Professor doctor Ahmet Akgündüz, rector van de Islamitische Universiteit Rotterdam (IUR) en specialist in het islamitische recht, heeft een flinke uitglijder gemaakt. Op zijn Facebookpagina schrijft hij dat de Armeense Genocide, die precies 100 jaar geleden heeft plaatsgevonden, nooit heeft plaatsgevonden omdat de Ottomanen zich altijd hielden aan de Koran. Sadet Karabulut, Tweede Kamerlid namens de SP, retweette Turkije-watcher Elise Steinberg die hier een kritische opmerking over maakte.

Op maandag 20 april beschuldigt hij, wederom via Facebook, de Armeniërs van het plegen van een genocide op de Turken in de Ottomaanse tijd. Het artikel is getiteld: ‘ERMENİ MESELESİNE YAKLAŞIM TARZIMIZDAKİ HATALARIMIZ NELERDİR? KÜRTLER İLE ERMENİLER AYNI KÖKTEN Mİ?’ Dit kun je vertalen met ‘De Armeense kwestie: wat mankeert aan ons perspectief? Zijn de Koerden en de Armeniërs van dezelfde stam?’ In dit artikel schrijft hij onder andere: ‘De Armeense slachtingen waren tegen alle moslims gericht. Niet alleen Turken, maar ook islamitische Arabieren en Koerden zijn vermoord.’ Verder klaagt hij in dit artikel dat de informatie in de Arabische wereld over de Koerdische en de Armeense kwestie zijn verkleurd door Koerdische en Armeense intellectuelen, die valse informatie zouden verspreiden. Ook de westerse mogendheden maken zich schuldig aan het verspreiden van anti-Turkse desinformatie in de Arabische wereld.

De leugenachtige Facebookberichten van Akgündüz over de Armeense Genocide waren niet zijn eerste uitglijders. De rector heeft er veel meer gemaakt.

In het NRC Handelsblad van vrijdag 18 oktober 2013 stond een kritisch artikel over de IUR. De universiteit zei bruggen te willen slaan naar andere culturen, maar rector Akgündüz predikte volgens de krant radicale opvattingen. Ook lagen er in de IUR veel boekjes van de radicale moslimgeestelijke Saïd Nursi, waarin ‘ongeloof’ een ‘misdrijf van onmetelijke afmetingen’ wordt genoemd die een ‘grenzeloze bestraffing’ verdient. In het boek Islamic Public Law, dat Akgündüz in 2012 publiceerde, werd Nursi ook geciteerd. Akgündüz laat Nursi uitleggen waarom een afvallige moslim een dodelijk gif voor de islamitische gemeenschap vormt. Akgündüz noemt in zijn boek steniging ook een legitieme straf. Bij zijn aantreden in 2000 als rector van de universiteit zorgde Akgündüz bovendien voor ophef door te stellen dat mannen hun vrouw mochten slaan. Hij nuanceerde dit later tot een corrigerend tikje dat alleen in extreme situaties uitgedeeld mocht worden.

Akgündüz schreef in de zomer van 2013 een vlammend pamflet over de anti-Erdoganprotesten in het Gezi-Park in Istanbul. Deze protesten zouden het werk zijn van ‘goddelozen’, ‘moskeevijandige architecten’, ‘aanhangers van Assad die moslims doden’ en ‘mensen met een westerse levensstijl’. De tegenstanders van Erdogan zouden vijanden van hun ‘religie en vaderland’ zijn. Ten slotte zou het protest zijn ondersteund door buitenlandse machten, Europa, en uiteraard ook Israël.

De IUR reageerde op de beschuldigingen in het NRC Handelsblad met een persbericht, waarin de rector fel wordt verdedigd en de universiteit zich in allerlei bochten wringt:

‘De artikelen van de rector dienen als antwoord op de vele vragen vanuit het sociale domein in een weerbarstige periode waarin een vergelijking werd gemaakt tussen 1909 en de incidenten in het Gezi Park te Istanbul. Vanuit zijn expertise op het gebied van de Ottomaanse (rechts)geschiedenis heeft Prof. Dr. Ahmet Akgündüz met de publicatie van zijn artikelen op academische wijze de ‘Gezi-demonstraties’ geëvalueerd. De opstand in het Ottomaanse Rijk op 13 april 1909 (ook wel bekend als de Opstand van 31 maart) vergeleek hij met de demonstraties in het Gezi Park. Hierin zijn de demonstranten nimmer als goddelozen omschreven. Wel zijn er enquetes geweest waarin geloof versus ongeloof onder de demonstraten zijn onderzocht. Het concept geloof speelt eenmaal een rol, zoals dat sinds decennia een rol speelt in de Nederlandse context: een academicus moet zich niet onderdrukt voelen om uitleg te geven in religieuze en sociale debatten. Dit behoort tot de fundamentele rechten.

(…)

De IUR kijkt met verontwaardiging naar de beschuldigingen geadresseerd aan haar rector, temeer daar hij zich anderhalve decennia vol overtuiging probeert in te zetten als een brug tussen de Westerse en Islamitische samenleving. Gedurende zijn academische loopbaan is de rector nooit politiek geëngageerd geweest, noch in het Nederlandse noch in het Turkse politieke bestel. Echter als professor in zijn vakgebied levert de rector regelmatig een academische bijdrage aan relevante conferenties op uitnodiging van verscheidene overheden. Zo ook recentelijk op uitnodiging van de Turkse overheid, waar Prof. Dr. Akgündüz de openingstoespraak van de ‘World Foundation Conference Istanbul’ heeft verzorgd op 23/24 september 2013. Dat de rector van zijn moederland houdt moge duidelijk zijn.

