijn in staat om iets van een ander te maken wat hij of zij helemaal niet is, of dat nou in het voordeel van die persoon is of niet, of het terecht is of niet en of het een leven afbreekt of opbouwt. Blijft de gemiddelde persoon achter de meute aan gaan? Chet Baker had het allemaal mee. Natuurlijk excelleerde hij met nummers zoals But Not for Me en My Funny Valentine. Zijn fijngevoelige uitvoeringen waren subliem. Maar – en zonder oordeel – Chet Baker was ook gewoon een handige en niet zo handige junkie.

Een beetje zoals de bas bijna onopgemerkt de boel kan piloteren

Voor jongere talenten is het belangrijk om voorbeelden te hebben. Zeker in het Nederlandse muzieklandschap willen de jongere generaties ondersteund worden door hun voorgangers. Dat is op het podium te zien. Ik moet lachen om de wijze waarop de solo-optredens worden uitgevoerd. Saxofonisten gaan naast Ack van Rooyen staan en zoeken een blijk van erkenning tijdens hun solospel. Het is te merken aan van Rooyen dat hij zich ervan bewust is. Hij weet zijn medespelers op de juiste momenten te bemoedigen. Even knikt hij naar de gitarist. Je zou bijna zeggen dat hij en niet Rob Horsting de dirigent is. Een beetje zoals de bas bijna onopgemerkt de boel kan piloteren, of een steenoude boom een variëteit aan jonge gewassen in het woud om zich heen weet te verzamelen. Prachtig hoe de natuur werkt. Simon Rigter valt op. Hij staat vertrouwelijk en ijzersterk, met andere woorden, volledig op zijn gemak en in getrainde eenvoud te spelen. Ik ben ervan overtuigd dat we allemaal vlieguren moeten maken en mensen nodig hebben die we bewonderen en die ons verder willen brengen. Goed en succesvol willen zijn, is logisch, zeker in de wereld van de kunsten. Wat mij betreft betekent goed en succesvol zijn echter niet willen spelen als een ander. Goed en succesvol staat voor eigenheid in geluid, stem, stijl, denkwijze, motoriek, zijn en afdrukken. Loslaten van alles wat er eerst moest worden aangeleerd, om uit te komen bij rijping.