Soumission, de nieuwste roman van Michel Houellebecq, gaat over hoe Frankrijk verandert in een islamitisch land nadat de Moslimbroederschap de presidentsverkiezingen heeft gewonnen. Een dag nadat het boek verscheen pleegden islamitische terroristen een aanslag op de redactie van Charlie Hebdo.

in plaats van met de waan van de dag mee te gaan en met een slordigere vertaling te komen, alleen voor het commerciële succes, heeft de Arbeiderspers terecht even gewacht met een Nederlandse editie, en Soumission degelijk laten vertalen door Martin de Haan. Soumission, dat in het Nederlands is vertaald met Onderworpen, is een cynisch en scherpzinnig verhaal over hoe het Westen zoals we dat nu kennen ten onder zou kunnen gaan. We zien de teloorgang van het Avondland door de ogen van een professor aan de Sorbonne, die gespecialiseerd is in het werk van de negentiende-eeuwse schrijver Joris-Karl Huysmans. Het universitaire wereldje is erg in zichzelf gekeerd, iedereen is egocentrisch bezig met zijn/haar carrière, met het roddelen over elkaar en met seks (al dan niet met elkaar), zodat men niet ziet wat er buiten de academie aan de hand is. Houellebecq beschrijft het allemaal prachtig. Zo schrijft hij over de fictieve feministische collegevoorzitster van de universiteit:

‘Met haar hoekige schouders, haar grijze borstelkop en haar onvermijdelijke genderstudies-profiel leek Chantal Delouze (…) me een honderd procent in beton gegoten lesbienne, maar ik kon me vergissen, misschien voelde ze trouwens wel rancune jegens mannen en uitte die zich in dominante fantasieën, misschien verschafte het feit dat ze de brave Steve met zijn knappe, onschuldige gezicht en zijn dunne, halflange krulhaar tussen haar massieve dijen dwong te knielen haar wel een nieuwe soort extase.’

Voor fictie geldt meer vrijheid van meningsuiting en fictieve personages kunnen zeggen wat je eigenlijk bedoelt

De islam staat voor een totaal ander waardepatroon. De gemeenschap, de familie en de eer staan centraal. En volgens Houellebecq planten moslims zich tenminste consequent voort. Daarom wint de islam. En daarom zal het Westen verliezen. In extreemrechtse kringen wordt er vaak gewezen op demografische factoren en vanwege de Tweede Wereldoorlog, de grote intellectuele macht van de progressieven, et cetera, et cetera, rust hierop een groot taboe. Om niet voor extreemrechts te worden uitgemaakt heeft Houellebecq geen echt politiek pamflet geschreven (dan was er wellicht aangifte tegen hem gedaan) maar heeft hij bewust gekozen voor de romanvorm. Voor fictie geldt immers meer vrijheid van meningsuiting en fictieve personages kunnen zeggen wat je eigenlijk bedoelt. Heel interessant is in dit verband de visie van het romanpersonage Rediger, een Franse intellectueel, die eerst binnen de extreemrechtse Bloc Identitaire actief is en zich daarna bekeert tot de islam. Hij verdedigt in een evangelisatieboekje de islam met sociaal darwinistische argumenten en een beroep op Nietzsche.

‘Nietzscheaans was ook zijn sarcastische, kwetsende vijandigheid jegens het christendom, dat volgens hem alleen maar berustte op de decadente, marginale persoon van Jezus. De grondlegger van het christendom had het ervan genomen in vrouwelijk gezelschap, dat voelde je, schreef hij. ‘Als de islam het christendom veracht’, citeerde hij de auteur van Der Antichrist, ‘heeft hij daar duizendmaal gelijk in; de islam gaat uit van mannen…’

‘Het idee van de goddelijkheid van Christus, ging Rediger verder, was de fundamentele fout die onvermijdelijk tot het humanisme en de ‘mensenrechten’ had geleid. Ook dat had Nietzsche al gezegd, en in hardere termen, zoals hij het ongetwijfeld ook eens zou zijn geweest met het idee dat de islam als missie had de wereld te zuiveren door die te ontdoen van de funeste doctrine van de vleeswording. (…) Jezus had te veel van de mensen gehouden, dat was het probleem: je voor hen laten kruisigen getuigde op zijn minst van smakeloosheid, zoals het oude wijf zou hebben gezegd.’

