Tijdens de Slag bij de Boyne in Ierland versloegen de troepen van de protestantse koning-stadhouder Willem III het leger van de afgezette katholieke koning Jacobus II. Tot op de dag van vandaag wordt deze slag elk jaar herdacht door antipaapse protestanten tijdens de beruchte Oranjemarsen.

 

In 1688-1689 vond in Engeland de zogenoemde Glorious Revolution plaats, toen de Nederlandse stadhouder Willem III op uitnodiging van de Engelse protestantse parlementariërs zijn schoonvader, koning Jacobus II, verjoeg. Willem III wordt door de Engelsen als een held gezien. Hij respecteerde als koning de macht van het parlement en beschermde de rechten en vrijheden van de Engelse burgers.

Toch is het positieve beeld dat velen van Willem III hebben niet terecht. Toen in 1672 de gebroeders Johan en Cornelis de Witt werden vermoord door het gepeupel wist Willem III daar hoogstwaarschijnlijk vanaf. En de daders zijn nooit vervolgd.  En in 1675, toen de Fransen uit de Republiek waren verdreven, werden in de provincies Gelderland, Overijssel en Utrecht Regeringsreglementen ingevoerd, die de stadhouder veel macht gaven bij het benoemen van nieuwe regenten. Hierdoor werd het politieke systeem van ons land gecorrumpeerd, omdat alleen ja-knikkers een kansje maakten een ambt te bekleden. Terecht ook dat Joan Derk van der Capellen tot den Pol in zijn pamflet Aan het Volk van Nederland de vloer aanveegde met deze ‘held’.

Maar ook de nalatenschap van Willem III in Engeland en Ierland moeten we niet louter door een roze bril bekijken. De overwinning van de stadhouder-koning op het leger van Jacobus II in 1690 in Ierland bij de rivier de Boyne bekrachtigde de onderdrukking van het katholieke Ierland door de protestanten. Kolonisten uit Engeland en Schotland, die zich in Ierland hadden gevestigd, hadden dankzij de protestantse koning veel landerijen gekregen. De katholieke Ieren waren tweederangs burgers in eigen land.

Om de protestantse suprematie te bevestigen werden vanaf 1795 de Oranjemarsen georganiseerd. Deze marsen waren een reactie op het Ierse vrijheidsstreven, dat dankzij de Franse Revolutie een extra impuls had gekregen. De protestanten die aan deze marsen deelnamen lieten hiermee zien dat zij de baas waren in Ierland. De Slag aan de Boyne van 12 juli 1690 werd gevierd als een protestantse overwinning op het katholicisme. De Oranjemarsen gaan soms dwars door katholieke wijken, voor veel mensen in Noord-Ierland tegenwoordig een reden om te pogen een einde aan deze sektarische marsen te maken.

 

In de serie War Walks van BBC Four wordt ook aandacht besteed aan de Slag bij de Boyne.

 

 

Afbeeldingen: Wikipedia / Wikimedia Commons