Liefde! Al duizenden jaren zijn wetenschappers en filosofen op zoek naar wetenschappelijk bewijs voor liefde. Plato was de eerste die in het oude Griekenland de term “wederhelft” gebruikte, om het gevoel van verlangen aan te duiden dat we voelen als we verliefd zijn. In de Middeleeuwen geloofden mensen dat liefdesverdriet een echte lichamelijke kwaal was die te maken had met een verstoord evenwicht van de vier humeuren (bloed, gal, melancholie en slijm) en kregen ze er een behandeling voor.
Tegenwoordig weten we veel meer over de aard van liefde en hoe onze biochemie samenhangt met onze romantische partnerschappen. Maar wat gebeurt er precies als we verliefd worden en hoe speelt ons lichaam een rol bij het onderhouden van onze emotionele banden?
Liefde en de vijf zintuigen
Als we verliefd worden, doen we dat met ons hele lichaam. Alleen al het zien van iemand tot wie we ons romantisch aangetrokken voelen, zorgt ervoor dat we verlangen beginnen te ervaren. Lichamelijke aanraking, zoals knuffelen, handen vasthouden of zoenen, zet onze hersenen aan tot het vrijkomen van oxytocine, een van de “gelukshormonen” die aanwezig zijn in het beginstadium van onze relatie.
Als we iemand zien tot wie we ons aangetrokken voelen, geven we ook feromonen af, die een sociale reactie opwekken bij leden van dezelfde soort. Zelfs in de buurt zijn van iemand die hetzelfde ruikt als wij of van wie we de geur als aangenaam ervaren, kan de afgifte van een ander “gelukshormoon”, dopamine, op gang brengen.
Net als bij geur, zorgt het proeven van iets dat we lekker vinden ook voor het vrijkomen van dopamine. Interessant genoeg, omdat we ons van nature aangetrokken voelen tot zoete dingen, bleek uit een onderzoek dat we ons zelfs meer aangetrokken voelen tot iemand nadat die iets zoets heeft gegeten.
Ons gehoor speelt ook een rol in ons liefdesleven. We verdiepen onze band met onze geliefden als we tegen ze praten en zelfs als we samen naar muziek luisteren. (Mixtapes, iemand?)
De drie stadia van lust, aantrekking en liefde
Het punt is dat we niet in één keer verliefd worden. In plaats daarvan is het een geleidelijk lichamelijk proces. Als we ons voor het eerst tot iemand aangetrokken voelen, sturen testosteron en oestrogeen onze gevoelens van verlangen of lust aan, waardoor we nerveus en opgewonden worden als we die persoon zien.
Uiteindelijk kunnen we ons gaan aangetrokken voelen tot die persoon. Mensen beschrijven het als high of dronken worden van liefde. Aantrekkingskracht kan inderdaad leiden tot gevoelens van euforie. Tijdens deze fase maakt ons lichaam dopamine, adrenaline en noradrenaline vrij, wat leidt tot een gevoel van vreugde, opwinding en een algehele toename van alertheid, opwinding en aandacht.
Tot slot vormen we een sterke emotionele band met de mensen van wie we houden. Naarmate onze banden hechter en intenser worden, geven we meer oxytocine en vasopressine af (een hormoon dat vrijkomt tijdens seks en dat een essentiële rol speelt bij betrokkenheid en gehechtheid).
De chemie van liefde
Er is een reden waarom we spreken van “goede chemie” als we het hebben over onze band met romantische partners. Verschillende hormonen, chemische stoffen en neurotransmitters zijn verantwoordelijk voor onze groeiende romantische/seksuele gevoelens. Als deze hormoonspiegels in het lichaam toenemen, begin je te beseffen dat je je fysiek aangetrokken voelt tot de ander (uitzonderingen daargelaten, zoals mensen in het aseksuele spectrum). En natuurlijk kan verlangen of lust onafhankelijk zijn van gehechtheid en zonder dat het tot liefde leidt.
Als we ons eenmaal tot iemand aangetrokken voelen, beginnen de beloningscentra in onze hersenen te werken en dopamine, noradrenaline en serotonine af te geven. Alleen al door fysiek dicht bij hem of haar te zijn, komt er dopamine vrij, waardoor we ons beloond voelen.
De gevoelens van duizeligheid en euforie zijn te danken aan noradrenaline. Als je hart sneller gaat kloppen en je handpalmen zweten, kun je noradrenaline bedanken; het is zelfs verantwoordelijk voor de slapeloze nachten en het gebrek aan eetlust die we vaak ervaren als we voor het eerst verliefd worden.
Gehecht raken
Natuurlijk moeten de betrokkenen uiteindelijk voorbij de fase van verlangen en aantrekkingskracht komen, wil een relatie standhouden. Als partners aan elkaar gehecht raken en zich meer gaan binden, maken hun lichamen oxytocine en vasopressine vrij, waardoor hun gehechtheid wordt versterkt.
Interessant genoeg maken we deze hormonen vrij bij alle soorten liefde, niet alleen als reactie op romantische gevoelens. Bijgenaamd het “knuffelhormoon”, komt oxytocine vrij tijdens de bevalling en het geven van borstvoeding, maar ook wanneer we tijd doorbrengen met niet-romantische geliefden, wat de afgifte van extra serotonine ondersteunt en ons eraan herinnert waarom we van hen houden. En vasopressine verhoogt onze bereidheid om deel te nemen aan wederzijds voordelige vormen van samenwerking.
Waarom de wetenschap liefde nog steeds niet volledig kan verklaren
Hoewel wetenschappers een goed inzicht hebben in hormonen en hoe ze verband houden met liefde, zullen we de wetenschap van de liefde misschien nooit helemaal begrijpen. De wetenschap kan bijvoorbeeld (nog) niet verklaren waarom we ons aangetrokken voelen tot de mensen tot wie we ons aangetrokken voelen. Zelfs als we denken dat we weten wat we willen in een romantische partner, voelen we ons niet altijd aangetrokken tot de persoon die daarbij past.
Bij het bestuderen van relaties, aantrekkingskracht en liefde hebben onderzoekers ontdekt dat liefde in wezen chaotisch is, waardoor het onmogelijk is om te voorspellen wat mensen zullen doen als ze door een heleboel keuzes en beslissingen in hun relaties navigeren.
Hoewel we dus niet alles over liefde weten, weten we wel (in de woorden van Hugh Grant in de cultklassieker Love Actually): “Als je ernaar op zoek gaat, heb ik stiekem het gevoel dat je zult ontdekken dat liefde overal om je heen is.”