De islam staat voor onderwerpen, wraak, beheersing van de wereld, mannelijkheid, kracht

Het christendom propageert onderworpenheid, vergeving, verzaking van de wereld, vrouwelijkheid, zwakte. De islam staat daarentegen voor onderwerpen, wraak, beheersing van de wereld, mannelijkheid, kracht. Atheïsten hebben wel een mannelijke filosofie, gebaseerd op het kennen van de wereld van de Verlichting, maar ze hebben zich in de loop van de geschiedenis te weinig voortgeplant. Linkse ideologieën als het feminisme en het pacifisme die de zwakheid van het christendom en het gebrek aan voortplanting van het atheïsme met elkaar verenigen, kunnen natuurlijk helemaal niks tegen de islam beginnen en willen dat ook niet, want dat is volgens hen racisme. De linkse partijen kiezen voor de Moslimbroederschap in plaats van het Front National en zeggen daarmee de seculiere republiek vaarwel. Gelukkig bestaat er in de wereld van Houellebecq karma en worden op het moment dat de islam in Frankrijk aan de macht komt alle feministische hoogleraren ontslagen.

De islamitische Machtergreifung in Frankrijk leidt niet tot ISIS-achtige taferelen. Er worden geen homo’s van flatgebouwen gegooid, massa-executies uitgevoerd of Joden op straat gelyncht. Het is allemaal veel subtieler. Het gaat de Moslimbroederschap om een beschaafdere, maar daardoor des te stevigere machtsovername. De scholen worden overgenomen en docenten moeten islamitisch onderwijs geven. Veel docenten bekeren zich daarom tot de islam en nemen een politiekcorrect anti-Israël-standpunt in. Er mogen nog openbare scholen bestaan maar zij krijgen minder geld. De Moslimbroederschap denkt aan de toekomst op lange termijn: Frankrijk, de andere Europese landen, Turkije, de Maghreb-landen en Egypte moet een nieuw blok vormen, islamitisch, maar toch ook Europees en onafhankelijk van andere landen in het Midden-Oosten. Het ideaal van de nieuwe Franse president Ben Abbes is het Romeinse Rijk, niet het Arabische Rijk van de kaliefen. Ben Abbes gebruikt bovendien schaamteloos de Saoedi’s om aan de macht te komen en alles te kunnen financieren, maar dumpt ze als hij de kans ziet. Karma is a bitch.

Decadentie, egoïsme, feminisme en de ondergang van de Westerse beschaving zijn thema’s die ook in andere boeken van Houellebecq voorkomen

Mensen die Soumission in verband brengen met islamofobie (ik hou niet van dit woord, maar ach) hebben niets van het boek begrepen. Soumission is juist heel erg kritisch op de – volgens Houellebecq – ontspoorde man-vrouw-verhouding in het Westen. Je moet het boek in de eerste plaats zien als een roman en als Houellebecqs persoonlijke spirituele zoektocht. Decadentie, egoïsme, feminisme en de ondergang van de Westerse beschaving zijn immers thema’s die ook in andere boeken van Houellebecq voorkomen, denk bijvoorbeeld aan Les Particules élémentaires (Elementaire deeltjes). Je zou bovendien bijna denken dat Houellebecq betoogt dat de islam onze redding is, dat we de islam nodig hebben om de natuurlijke patriarchale orde te herstellen en onze beschaving weer weerbaar te maken. Parallel aan die redding loopt de bekering van de hoofdpersoon, die dankzij het werk van Joris-Karl Huysmans aandacht heeft voor het spirituele, beseft dat er meer is dan alleen het materiële. Heel autobiografisch.

De witte heteromannen mogen de goddelijke geneugten van de polygamie eindelijk aan den lijve ondervinden. Heerlijk vilein

Houellebecq past niet in een simpel links-rechts-schema en steekt hier ook flink de draak mee. Aan het einde van zijn roman blijkt namelijk dat juist rechts Frankrijk – katholieken en witte heteromannen – profiteert van de overwinning van de islam. De katholieken worden met rust gelaten want hun conservatieve gezinsmoraal lijkt heel erg op die van de islam, de witte heteromannen mogen de goddelijke geneugten van de polygamie eindelijk aan den lijve ondervinden. Heerlijk vilein. Het is Houellebecq op zijn best.

Ten slotte, recent demografisch onderzoek bevestigt de voorspellingen van Houellebecq: atheïsten sterven langzaam uit, het christendom groeit gestaag (maar natuurlijk niet in Europa), de islam breidt zich supersnel uit. Na 2050 zal de islam de grootste religie van de wereld zijn.

Michel Houellebecq, Onderworpen. Vertaald uit het Frans door Martin de Haan. (Uitgeverij de Arbeiderspers, Amsterdam, Antwerpen 2015). ISBN 9789029538619. €23,99. Paperback €19,99. E-book €13,99.