Op en rond 3 oktober staat de stad Leiden volledig in het teken van het Leidens Ontzet, ook wel de 3 oktoberfeesten genoemd. De huidige viering bestaat pas sinds 1886, maar het herdenken van het Beleg van Leiden gebeurde al direct na de gebeurtenissen in 1574 aan het begin van de Nederlandse Opstand.

De gevolgen van het Leidens Ontzet na de belegering door de Spanjaarden vallen niet te overschatten. Ter ere van het ontzet werd in Leiden kort erna de lokale universiteit gesticht. Dit was een beloning van Willem van Oranje voor het heldhaftige verzet van de Leidenaars tegen de Spaanse agressie en omsingeling. Het behoeft geen uitleg dat de aanwezigheid van deze universiteit tot op de dag van vandaag het straatbeeld, de leefwijze en de cultuur van met name de binnenstad grondig bepaalt. Ook voor de rest van Nederland had het ontzet grote gevolgen; het was immers een belangrijke overwinning op de Spanjaarden die halsoverkop moesten vluchten nadat zij letterlijk natte voeten kregen.

Dat het ontzet nog altijd groots wordt gevierd moet gekoesterd worden. Nederland kent veel tradities, maar een lokale traditie die zo uitbundig en groots opgezet gevierd wordt is zeldzaam. Inwoners van Leiden zijn meestal vrij op 3 oktober en staan ‘s morgens massaal in de rij voor een hutspotmaaltijd en haring.

De Spanjaarden probeerden de stad tijdens het beleg uit te hongeren, maar dit mislukte. Er gaat zelfs een legende dat burgemeester Van der Werff in uiterste nood zichzelf als voedsel zou hebben aangeboden, maar er zijn veel historici die dit betwisten. Nadat de Spanjaarden vluchtten, zou een jongen een ketel met hutspot hebben gevonden. Vandaar de hutspot-traditie.

Ook is er ieder jaar een grote optocht en een kermis. De binnenstad staat op deze manier volledig in het teken van de festiviteiten. Voor inwoners van Leiden is het een jaarlijks terugkerende traditie waar vaak lang naar wordt uitgekeken, maar voor mensen buiten Leiden loont het zeker de moeite om een keer naar de stad af te reizen om deze vrolijke en waardevolle feesten van dichtbij mee te maken.

 

Afbeelding: Wikimedia Commons