Volgens Arend Jan Boekestijn hebben de extra investeringen die het nieuwe kabinet wil doen in ontwikkelingslanden alles te maken met de vluchtelingencrisis. Boekestijn is positief over het regeerakkoord, maar maakt zich wel zorgen. Ewout Klei sprak met de VVD-coryfee.

 

‘Er is in Afrika een Trust Society nodig’

Ontwikkelingssamenwerking krijgt 1,75 miljard euro extra, maar deze hulp blijkt volgens u vooral over vluchtelingenbeleid te gaan. Wat bedoelt u hier precies mee?

Het regeerakkoord heeft een heel interessant compromis gesloten. Voorheen was Alexander Pechtold tegen al die deals met Turkije. D66 reageerde op de vluchtelingencrisis heel kalm. Geen paniek en we moeten uit humanitaire overwegingen al die mensen opvangen. Dit hebben ze min of meer overboord gegooid. Het CDA echter was ook tegen de Turkijedeal, want de Turkse president Erdogan ontwikkelt zich tot een dictator. Het CDA was in tegenstelling tot D66 helemaal niet voor meer vluchtelingen.

Het voorstel waarmee de regering nu komt is een compromis tussen het plan-Azmani – opvang in de regio – en de ideeën van ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind, die wil dat met hem bevriende NGO’s meer geld krijgen. Het achterliggende idee is dat het stimuleren van de economieën aldaar ervoor zorgt dat potentiële migranten niet meer de economische noodzaak voelen om deze kant op te komen. Als het daar goed gaat, waarom nog de oversteek naar Europa wagen?

 

Maar hoe moeten we het vluchtelingenbeleid van het nieuwe kabinet dan duiden?

Het vluchtelingenbeleid van het nieuwe kabinet staat haaks op de idealen van links. De linkse partijen zijn namelijk van mening dat we ons aan het vluchtelingenverdrag moeten houden en dat vluchtelingen die hierheen komen een verblijfsvergunning moeten krijgen. Als je ‘politiek correct’ bent vind je dat. Nu is dat omgedraaid. Het kabinet wil wel vluchtelingen opvangen, maar die haalt men zelf op.

Ik vraag mij trouwens af hoe urgent het vluchtelingenbeleid nu nog is. De Turkijedeal werkt. Het aantal vluchtelingen dat onze kant opkomt is enorm afgenomen afgelopen jaar. AZC’s zijn leeg komen te staan. Er komen dit jaar 30.000 mensen naar Nederland toe vanwege gezinshereniging, maar die kunnen we gemakkelijk opvangen.

 

 

Wat vindt u eigenlijk van ontwikkelingshulp? Werkt dat wel? 

Het grote probleem in Afrika is slecht bestuur. Er is echt heel veel corruptie. Als iemand een succesvol bedrijfje opstart en veel geld verdient dan is de overheid er opeens als de kippen bij om dit geld af te pakken. Dan komen er opeens allemaal eisen voor allerlei vergunningen, waardoor het bedrijfje zich niet kan uitbreiden. Die regels zijn natuurlijk bedoeld om geld in de zakken van de politieke elite te laten verdwijnen.

In Afrika is er geen rechtsstaat. Mensen komen hierheen omdat ze geld willen verdienen. Als Afrika vooruit wil komen dan moet de rechtsstaat daar worden verbeterd en corruptie worden bestreden. Helaas is dat een hele lange weg om te gaan. Het zal daar niet plotseling goed gaan. Belangrijk is wel dat de handel daar geliberaliseerd wordt. Meer economische vrijheid betekent meer economische groei. Tevens moet er een einde komen aan het protectionisme van de EU, die de Afrikaanse economieën benadeelt. Als er in Afrika een middenklasse kan ontstaan kan komt er ook meer democratie, want de middenklasse is goed voor de ontwikkeling van de democratie.

 

Zijn er ook andere oorzaken? Is sub-Sahara Afrika ook geen ontwikkelingsgebied omdat het arbeidsethos daar anders in dan bij ons in West-Europa.

Dat idee berust op een groot misverstand. Er wordt ongelooflijk hard gewerkt in Afrika. Of je hard werkt of niet komt niet door je huidskleur.

 

Dat zeg ik ook niet. Ik bedoel meer de culturele factoren. Wij hebben een kapitalistisch arbeidsethos mede vanwege onze cultuur. In Afrika werkt het heel anders.

Dat valt dus wel mee. Hoewel de corruptie verlammend werkt.

 

En de bevolkingsexplosie in Afrika, is dat geen groot probleem? 

Demografie is inderdaad wel een probleem. Dankzij ontwikkelingshulp zijn er veel successen geboekt in de gezondheidszorg, waardoor de sterfte in Afrika enorm is afgenomen. Dit zorgt er echter voor dat de bevolking enorm gegroeid is, terwijl al die nieuwe mensen op de arbeidsmarkt onmogelijk allemaal een baan kunnen krijgen.

 

Moeten we meer condooms naar Afrika sturen? 

De VVD en ook VVD-coryfee Hans Wiegel geloven van wel. Ik daarentegen geloof niet dat geboortebeperking van bovenaf kan worden opgelegd. De geschiedenis wijst uit dat mensen pas minder kinderen gaan krijgen als ze rijker worden. Dan is er geen economische noodzaak meer voor meer kinderen.

