Iedereen die de elfde september van 2001 bewust heeft meegemaakt zal beamen dat deze dag voor de rest van zijn of haar leven in het geheugen gegrift staat. De Verenigde Staten werden aangevallen door een uitermate goed georganiseerde, haast militaire, reeks terroristische aanslagen. Meteen werd duidelijk dat de wereld in meerdere opzichten nooit meer hetzelfde zou zijn.

Nog altijd is 9/11 voor Amerika een open wond. Duizenden mensen vonden immers de dood. Voor westerse begrippen is dat een ongekend aantal. Maar ook tekende 9/11 voor een groot deel het verloop van de wereldgeschiedenis in de jaren die volgden. Niet alleen door de inval in Afghanistan, maar ook door de bepaald niet onomstreden oorlog in Irak die indirecter hiermee samenhing. Een brede coalitie onder leiding van de VS viel binnen om dictator Saddam Hoessein af te zetten. Massavernietigingswapens werden nooit gevonden en Irak staat er vandaag de dag bepaald niet beter voor. Het is echter nog te vroeg in de geschiedenis om definitieve conclusies te trekken over de gevolgen van de inval.

Maar ook in de hoofden van westerse burgers is alles veranderd sinds die dag in 2001. Terrorisme uit radicaal islamitische hoek werd opeens een concreter thema. Natuurlijk had het westen eerder te kampen gehad met terroristische golven, maar aanslagen van deze omvang waren ons nog onbekend. De aanslagen op de Twin Towers en het Pentagon waren helaas ook een voorbode: in 2004 volgde Madrid, in 2005 Londen. Sinds de opkomst van ISIS is het islamitisch terrorisme in het huidige decennium ook weer aan het opleven. Parijs was meerdere keren doelwit, maar ook Engeland en Duitsland zijn meerdere malen getroffen. Onlangs was ook Barcelona doelwit.

En zo was 9/11 de aftrap van een nieuwe manier van denken over thema’s als veiligheid. Maar ook is de multiculturele samenleving een nog altijd onverminderd groot thema van debat geworden sindsdien. Niemand kan en mag ontkennen dat we te maken hebben met een voortdurende dreiging uit radicaal islamitische hoek, maar moslims in het westen hebben een punt wanneer zij zeggen dat zij met name sinds 9/11 en de aanslagen die volgden steeds meer slachtoffer zijn geworden van verdachtmakingen en wantrouwen. Een enigszins natuurlijke ontwikkeling die allerlei nuances en mitsen en maren kent, maar voor een individuele moslim is het verschrikkelijk.

9/11 kwam juist kort na een tijd waarin uitermate enthousiast en hoopvol over de toekomst werd gedacht. De jaren ’90 waren een economisch succes en het leek niet op te kunnen. Ook dacht men na de val van het ijzeren gordijn dat het zogenoemde ”einde van de geschiedenis” was aangebroken. De liberale democratie had overwonnen! 9/11 drukte de wereld met de neus op de feiten dat dit nog allerminst zeker en beslist was. En dat blijft tot op de dag van vandaag waar: de liberale democratie staat van meerdere kanten onverminderd onder zware druk. Aan gematigde krachten de taak om het tij te keren.

 

Afbeelding: Wikimedia Commons