Nu de onderhandelingen tussen de VVD, het CDA, D66 en GroenLinks mislukt zijn, dreigt de formatie in een impasse te raken. Er is nu geen enkele voor de hand liggende combinatie die op directe steun van de betrokken partij kan rekenen. De meest geopperde coalitie met de ChristenUnie erbij, stuit op grote weerstand bij D66. Partijleider Alexander Pechtold noemde dit zelfs ”onwenselijk”.

Weinig hoopgevende teksten van de sociaal-liberale voorman. Maar ook deze resoluut aandoende uitspraak is vermoedelijk slechts voor de bühne. Pechtold kan het onmogelijk aan zijn achterban verkopen dat hij zonder slag of stoot met twee christelijke partijen om tafel is gegaan. Niet alleen vanwege de ideologische basisbeginselen, maar ook vanwege een concreet campagne-thema van dit jaar: voltooid leven. D66 (en ook de VVD) wil dat in de komende kabinetsperiode regelen. De ChristenUnie is mordicus tegen. Het CDA is kritisch.

Maar hier spelen grotere belangen. D66, en met name Alexander Pechtold, zal er veel aan gelegen zijn om daadwerkelijk in de regering terecht gekomen. Pechtold heeft er zelfs expliciet zijn politieke lot aan verbonden. Het zal zijn ergste nachtmerrie zijn dat hij na een ruim decennium politiek via de achterdeur Den Haag moet verlaten. Vicepremier worden zou juist de kroon op zijn politieke loopbaan moeten zijn. En daar zal de persoon Pechtold, waar D66 zowat om draait, veel voor over hebben. Wel zal hij zoveel mogelijk eisen stellen, om het bij de naderende gemeenteraadsverkiezingen geen prijsschieten voor GroenLinks te laten worden.

En dus zal deze rituele paringsdans waarin de ChristenUnie eerst wordt afgewezen, geen definitieve afwijzing zijn. Als de SP en de PvdA blijven weigeren aan tafel te komen, zal Pechtold wel moeten buigen. Natuurlijk had ook hij vele malen liever de combinatie met GroenLinks laten slagen, maar dat is nu in de verste verte geen optie meer. Het lijkt, tot teleurstelling van Pechtold, een echt definitieve breuk te zijn.

Het maatschappelijke debat over voltooid leven zal ook gedurende een kabinet met twee christelijke partijen gevoerd blijven worden. En daar kan D66 gewoon haar eigen progressieve geluid in blijven laten horen. Maar in het landsbelang zal ook D66 uiteindelijk akkoord gaan met een uitstelling van dit nieuwe kroonjuweel. Uiteindelijk zal de nieuwe euthanasiewet onvermijdelijk zijn. Dat weten ook de christelijke partijen. Voor D66 zal het een langere adem zijn dan gehoopt, maar het politieke leven van Alexander Pechtold zal zijn gered. En dat is voor hem, en dus ook voor zijn partij, ook heel wat waard.