 

 

Maar komt het nog een keer goed met Afrika?

Het duurt heel erg lang voordat de problemen in Afrika voorbij zijn. De corruptie wordt niet snel opgelost. Het demografische probleem ook niet. In Europa heeft het eeuwenlang geduurd voordat de corruptie hier werd afgeschaft. Het heeft echt tijd nodig. Ontwikkelingsprojecten zijn niet erg succesvol gebleken. Er is in Afrika een Trust Society nodig. Mensen kunnen pas hard aan de slag gaan met hun bedrijf als ze weten dat de overheid niet zomaar hun geld afpakt.

 

 

En omdat het nog heel lang duurt betekent dit toch ook dat het vluchtelingenprobleem nog lang niet voorbij is, toch? 

Inderdaad. Er gaat nog heel veel migratie plaatsvinden. We zien nu wel in de statistieken dat de illegale migratie afneemt. Migratieprofessor Leo Lucassen heeft ongelijk. de Turkijedeal werkt wel en de vluchtelingenstroom kan, vooralsnog dan, beteugeld worden. Niettemin, de demografische druk blijft sterk.  Dit zou misschien kunnen afnemen door verbeteringen in de landbouw: er bestaan ook graansoorten die heel weinig water nodig hebben. En er zijn ook struiken die veel water vasthouden. Op deze manier kan Afrika veel groener en vruchtbaarder worden en gaat de landbouwproductiviteit omhoog.

 

‘Ze draaien aan de goede knoppen’

Heel erg interessant allemaal, maar we zijn wel een klein beetje afgedwaald in de mondiale problematiek, die echter heel belangrijk is. Terug naar ons koude kikkerlandje en de waan van de dag: hoe denkt u hoe het komende kabinet het zal gaan doen? 

Ik ben voorzichtig optimistisch Ewout. Ze draaien aan de goede knoppen. De vlaktaks is een goed idee. Het is ook goed dat de hypotheekrenteaftrek versneld wordt afgebouwd. Ook de extra aandacht voor milieu vind ik heel goed, hoewel het bouwen van extra windmolens helemaal geen zin heeft.

 

Maar? 

Ik maak mij wel zorgen. Het kabinet is heel kwetsbaar. Ze leunen slechts op 76 Kamerzetels. Als een Pieter Omtzigt van het CDA of een Joël Voordewind van de ChristenUnie besluit lastig te gaan doen dan zijn ze die meerderheid kwijt.

Het nieuwe kabinet is een middenrechts kabinet, maar voor een middenrechts kabinet geven ze wel erg veel geld uit. Als er een nieuwe economische crisis komt is het geld op. Het kabinet neemt te veel risico.

Overigens zijn de economische maatregelen verder niet slecht. Het kabinet komt voor de middenklasse op, die het de afgelopen jaren erg moeilijk heeft gehad. Dankzij de deelname van de PvdA in het kabinet-Rutte II werd vooral de onderklasse beschermd. Het is goed dat de middenklasse nu aandacht krijgt, hoewel het nieuwe kabinet de onderklasse niet vergeet.

 

Wat vindt u eigenlijk van de kritiek van PvdA, GroenLinks en de SP op het verhogen van het lage BTW-tarief van 6 naar 9%? 

Onterecht. De BTW-verhoging is goed. De belasting op arbeid is lager geworden, de belasting op consumptie gaat omhoog. Links wilde dit vroeger ook, maar zeurt nu. Ergerlijk is ook de linkse kritiek op multinationals. Die kritiek is volkomen onterecht. Er werken veel Nederlandse burgers bij deze bedrijven. Dat is goed. Als je de multinationals aanpakt met hogere belastingen dan gaan die bedrijven weg, wat slecht is voor de Nederlandse economie en de Nederlandse werkgelegenheid.

 

In 1977 kreeg het wankele kabinet-Van Agt de gedoogsteun van SGP, GPV, DS’70 en de Boerenpartij. Moet Mark Rutte niet aankloppen bij de SGP en misschien bij Henk Krol of de PvdA om zijn kabinet in het zadel te blijven houden? En denk je dat Lodewijk Asscher dat wel wil?

Als iemand een kabinet overeind kan houden is het Rutte wel. Wanneer een Omtzigt of een Voordewind lastig doet dan gaat Rutte gewoon bellen met Asscher en hem een voorstel doen dat hij niet kan weigeren. Rutte kan dat. Met de degelijke SGP kun je ook zeker goede zaken doen.

Belangrijk trouwens is ook de senaat. Voorstellen moeten ook door de Eerste Kamer gaan. Als de coalitie de meerderheid in de senaat verliest dan is de steun van oppositiepartijen nodig om wetten toch door beide Kamers te laten gaan.

 

Is Mark Rutte de man op de juiste plek om ons land te leiden? 

Nederland is een verdeeld land. We stemmen heel verdeeld. We hebben juist daarom een Mark Rutte nodig, iemand die iedereen de hand wil reiken.

 

 

Uitgelichte afbeelding: website Arend Jan Boekestijn