De IUR staat geheel achter de uitspraken van haar rector. Zij verzoekt middels dit persbericht tot gedegen journalistiek, door diepgaand onderzoek te verrichten voor een objectieve weergave van hetgeen wat geschreven is.’

De IUR heeft maar één hoogleraar: Ahmet Akgündüz. Ondanks het feit dat de instelling wetenschappelijk gezien dus maar weinig voorstelt werd in 2013 een nieuwe masteropleiding aan de universiteit erkend door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie. Maar kan een instelling met zo’n radicale rector wel functioneren? Enkele parlementariërs maakten zich grote zorgen en stelden in 2013 Kamervragen. De rector kreeg daarop een waarschuwing van Lodewijk Asscher. De minister wilde Ahmet Akgündüz de kans geven zijn opmerkingen terug te trekken. ‘Anders komt de accreditatie van deze instelling ter sprake. (…) Dit zijn allemaal uitlatingen die niet stroken met de kernwaarden van de Nederlandse samenleving.’ De IUR stuurde op 13 februari 2014 de minister een brief terug waarin stond dat de universiteit geen enkele politieke kleur had en zich stelde achter de basiswaarden van de democratische rechtsstaat.

Dit was natuurlijk allemaal gelogen. Nadat Akgündüz in mei 2014 enkele Turks-Nederlandse kandidaten voor het Europees Parlement landverraders noemde kwam de IUR begin januari 2015 onder een verscherpt toezicht te staan. VVD-Kamerlid Pieter Duisenberg wilde de vergunning van de IUR eerder al intrekken, maar dat bleek niet mogelijk.

Ondanks al deze waarschuwingen blijft Akgündüz doorgaan. Op Facebook liet hij zich op 1 maart 2015 heel denigrerend uit over de bekende Turkse schrijver Yasar Kemal, die op 91-jarige leeftijd was overleden. Volgens Akgündüz zou deze schrijver van Koerdische afkomst niet in de hemel komen. ‘Yasar Kemal is dood. In zijn leven heb ik geen detail gevonden waarom Allah hem genadig zou zijn.’ Om zijn boude uitspraak te onderbouwen linkte hij naar een artikel , waarin wordt ingegaan op de joodse achtergrond van Yasar Kemal’s vrouw. Akgündüz maake zich trouwens al eerder schuldig aan antisemitisme. Op 15 augustus 2014 twitterde hij in kapitale letters dat Kemal Atatürk, de stichter van seculiere Turkse staat, volgens Bediüzzaman (een eretitel van Saïd Nursi) Jood was. Deze Joodse achtergrond zou ook Kemal Atatürks rijkdom verklaren.

rijkdomverloren

Vertaling: ‘Yasar Kemal is dood. In zijn leven heb ik geen detail gevonden waarom Allah hem genadig zou zijn (Turkse variant op ‘god hebbe zijn ziel’)’ Hierachter volgt een link naar het artikel ‘Yaşar Kemal hayatının aşkı Tilda Kemal kimdir?’

Kemalkimdir

Vertaling: De legendarische liefde tussen Koerd Yaşar en de Joodse Tilda.

De IUR claimt geen politieke kleur te hebben. Toch is er een sterke band met de AKP van Erdogan. Eén van de docenten van de opleiding, Ozcan Hildir, heeft zich recentelijk aangemeld als kandidaat bij deze partij voor de parlementsverkiezingen van 7 juni 2015.

Wanneer is de maat vol? En moeten de IUR en rector Akgündüz niet worden aangepakt?

De IUR krijgt geen overheidssubsidies en is dus een stuk onafhankelijker dan de universiteiten die hier wel afhankelijk van zijn. Dat maakt het aanpakken van de IUR moeilijker. Tariq Ramadan, die dankzij een Rotterdamse GroenLinks-wethouder werd benoemd tot hoogleraar bruggen bouwen aan de Erasmus Universiteit, kon in 2009 redelijk gemakkelijk worden ontslagen. Akgündüz krijg je moeilijker weg. De enige mogelijkheid is om de accreditatie van de universiteit in te trekken, wat niet zo snel gebeurt.

Het is nu wel mooi geweest. Iemand die allerlei hatelijke uitlatingen doet – van het ontkennen van de Armeense Genocide tot het demoniseren van Turkse tegenstanders van Erdogan, Koerden en Joden – behoort geen rector van een Nederlandse universiteit te zijn. Of de universiteit ook moet sluiten? Ja, dat moet. De IUR heeft in dit conflict ondubbelzinnig de partij gekozen voor Akgündüz en zich als wetenschappelijke instelling daarom dusdanig gecompromitteerd, dat de universiteit niet meer geloofwaardig is. Studenten aan de IUR moeten de mogelijkheid krijgen hun opleiding aan een andere universiteit af te maken, maar voor de universiteit zelf moet het einde verhaal zijn.

Omdat Akgündüz in het Turks schrijft ontgaat de Nederlandse lezer veel. Een Turkse kennis, die graag anoniem wil blijven, heeft mij geholpen bij het lezen en vertalen van enkele van zijn Turkse teksten.