Omdat Turkije ontkent dat de Armeense Genocide heeft plaatsgevonden is deze gebeurtenis vandaag de dag nog steeds een heet hangijzer in de politiek. Het Nederlandse parlement heeft de Armeense Genocide erkend, maar de Nederlandse regering durft dit voorlopig nog niet te doen. Men is bang om de vluchtelingendeal met Erdogan in gevaar te brengen.

Gisteren diende de PVV en motie in waarin de regering werd opgeroepen om de Armeense Genocide te erkennen. GroenLinks en de SP steunden deze motie. Niet dat ze het met de achterliggende motieven van de PVV eens zijn natuurlijk, maar ook partijen met een foute agenda kunnen soms goede dingen doen. Want los van het PVV-motief om Turkse Nederlanders te pesten met deze motie is het een goede zaak, ook voor Turkije en de Turken in Nederland, dat de Armeense Genocide erkend wordt.

 

Rekenschap

Naties moeten hun eigen verleden eerlijk onder ogen durven zien. Nederland geeft rekenschap over de de vuile koloniale oorlog die in Indonesië werd gevoerd, de Duitsers zijn eerlijk over hun oorlogsverleden (uitzonderingen als Alexander Gauland van Alternative für Deutschland daargelaten, die menen dat de Duitsers trots mogen zijn op de daden van de Wehrmacht) en de Amerikanen zijn kritisch over hun rol in de Vietnamoorlog.

Betekent deze rekenschap dat je een volk collectief schuldig verklaard en ook de huidige generaties, die niets met die misdaden hebben te maken? Natuurlijk niet. De huidige generatie Turken, in Turkije en in Nederland, zijn niet verantwoordelijk voor de genocide tegen de Armeniërs (en Arameeërs, Assyriërs, Chaldeeërs en Pontische Grieken). Ook de Turken die 100 jaar geleden leefden mag je niet collectief schuldig verklaren. Schuldig zijn alleen de betrokkenen. En de schuldvraag hangt sterk af van de mate en wijze waarop men betrokken was bij deze volkerenmoord. De planners van de Armeense holocaust (Talaat, Djamal en Enver Pasja en hun ondergeschikten) zijn de hoofdschuldigen, daarna komen de uitvoerders (Turkse militairen en Koerdische milities) en daarna de omstanders die niets deden en/of van de genocide profiteerden. Maar het Comité van Eenheid en Vooruitgang, dat het Ottomaanse Rijk leidde in deze jaren, is schuldig, en daarmee het Ottomaanse Rijk ook als staat.

Het feit dat Turkije, als opvolger in juridische zin van het Ottomaanse Rijk, de genocide nog steeds niet erkent is ook een onrecht dat ooit eens moet worden rechtgezet. Dit is goed voor de Armeniërs (en de andere volkeren die slachtoffer zijn geweest van de genocide), maar ook voor de Turken zelf. Het is een teken van beschaving als een natie rekenschap geeft over de zwarte bladzijden uit de eigen geschiedenis. En daarnaast zie je daardoor ook sommige witte bladzijden niet. Denk hierbij aan de heldendaden van die Turken die zich verzetten tegen de volkerenmoord, die ‘nee’ durfden te zeggen en hier soms ook met hun leven voor moesten betalen. Hun daden worden ook nog steeds niet erkend.

 

Vluchtelingendeal

Vanwege de Turkijedeal zal de Nederlandse regering voorlopig de Armeense Genocide niet erkennen. Onze regering is bang om Erdogan voor het hoofd te stoten, met als gevolg dat Turkije de vluchtelingendeal opzegt en tienduizenden mensen onze kant weer opkomen. Uit politiek oogpunt valt er wel iets voor deze keuze te zeggen, maar de opstelling van onze regering is natuurlijk verre van ideaal. En de grote vraag is of Nederland het in de toekomst wel durft, want dan heeft Turkije vast wel weer iets anders om ons mee te chanteren.

De Nederlandse regering moet vroeg of laat toch echt de Armeense Genocide erkennen. Oud-politicus Leen van Dijke (RPF, ChristenUnie) merkte terecht op: ‘Het is geen kwestie, maar genocide.’ Hopelijk zullen de politieke spelletjes net als de ontkenning van de Armeense Genocide in de toekomst tot het verleden behoren.

 

 

Zie ook:

‘Wij leven nog steeds met de gevolgen’. De Armeense Holocaust 100 jaar later

Historicus Tayfun Balçik: Gebruik de Armeense Genocide niet als stok om mee te slaan

Film over Armeense Genocide op 15 juni in Nederlandse bioscopen

The Promise: Veel Turken durven hun eigen verleden nog niet onder ogen te zien