ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers wist het deze week al zeker: dit kabinet gaat er komen. De VVD, het CDA, D66 en de CU gaan er na maanden onderhandelen samen uitkomen. Het moet wel heel gek lopen als ministers van deze vier partijen over enkele weken niet gezamenlijk naast de koning op het bordes staan.

Maar hoe lang zal dit kabinet van liberalen en christenen stand kunnen houden? D66 en de CU zitten vooral met tegenzin met elkaar aan tafel en de meerderheid van de coalitie is zeer fragiel. 76 zetels in de Tweede Kamer. Toch was het simpelweg de enige overgebleven optie nadat GroenLinks na twee pogingen definitief uit de onderhandelingen stapte en de PvdA en de SP niet eens een poging waagden.

Het is daarom ook niet zo gek dat de formatie nu zo lang duurt. De verschillen zijn groot op een aantal vlakken, dus er zullen aan tafel ongetwijfeld veel garanties van elkaar worden verlangd. Niemand heeft zin om na een paar maanden regeren voor onverwachte verrassingen te staan. Bovendien liggen er ingewikkelde onderwerpen zoals het hervormen van het belastingstelsel op tafel. Hierover onderhandelen en dit weer laten doorrekenen kost nu eenmaal tijd. Het land kan intussen best even doordraaien zonder missionair kabinet.

Dit lange onderhandelen zou wellicht een voorbode kunnen zijn van een onverwacht vruchtbare samenwerking. Normaal gesproken zal dit kabinet de rit vermoedelijk niet uitzitten. Dat komt sowieso al zelden voor, dus met deze verschillen en zoveel partijen zal het normaal gesproken zeker niet lukken. Dat is geen ramp zolang de belangrijkste doelstellingen maar bereikt worden. Maar dat er nu zo lang en zo serieus onderhandeld wordt zou ervoor kunnen zorgen dat de betrokkenen een nog groter verantwoordelijkheidsgevoel krijgen om van dit kabinet een succes te maken. Het zou immers zonde zijn wanneer het kabinet korter regeert dan dat het onderhandeld heeft.

De kans dat het kabinet valt over een medisch-ethisch thema zal ook beperkt worden doordat hierover duidelijke afspraken worden gemaakt. Wellicht zal D66 daarvoor wel even haar wensen over ‘voltooid leven’ in de ijskast moeten zetten.

De VVD en het CDA zullen overigens überhaupt geen belang hebben bij een snelle val van het kabinet. Mocht de coalitie snel klappen, dan zal D66 vermoedelijk daarvan de aanstichter zijn. De partij is in het verleden al meerdere keren de breker geweest. Zo ook in het kabinet Balkenende II. Dit zou er ook juist voor kunnen zorgen dat de partij terughoudend is met het intrekken van de steun. De breker betaalt vaak en D66 zal überhaupt bang zijn voor de kiezer na dit niet bepaald progressieve kabinet. De partij zal, tegen die tijd vermoedelijk zonder Alexander Pechtold, met een goed verhaal moeten komen om te voorkomen dat de kiezer wegloopt naar bijvoorbeeld GroenLinks.

Hoe dan ook: de persoonlijke verhoudingen tussen de onderhandelaars lijken ondanks alle verschillen wel goed te zitten. En dat is een van de belangrijkste voorwaarden voor politiek succes. Als voor de bewindspersonen straks hetzelfde geldt, kan dit kabinet wellicht verrassen als het om de levensduur gaat.

 

Afbeelding: Wikimedia Commons