Het klappen van de formatie met GroenLinks is slecht nieuws voor D66. Het Financieele Dagblad kopte vandaag ‘Het net sluit zich rond Alexander Pechtold’. De D66-leider heeft zich, dankzij uitspraken in het verleden, in een weinig benijdenswaardige politieke positie gemanoeuvreerd. 

In de aanloop naar de verkiezingen van 15 maart gaf Alexander Pechtold een interview aan het FD. Hij zei tegen de journalist van die krant dat Mark Rutte moest beseffen dat een derde kabinet-Rutte voor D66 allerminst vanzelfsprekend was. D66 hield ook de mogelijkheid open naar een centrumlinks kabinet. Doel van deze uitspraken: de VVD bewegen tot een inschikkelijke positie tegenover de Democraten, die niet van plan zijn de junior partner in de coalitie te worden.

De uitslag van 15 maart was heel positief voor D66. Niet alleen won de partij negentien zetels, een winst van maar liefst zeven zetels, maar ook was nu een coalitie met GroenLinks mogelijk. D66 wil niet als enige progressieve partij in een rechtse coalitie zitten, omdat de D66-achterban dit slecht trekt. Daarom wilde Jan Terlouw in 1981 ook per se een regering van CDA, PvdA en D66 en voelde D66 zich in 2003 in het tweede kabinet-Balkenende absoluut niet senang en bracht dit centrumrechtse kabinet in 2006 ten val. De GroenLinks-coalitie was voor D66 een droomcoalitie, omdat GroenLinks met D66 samen een progressieve vuist kon maken op thema’s als milieu en de vluchtelingencrisis, maar nu is deze Democratische droomcoalitie in de ijskast gezet en wordt er naar andere opties gekeken, omdat de onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en GroenLinks het niet met elkaar eens werden.

Een coalitie van VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie is voor D66 veel minder aantrekkelijk. De ChristenUnie is op sociaal-economisch gebied linkser dan D66 en net als D66 en GroenLinks ook voor een ruimhartig vluchtelingenbeleid, maar omdat de club van Gert-Jan Segers fel tegen het D66-initiatiefvoorstel Voltooid Leven is en de ChristenUnie zich in het verleden principieel verzette tegen abortus en het homohuwelijk is de orthodox-christelijke partij een ideologische tegenstander van de progressieve liberalen, die zelfbeschikking hoog in het vaandel hebben. D66 wil, nu GroenLinks voorlopig(?) is afgevallen, natuurlijk liever met de PvdA in zee, maar de sociaal-democraten hebben op 15 maart enorm verloren en voelen er heel weinig voor om te regeren.

Volgens Financieele Dagblad sluit het net zich rond Pechtold. Behalve dat de coalitieopties voor D66 nu niet meer zo aantrekkelijk zijn heeft Alexander Pechtold vorig jaar zijn leiderschap verbonden aan de regeringsformatie. Als het hem niet gaat lukken D66 weer in de regering te krijgen – D66 zit sinds 2006 weer in de oppositie – dan zou het tijd worden voor een ander. De vraag is of Pechtold zich aan zijn eigen belofte zal houden.

Femke Halsema stapte eind 2010 op als GroenLinks-leider nadat gesprekken over Paars Plus, een kabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks, in de zomer van dat jaar waren mislukt.