Ewout Klei pleit dat de VVD liberaal moet blijven. 

 

Op The Post Online betoogde VVD’er Paul M. A. Werker dat zijn partij de handschoen moet oppakken in de discussie over cultuur en identiteit, omdat als de VVD deze onderwerpen laat liggen de extremisten hiermee aan de haal gaan. Ik sta een beetje in dubio: ik onderschrijf dit pleidooi als dit betekent dat de VVD op een genuanceerde en realistische manier in het debat over de multiculturele samenleving staat, kritisch tegenover politieke correctheid en populisme; ik vind het echter een slechte zaak als dit betekent dat de VVD de populistische agenda, hoewel op een nettere manier, overneemt en zich daarmee buiten de liberale orde begeeft.

 

VVD en D66

Op dit moment ben ik partijloos. Ik voel mij verwant met de VVD en ook met D66 en zie het liefst dat deze partijen nog een keer gaan fuseren, met als gevolg dat er een echte liberale partij komt, niet rechts, niet links, wars van populisme en van politieke correctheid. Dit is vooralsnog een utopie omdat de partijculturen van VVD en D66 mijlenver uit elkaar liggen.

De VVD houdt te veel van stevige taal, vooral in verkiezingstijd, en helt daarom soms te zeer over naar rechts. Dat de VVD iemand als Fred Teeven al die tijd de hand boven het hoofd hield is eigenlijk best wel schandalig. Zeker omdat Teeven in alles een antiliberaal is, denk aan zijn aanval op de advocatuur.

D66 daarentegen is mij veel te links, of beter gezegd progressief. D66 ging ooit de verkiezingen in met de leus: ‘Een echte liberaal is niet conservatief.’ Daar valt wel iets voor te zeggen. Maar hier moet ik aan toevoegen: ‘En ook niet progressief.’ Het irritante ideologische gedram, waar GroenLinks en de PvdA zo in excelleren, zien we namelijk ook bij nogal wat D66’ers terug. Denk hierbij aan senator Petra Stienen die nog steeds gelooft dat de Arabische Lente een succes was, ondanks de honderdduizenden doden; de Amsterdamse wethouder Kasja Ollongren die van mening is dat je ten aanzien van medische ethiek soms geen compromissen mag sluiten; en partijleider Alexander Pechtold die per se met GroenLinks wil regeren en de ChristenUnie daarom heel sneaky buitenspel heeft gezet.

 

Stevig geluid

Volgens Paul M. A. Werker heeft de VVD de afgelopen jaren de discussie over cultuur en identiteit te veel laten liggen, zodat de extremisten de discussie hebben gekaapt. Hij vindt dat de VVD deze thema’s opnieuw moet oppakken, omdat de rechtse kiezer snakt naar een stevig geluid. Maar hoe breng je een genuanceerd realistisch geluid zonder in de fuik van populisme en extremisme te zwemmen? Werker volstaat met een beroep op Frits Bolkestein, die zich in de jaren negentig kritisch over de multiculturele samenleving uitliet en zei dat onze westerse waarden ononderhandelbaar zijn:

Scheiding van kerk en staat, vrijheid van meningsuiting, verdraagzaamheid en non-discriminatie. Daarover kan niet worden gemarchandeerd. Ook niet een klein beetje.

Met dit citaat van Bolkestein kun je het als liberaal natuurlijk niets anders dan eens zijn. Helaas focusten De Bolk en vooral zijn epigonen zich hierna vooral op de islam en de moslims, waardoor ze in populistisch vaarwater terecht kwamen. In de jaren negentig stond Bolkestein in zijn kritiek op de islam nogal alleen, maar na 11 september 2001 werd islamkritiek gemeengoed onder rechts, waarbij de redelijkheid het dikwijls moest afleggen tegen pathetische paniekzaaierij.

Het beruchtste voorbeeld is natuurlijk Geert Wilders, die uiteindelijk uit de VVD-fractie zou stappen, maar ook Ayaan Hirsi Ali ging soms nogal ver in haar anti-islamuitspraken. Hun vrijheid om dit te mogen zeggen wil ik hier niet ter discussie stellen, maar dat hun geharnaste opinies contraproductief waren voor de integratie en de vrede in de samenleving is evident. En dan hebben we ook nog Rita Verdonk, die in 2006 tevergeefs probeerde lijsttrekker van de VVD te worden. Uiteindelijk bleek Verdonk een politiek lichtgewicht, veel geschreeuw en weinig wol, maar haar ‘stevige geluid’ raakte bij rechtse kiezers voor een tijd een gevoelige snaar. Onder Mark Rutte is de VVD een andere koers ingeslagen, pragmatischer en optimistischer, hoewel dit tegen de zin is van een deel van de rechtse kiezers.

Moet de VVD weer een rechtsere koers inslaan en een stevig geluid laten horen over cultuur en identiteit, over de islam? De VVD-afdeling Den Haag, die op 17 juni een symposium over de grenzen van de Nederlandse waarden organiseert, lijkt die kant te willen afslaan. Niet voor niets zijn er voor deze bijeenkomst drie geharnaste opiniemakers uitgenodigd: Wierd Duk, Afshin Ellian en Sid Lukkassen.

Het zou niet mijn afslag zijn. Ik denk dat de VVD vooral consequent liberaal moet zijn. Dat betekent: moslims en andere minderheden hebben dezelfde rechten als iedereen, en ook dezelfde plichten. Geen discriminatie, maar ook geen positieve discriminatie dus. Een nationalistischer focus op de Nederlandse cultuur en identiteit, waar de islam niet bij zou passen, is onliberaal. Laat stevige nationalistische geluiden over aan de populisten, het CDA en de SGP. De VVD moet mensen een wenkend perspectief bieden. Als je de westerse waarden van Nederland accepteert, waarden waar we niet postmodern mee gaan marchanderen, dan is alles mogelijk. Dit betekent dat de VVD juist minder moet focussen op identiteit. Dit leidt tot navelstaren, ook de GroenLinkse Identity Politcs doet niets anders. De VVD moet kijken naar wat er mogelijk is. Een echte liberaal is niet conservatief of progressief maar liberaal. Het gaat om vrijheid. De vrijheid om te zijn wie je bent, zelf keuzes te maken en iets moois te scheppen. De enige begrenzing is dat je eigen vrijheid ophoudt waar die van een ander begint.

 

Afbeelding: Wikipedia / Wikimedia Commons